Trefzeker en stijlvast tot de allerlaatste noot

De Radio Kamer Filharmonie gaf zondag haar laatste concert. Het werd musiceren tussen een snik en een gestrekte middelvinger.

AMSTERDAM - Natuurlijk stroomden er tranen tijdens het laatste optreden van de Radio Kamer Filharmonie. Een enkele musicus veegde ze al van de wang terwijl er nog werd gespeeld. De meesten hielden het echter droog tot de slotnoot in het Amsterdamse Concertgebouw was gesmoord. Een snik, een omhelzing - en voor iedereen een witte roos.

Zo verdampt een eersteklas orkest. Het zag er nog best feestelijk uit, met aan het plafond de wuivende vanen van de Robeco Summer Nights. En omdat muzikanten nu eenmaal bikkels zijn, viel van een rouwstemming in het spel niets te merken. Sterker nog: met als voorafje de Marseillaise - het was immers 14 juli - toonde de Radio Kamer Filharmonie (RKF) zich strijdbaar tot in het graf.

Frans Brüggen wilde er zelfs zijn sabbatical voor onderbreken. Voor de eredirigent met de broze gezondheid was het dan ook een erezaak. Als voormalig chef heeft hij de Hilversumse musici getraind in de historische uitvoeringspraktijk. Collega's als Peter Eötvös en James MacMillan scherpten hun oor voor hedendaagse muziek. De eeuwen ertussen kwamen voor rekening van chefs als Edo de Waart, Jaap van Zweden en, als laatste, de Deen Michael Schønwandt.

Zelden viel over de RKF een artistieke klacht te noteren. Van barokmuziek tot een wereldpremière: wat je de musici voorschotelde, kwam er trefzeker en stijlvast uit. Aan de subsidiekorting die hun ondergang inluidde, lag dan ook geen visionair perspectief ten grondslag. Eerder was het een giftige cocktail, die uit onwetendheid, opportunisme en ressentiment werd gebrouwen tijdens de formatie van het eerste kabinet-Rutte.

Eine feste Burg ist unser Gott: aan de titel van deze Bachcantate had de RKF geen houvast, maar het musiceren verliep niet minder intens. Op een zacht tjoekende bas verhieven zich de solo's van viool en althobo, intiem verstrengeld met de stemmen van mezzosopraan Olivia Vermeulen en tenor Robert Getchell.

Het vormde de perfecte opmaat voor de Vijfde symfonie van Felix Mendelssohn, die zich door hetzelfde lutherse kerklied liet inspireren. Voor de laatste keer legden de strijkers een gloeidraad in hun toon. Nog eenmaal dansten de blazers trippelend weg. Keelsnoerend eindigde het derde deel, een treurmelodie met rouwfloersbegeleiding.

Maar toen rechtte men de rug. Deel vier mondde uit in een krachtige fuga waarbij van speelplezier zelfs een glimlach doorbrak. En charmant was de middelvinger bij wijze van toegift: Die Libelle, een wufte polka van Josef Strauss. Het gescandeerde applaus hield aan tot lang nadat de laatste muzikant - een contrabassist die eerst zijn snaren depte en daarna zijn ogen - was afgedaald in de spelonken van het Concertgebouw.

Subsidiestop

De Radio Kamer Filharmonie (RKF) ontstond in 2005 na een fusie van het Radio Kamer Orkest en het Radio Symfonie Orkest. Via deze ensembles reiken de RKF-wortels terug tot in 1945, toen Radio Herrijzend Nederland vijf omroeporkesten en het Groot Omroepkoor installeerde. De RKF en voorgangers speelden een cruciale rol in de programmering van concertseries als de 'Vrijdag van Vredenburg' en de 'NTR Zaterdagmatinee'.

Na halvering van de subsidie houdt het Muziekcentrum van de Omroep (MCO) per 1 augustus op te bestaan. Het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor gaan verder binnen de Stichting Omroep Muziek (SOM). Het Metropole Orkest maakt een zelfstandige doorstart. De collectie bladmuziek van de Hilversumse Muziekbibliotheek moet vanaf 2018 opgaan in een nog te vormen Nationale Muziekbibliotheek.

undefined

Meer over