Totale onduidelijkheid over Mexicaanse massagraven

De 28 lichamen die op 5 oktober zijn aangetroffen in zes massagraven in Mexico, zijn niet van de verdwenen studenten. Dat liet het Mexicaanse Openbaar Ministerie gisteren weten. In Mexico groeit het wantrouwen over de informatie die de regering verschaft in de zaak van 43 eerstejaarsstudenten die al bijna drie weken spoorloos verdwenen zijn.

Marjolein van de Water
Een lid van de veiligheidstroepen patrouilleert in Chilpancingo, in de Mexicaanse staat Guerrero Beeld reuters
Een lid van de veiligheidstroepen patrouilleert in Chilpancingo, in de Mexicaanse staat GuerreroBeeld reuters

'Het DNA van de eerste lichamen die we hebben aangetroffen, vertoont geen gelijkenis met het DNA dat de familieleden van de jongeren hebben afgestaan', aldus openbaar aanklager Jesús Murillo gisteren tijdens een persconferentie. Van wie de verbrande lichamen dan wel zijn, is onduidelijk. 'We zijn op zoek naar hun familieleden', aldus Murillo.

Op 26 september opende de gemeentepolitie van Iguala, een stad in de zuidelijke deelstaat Guerrero, het vuur op zo'n tachtig ongewapende eerstejaarsstudenten. Er vielen zes doden, 25 gewonden en sinds die avond zijn 43 studenten spoorloos verdwenen. Het gaat om jongens tussen de 17 en 24 jaar van de lerarenopleiding in Ayotzinapa.

De federale regering heeft bijna negenhonderd manschappen naar het gebied gestuurd die er de controle hebben overgenomen en op zoek zijn naar de studenten. De afgelopen twee weken vonden zij veertien massagraven met verbrande lichamen. De laatste ontdekking was gisteren.

null Beeld afp
Beeld afp
null Beeld epa
Beeld epa

Totale onduidelijkheid

Gisteren zijn ook veertien politieagenten uit Cocula, een gemeente naast Iguala, gearresteerd. Eerder al waren 22 agenten uit Iguala in staat van beschuldiging gesteld. Volgens aanklager Murillo heeft de politie van Iguala de studenten overhandigd aan agenten uit Cocula. Die zouden de jongens weer hebben doorgespeeld aan drugskartel Guerreros Unidos.

Het onderzoek werpt vooral veel vragen op. Eerder had een van de gearresteerde agenten uit Iguala bekend zeventien studenten te hebben geëxecuteerd. Diezelfde agent leidde het OM naar de eerste massagraven. Nu zou dus blijken dat daar geen lichamen van studenten in lagen. Maar waarom zou de agent daarover liegen?

Over de acht daarna ontdekte graven heerst bovendien totale onduidelijkheid. Politie en leger hebben de omgeving van de vindplaats hermetisch afgesloten, geen enkele journalist heeft de graven met eigen ogen gezien. Er is ook geen informatie verschaft over hoeveel lichamen in de graven zijn aangetroffen, en in welke staat deze verkeren. Het rookgordijn dat de regering opwerpt versterkt de verdenkingen in Mexico dat essentiële informatie wordt achtergehouden.

null Beeld reuters
Beeld reuters

Massagraven

De studenten uit Ayotzinapa vormen geen uitzondering in Mexico. Er zijn tenminste twintigduizend personen vermist in het land en de autoriteiten doen weinig om hen op te sporen. Uit onderzoek van lokale en internationale mensenrechtenorganisaties blijkt dat de autoriteiten regelmatig zelf betrokken zijn bij de verdwijningen.

Sinds 2006 zijn in Mexico ruim dertienhonderd lichamen in illegale graven gevonden. Soms zijn het massagraven met tientallen lijken erin, soms gaat het om een enkel slachtoffer. De gangbare lezing luidt dat het om afrekeningen gaat, slachtoffers in de strijd tussen rivaliserende drugskartels. Het Openbaar Ministerie heeft van slechts 11 procent van de opgegraven lichamen de identiteit achterhaald.

De sfeer in Guerrero wordt steeds grimmiger. Zondagavond verwondde de politie van Chilpancingo 'per ongeluk' een Duitse jongen. Twintig agenten achtervolgden een 'verdacht busje'. Toen het voertuig niet stopte, openden ze het vuur. De inzittenden bleken studenten die terugkwamen van een weekendje strand in Acapulco. Een Duitse uitwisselingsstudent werd geraakt door een kogel en moest in het ziekenhuis worden behandeld.

null Beeld reuters
Beeld reuters
null Beeld anp
Beeld anp

Kartels

Nabestaanden en studiegenoten van de verdwenen studenten hebben maandag en dinsdag gedemonstreerd in Chilpancingo de hoofdstad van Guerrero. Hun woede en frustratie richtte zich op Congres van de deelstaat, dat ze eerst met stenen bekogelden en vervolgens in brand staken.

Hoewel het lot van de studenten nog altijd in nevelen is gehuld, is de afgelopen weken wel gebleken dat de lokale autoriteiten nauwe banden hebben met de criminele organisaties die de regio domineren. De gemeentepolitie van Iguala is op non-actief gesteld, agenten blijken op de loonlijst van de kartels te staan. De politiechef is voortvluchtig.

De hoofdverdachte van het geweld tegen de studenten is burgemeester José Abarca. De jongeren zijn hem al jaren een doorn in het oog, omdat ze regelmatig radicale acties voeren in Iguala en bussen kapen.

null Beeld reuters
Beeld reuters

Dansfestijn

In 2013 schoot Abarca een activist dood, die goede banden had met de studenten. Althans, dat zeggen verschillende getuigen die vergeefs hebben geprobeerd de zaak aan het rollen te krijgen. Gouverneur Aguirre, net als Abarca van de politieke partij PRD, zorgde ervoor dat de zaak in de doofpot kwam. De minister van Binnenlandse Zaken en het Openbaar Ministerie waren hiervan op de hoogte. Uit protest bezetten de studenten destijds het gemeentehuis, tot grote woede van de burgemeester.

Burgemeestersvrouw María de los Ángeles Pineda komt uit een familie van beruchte drugsbazen. Haar broer is een van de kopstukken van Guerreros Unidos, de groepering waar ook de gecorrumpeerde politie toe behoort. Een andere broer, inmiddels overleden, was de contactpersoon tussen het Openbaar Ministerie en de drugsbende Beltrán Leyva. Medewerkers die informatie verschaften over strafzaken tegen de kartelleden, kregen grote bedragen op hun rekening gestort. Ook haar moeder zit vast.

Op de dag dat de tachtig studenten naar Iguala kwamen, hield Pineda een liefdadigheidsbijeenkomst in het centrum van de stad. De lokale politiechef was op het feest aanwezig, evenals de bevelvoerende kolonel van het legerbataljon dat in de stad is gevestigd. Toen de politie enkele blokken verderop het vuur opende op de jongeren, ging het dansfestijn gewoon door.

De theorie luidt dat de burgemeester en zijn vrouw opdracht gaven, bang dat de studenten hun feest zouden verstoren. Pas een week later werden ze als verdachten aangemerkt, toen waren ze al gevlogen. Dat terwijl de Mexicaanse geheime dienst al jaren op de hoogte was van de banden.

null Beeld epa
Beeld epa
null Beeld reuters
Beeld reuters
Meer over