nieuws

Torenhoge boete voor farmaceut die de prijs van zijn medicijn driehonderd keer verhoogde

De Italiaanse farmaceut Leadiant heeft van de Autoriteit Consument en Markt (ACM) een miljoenenboete gekregen omdat het bedrijf een bestaand medicijn heeft opgekocht en er daarna een buitensporige prijs voor is gaan vragen.

null Beeld ANP XTRA
Beeld ANP XTRA

Volgens de ACM heeft de fabrikant misbruik gemaakt van zijn economische machtspositie. Het is voor het eerst dat in Europa een farmaceutisch bedrijf wordt beboet voor zogeheten medicijnkaping.

Jan-Koen Sluijs, advocaat van de stichting Farma ter Verantwoording, spreekt van ‘een heuglijke dag’. Hij verwacht dat de boete een precedentwerking zal hebben. De afgelopen jaren zijn meer gevallen van medicijnkaping opgedoken. De stichting, die strijdt tegen dergelijke praktijken, vroeg de mededingingsautoriteit bijna drie jaar geleden om op te treden tegen Leadiant.

Stofwisselingsziekte

De zaak draait om het medicijn CDCA, tegen de erfelijke stofwisselingsziekte CTX. Nederland telt 60 patiënten met die aandoening. Zij krijgen te maken met toenemende neurologische schade, die in het ergste geval dodelijk kan zijn.

Patiënten met CTX worden al ruim veertig jaar succesvol behandeld met een goedkoop middel dat ooit was geregistreerd voor de behandeling van galstenen, maar daarvoor allang niet meer wordt gebruikt. Fabrikant Leadiant nam het middel over, besloot het officieel te gaan registreren voor de ziekte CTX, waarna het van de Europese geneesmiddelenautoriteit EMA de status kreeg van weesgeneesmiddel, een middel tegen zeldzame ziekten.

Daardoor mogen andere fabrikanten tien jaar lang het medicijn niet voor die ziekte op de markt brengen. Leadiant verhoogde daarna de prijs, die uiteindelijk driehonderd keer hoger werd dan het oorspronkelijke bedrag, wat neerkwam op 120 duizend euro extra per patiënt per jaar.

Excessieve prijs

Daar stond helemaal niets tegenover, concludeert mededingingsautoriteit ACM in de samenvatting van het boetebesluit: er was ‘helemaal geen sprake van innovatie’, het bedrijf heeft ‘na een beperkte investering’ en ‘heel weinig risico’ een excessieve prijs geïncasseerd.

‘Die prijsverhoging bezorgt Leadiant een zeer hoog rendement, maar levert patiënten heel weinig extra’s op en jaagt de maatschappij op kosten.’ De ACM spreekt van ‘een zeer ernstige overtreding’ en legt de farmaceut daarvoor een boete op van ruim 19 miljoen euro.

De hoogte van de boete lijkt verband te houden met de extra winst die het bedrijf dankzij de hoge prijs kon boeken, zegt advocaat Sluijs. Zorgverzekeraars hebben dat bedrag moeten betalen totdat het Amsterdam UMC begin vorig jaar het medicijn zelf mocht gaan bereiden. Het ziekenhuis was daar al eerder toe overgegaan maar werd aanvankelijk gedwarsboomd door de farmaceut. Die eigen bereiding kost eenvijfde van de prijs die de farmaceut rekent.

Groeiende daadkracht

Sluijs noemt het bijzonder dat de mededingingsautoriteit, die vaak ‘wat aarzelend’ is de Italiaanse farmaceut nu veroordeelt voor ‘misbruik’. Die stevige aanpak is tekenend voor de groeiende daadkracht bij de problematiek rond dure medicijnen.

Zo besloot minister van Ark voor Medische Zorg begin deze maand een farmaceut de pas af te snijden nadat het bedrijf een oud hartmedicijn dat ook werkt tegen een zeldzame spierziekte had geregistreerd en de prijs fors had verhoogd. Patiënten krijgen nu een veel goedkopere apotheekbereiding vergoed. Van Ark schreef de Kamer dat ze niet de praktijk wil faciliteren om ‘oude middelen voor veel geld op te poetsen’.

Volgens de stichting Farma ter Verantwoording is Leadiant ook in België, Italië en Spanje aangeklaagd bij de mededingingsautoriteiten. In een reactie laat het bedrijf weten het ‘fundamenteel oneens’ te zijn met de aantijgingen. ‘We zijn ervan overtuigd dat we altijd correct en in overeenstemming met alle geldende regelgeving hebben gehandeld’, schrijft Leadiant, dat aankondigt de beslissing van de ACM te zullen aanvechten.

Meer over