Toponderhandelaar Sinn Fein weigert eed als parlementariër af te leggen McGuinness ziet 'echte kans op vrede' in Ulster

Martin McGuinness bijt in een broodje mozzarella met sliertjes bacon, kijkt de journalist trouwhartig aan en zegt: 'Een nieuw staakt-het-vuren van de IRA zal niet zo'n probleem zijn, als de Britten tenminste de eis laten vallen dat er eerst ontwapend moet worden voor Sinn Fein kan deelnemen aan het vredesoverleg....

Van onze correspondent

Bert Wagendorp

LONDEN

McGuinness (47) is sinds 1 mei parlementslid voor het district Mid-Ulster. Hij geldt als de toponderhandelaar van Sinn Fein. Op zijn negentiende leidde hij de republikeinse protesten in Londonderry, op zijn 21ste was hij de chef van de IRA ter plaatse en op zijn 23ste verdween hij daarvoor voor de eerste maal achter de tralies.

McGuinness en zijn ook gekozen partijgenoot Gerry Adams zullen volgende week in het Lagerhuis de eed van trouw aan Elizabeth II niet afleggen. 'Natuurlijk niet. Ik ben een Ierse republikein, niemand kan van mij verwachten dat ik trouw zweer aan de Engelse koningin.'

Het is een van die soms ondoorgrondelijke tweeslachtigheden van Sinn Fein, de politieke arm van de IRA. Wel meedoen aan de Britse verkiezingen, niet meedoen aan het Britse democratische systeem. McGuinness en Adams mogen straks niet meestemmen, krijgen ook geen salaris, maar mogen verder wel gebruik maken van de faciliteiten in de Commons.

Ze mogen bijvoorbeeld gasten uitnodigen, die vervolgens ongefouilleerd het gebouw in Westminster mogen betreden. Vooral Conservatieve parlementsleden maken zich daarover ernstig zorgen: een aantal van hen, onder wie de voorzitter van de Conservatieve commissie voor Noord-Ierland Andrew Hunter, hangt een IRA-doodsbedreiging boven het hoofd.

'Ik zou straks niet graag IRA-leden tegenkomen in de restaurants van het Lagerhuis', zei Hunter vorige week. McGuinness moet daar een beetje om grijnzen. 'Ik wil niemand doden. Ik wil ook niemand gedood zien worden. Niet in Ierland, niet in Groot-Brittannië.'

Zijn probleem is, dat niet iedereen geneigd is hem te geloven. McGuinness, zeggen zijn tegenstanders, praat met dubbele tong. Velen zijn ervan overtuigd dat hij nog steeds deel uitmaakt van de generale staf van de IRA.

Weinig politici die zo gloedvol over 'hoop', 'dialoog' en 'onderhandelen in een vreedzame atmosfeer' kunnen spreken als het Sinn Fein-topduo. Maar hoe zat het dan met de bommen voor de Britse verkiezingen? Adams en McGuinness ontkennen elke betrokkenheid van Sinn Fein, maar weigeren ook de IRA-acties te veroordelen.

McGuinness wijst beschuldigend de vinger naar de 'loyalistische doodseskaders', die deze week een nieuw slachtoffer maakten. Over de moorden van de eigen kant geen woord.

Marjorie 'Mo' Mowlam, de nieuwe minister voor Noord-Ierland, liet vorige week doorschemeren dat voor haar de eis van IRA-ontwapening niet de belangrijkste is. Sinn Fein kan wat haar betreft deelnemen aan de onderhandelingen, wanneer de IRA een nieuw en onvoorwaardelijk staakt-het-vuren uitroept. 'Een zeer welkom standpunt', zegt McGuinness. 'Het is een cruciale stap in de juiste richting.'

Als straks ook de verkiezingen in Ierland, die plaatsvinden op 6 juni, achter de rug zullen zijn, breekt volgens McGuinness 'de belangrijkste periode in de historie van Ierland' aan. 'Een nieuwe Britse regering, een nieuwe Ierse regering. Als die twee hun verantwoordelijkheid nemen, komt er een echte kans op vrede voor het eiland Ierland. Dan kan er een einde komen aan het lijden. Maar ze zullen wel moeten leren van de fouten van de afgelopen jaren.

'De fatale fout die de regering van John Major maakte was, dat ze zich liet adviseren door militairen en de inlichtingendiensten. Die willen een militaire overwinning. We moeten leren van de lessen van Zuid-Afrika. Daar kwam de doorbraak toen De Klerk de adviezen van diezelfde kant naast zich neerlegde, en koos voor de dialoog. Dat is ook de weg die Blair in Noord-Ierland zal moeten bewandelen.'

Daarnaast zal Blair, hoopt McGuinness, 'de Unionisten duidelijk maken dat het spel uit is. Zij hebben de ontwapeningseis gebruikt om de onderhandelingen oneindig te vertragen. Samen met Ierland moeten de Britten de druk op de Unionisten erop wijzen dat er maar één mogelijkheid op vrede is: de onderhandelingstafel. We moeten samen vooruit, en een tijdsschema afspreken waarbinnen resultaten geboekt móeten worden.

'Daarvoor is nieuw denken nodig, nieuwe verbeelding, een nieuwe taal. Ik geloof er absoluut in dat dat kan. Dat er een einde kan komen aan het geweld. Daar bid ik voor.'

Later, aan de lunch: 'Ik geloof dat we ooit ook de loyalisten ervan kunnen overtuigen dat hun toekomst binnen een verenigd Ierland ligt. Vooral in het zakenleven, dat gedomineerd wordt door Unionisten, merk ik een verschuiving in die richting. Die mensen doen tegenwoordig zaken in Dublin. Vergeet niet dat ook Unionisten gewoon Ieren zijn.'

Waarna McGuinness de restanten van zijn sandwich in een servetje pakt en opstapt: er is nog veel werk aan de winkel.

Meer over