Tony Blair moet op de kleintjes letten

TONY BLAIR HEEFT zijn uit 112 leden bestaande regering rond - 92 Lagerhuisleden en twintig parlementariërs uit het Hogerhuis werden uitverkoren....

Anders dan in Nederland, blijven parlementsleden die in de regering worden gekozen in Groot-Brittannië ook gewoon in functie als kamerlid. Tony Blair mag dan premier zijn, hij blijft voor zijn kiezers in Sedgefield ook de man bij wie ze op vrijdag, de vaste consultatiedag, kunnen klagen over de haperende straatverlichting.

Voor MP's die niet in de regering zitten, vormt het werk in hun kiesdistrict de hoofdmoot. Want het Britse parlementaire stelsel zorgt ervoor dat backbenchers vooral de functie van stemvee vervullen. De managers van de fractie, de whips, vertellen de kamerleden hoe ze moeten stemmen - opstandigheid leidt ertoe dat een toekomstige promotie naar het regerinspluche, of een stekkie in een commissie, wel kan worden vergeten.

Blair riep woensdag de Parlementaire Labourpartij, de Labour-MP's in het Lagerhuis, voor de eerste maal bijeen. De premier weet vanwege zijn Schots-calvinistische achtergrond maar al te goed dat ledigheid des duivels oorkussen is: hij vreest dat backbenchers zonder veel werk om handen zich bij gebrek aan beter zullen gaan bezighouden met het bedenken van allerlei leuke dingen voor de mensen.

Daar heeft de premier geen behoefte aan. Blair drukte de PLP op het hart dat het Nieuw Labour is dat door de Britse kiezer werd gekozen, en dat hij dus als Nieuw Labour-premier zal gaan regeren. Nieuw Labour voerde campagne met een bescheiden lijstje met beloftes, die moeten worden nagekomen, en verder geen flauwekul. Want flauwekul kost geld, en dat is er niet. En zelfs het nakomen van de bescheiden beloftes zal al moeilijk genoeg zijn.

Net als zijn grote voorbeelden, Bill Clinton in de VS en Wim Kok (jawel) in Nederland, slaagde Tony Blair erin zijn partij links uit de flank naar het centrum te duwen. Dat werd gul beloond. Maar campagnevoeren is wat anders dan regeren: Blair zal nu zijn verkiezingskreten ('Britain deserves better', 'Time for a change') waar moeten maken.

Voor Bill Clinton bleek dat na de overwinning van 1992 een te moeilijke taak. En Stan Greenberg, die in '92 als opinie-onderzoeker meewerkte aan de campagne van Clinton en die de afgelopen weken adviseur was van Blairs veldtocht, sprak recentelijk in de Washington Post zijn twijfels uit over Blairs vooruitzichten.

Clinton slaagde er, net zoals Blair later, volgens Greenberg in zijn partij van een in het industriële tijdperk gewortelde politieke beweging om te vormen tot een partij voor het informatie-tijdperk, 'maar hij toonde niet dezelfde doortastendheid en het vernuft in het bepalen en uitvoeren van een regeringsbeleid dat het leven van mensen fundamenteel kon veranderen en verbeteren'.

Zal Blair daar wel in slagen? De nieuwe Britse premier trad aan in het derde opeenvolgende jaar van sterke economische groei. Volgens de cyclische wetten van groei en recessie, zal hij tijdens zijn bewind te maken krijgen met afnemende groeicijfers. Het sterke pond sterling veroorzaakt nu al economische problemen. Daarnaast erfde Blair een financieringstekort dat gesaneerd moet worden.

Die economische feiten kunnen hem parten gaan spelen. Labour heeft beloofd te zullen zorgen voor beter onderwijs, betere gezondheidszorg en werkgelegenheid voor langdurig werklozen. Daar is geld voor nodig. Aangezien minister van Financiën Brown heeft toegezegd zich in elk geval voor de komende twee jaar te zullen houden aan de nog door de Conservatieven vastgestelde begroting en daarnaast de inkomstenbelasting niet te zullen verhogen, moet extra financiële armslag vooral voortkomen uit blijvende economische voorspoed.

Valt die tegen, dan komt de Britse premier voor nare keuzen te staan, die het moeilijk zullen maken de verkiezingsbeloften na te komen. Belastingen tóch omhoog? Verder bezuinigen op de door de Tories toch al uitgeklede publieke uitgaven? De beloftes over onderwijs, gezondheidszorg en werkgelegenheid inslikken? Lagere uitkeringen? De kiezers zullen het hem niet in dank afnemen. 'Wat de kiezer geeft, kan de kiezer ook weer afnemen', zei Blair woensdag al tegen de grootste PLP ooit.

Jeff Mulgan, directeur van de politieke denktank Demos die binnenkort zal aantreden als beleidsadviseur voor Blair, zei kortgeleden dat 'de historie van centrum-linkse regeringen er vaak een is geweest van verkiezingsillusies die in snelle desillusies verkeerden.'

Blair deed zijn best de illusies bescheiden te houden, maar de verwachtingen zijn in Groot-Brittannië desondanks zeer hoog gespannen. Zijn backbenchers kan hij misschien in toom houden, maar het hoopvolle electoraat laat zich minder gemakkelijk controleren. Benieuwd wat Mulgan - of, wie weet, premier Kok, die vandaag langskomt in Downing Street 10 - Blair zal adviseren om te voorkomen dat de PLP over vijf jaar weer uit een heel wat handzamer aantal MP's zal bestaan.

Bert Wagendorp

Meer over