Toneel gemaakt op de vuilnisbelt

Theatergezelschap Het Waterhuis maakt voorstellingen met Zuid-Afrikaanse jongeren uit de townships. Deze week is de nieuwste voorstelling Vuka Vuka te zien Festival op Zuid in Rotterdam....

Al zo’n zes jaar reist het Rotterdamse theatergezelschap Het Waterhuis naar Zuid-Afrika om daar voorstellingen te maken met locale toneelmakers. Om Nederland wakker te schudden voor de problemen in Zuid-Afrika. Maar ook om ons met de neus op de feiten in ons eigen land te drukken. Want de problemen van Zuid-Afrika (uitzichtloosheid, armoede, aids en seksueel gedrag) worden ook in onze grote steden steeds actueler.

Het Zuid-Afrika avontuur van Het Waterhuis steunt op een artistieke uitwisseling met vijf zeer uiteenlopende gezelschappen in verschillende Zuid-Afrikaanse provincies, rond het heikele (Zuid-) Afrikaanse probleem aids. Na een tour langs townships reist Het Waterhuis mét de Afrikaanse acteurs af naar Nederland. Dat resulteerde in twee voorstellingen. De wereld zal van die producties niet veranderen maar artistiek leider Roel Twijnstra hoopt wel zichzelf, zijn team maar vooral ook de rest van de wereld er in elk geval mee bij de les te houden.

De nieuwste, in Zuid-Afrika gemaakte voorstelling Vuka! Vuka! betekent zelfs ‘wakker worden!’ in het Zulu. Tussen een viertal tenten is het publiek getuige van een vertelling, gesitueerd op een vuilnisbelt In Zuid-Afrika. De onomwonden vraag luidt of God (laat staan wij allen) nu echt rustig kan slapen bij de schokkende beelden van kinderen die opgroeien op een vuilnisbelt.

Vuka! Vuka! handelt over het lot van dolende straatkinderen. Met dat onderwerp kwamen de lokale theatergroepen aanzetten.

De spelers van deze gezelschappen weten wat uitzichtloosheid is: ze leven zelf in een kamp rond een gesloten elektriciteitscentrale. Dat is in razend tempo ontstaan sinds het gerucht dat de centrale weer open zal gaan. De hoop op werk is tot nu toe ijdel. Dus zit in de voorstelling ook een hilarische scène waarin een rij werkzoekende mensen op kafka-eske wijze wordt afgepoeierd.

De vuilnisbelt uit Vuka! Vuka! ligt in Hillbrow, een van de ruigste wijken van Johannesburg. De filmbeelden in de voorstelling zijn door de spelers zelf op die stadsvuilnisbelt geschoten. Ze gingen er in gesprek met de straatkinderen die daar overleven. Drugsgebruik, jeugdprostitutie en de onvermijdelijke hiv besmetting zijn er dagelijkse kost.

Zo’n expliciet drama over narigheid roept heftige reacties op. Op het Oerol Festival, waar de voorstelling vorige maand al te zien was, zat een deel van het publiek niet te wachten op deze wrange beelden, anderen waren er door geraakt. In het Festival op Zuid staat de voorstelling deze week tussen het lawaai van het Rotterdamse Afrikaanderpark.

Maar wat vooral opvalt in Rotterdam: het veel jongere en etnisch diverse publiek reageert juist niet ingetogen en beschouwend maar juist heel luidruchtig op de etnische conflicten tussen de blanke god en die horde zwarte armoedzaaiers die hem uit zijn nachtrust houden. Een beetje zoals in Zuid-Afrika, al bestaat het lawaai onder het publiek daar vooral uit veel gelach om de herkenbare ellende. Lachen is daar het enige tegen een overvloed aan rottigheid.

Bart Deuss

Meer over