Tom DeLay kende nooit een dag dat de zon voor niets opging

Tien jaar bouwde Tom DeLay aan zijn machtspositie. Zelfs de president kon niet zonder hem. Maar DeLay wist zijn handen niet schoon te houden en kreeg justitie achter zich aan....

‘Tom DeLay is down and out.’ Met wellust werd het gisteren vastgesteld in de Amerikaanse pers. Aan het imperium van een van de machtigste mannen in de Amerikaanse politiek is een einde gekomen. ‘DeLay’s val, een van de wreedste uit de Amerikaanse geschiedenis, is verbluffend snel gegaan’, schreef Time op zijn website.

DeLay maakte gisteren bekend dat hij uit de politiek stapt. Hij was vorig jaar september kreupel geslagen toen hij, vanwege strafrechtelijke vervolging, gedwongen werd terug te treden als leider van de Republikeinse meerderheid in het Huis van Afgevaardigden. Nu heeft hij zelf besloten na 21 jaar in het Congres niet op te gaan voor herverkiezing in november. Velen geloven dat DeLay, die zaterdag 59 wordt, al zijn tijd en aandacht nodig zal hebben om uit de gevangenis te blijven.

Het is een verhaal met klassieke trekken. In tien jaar bouwde hij zijn rijk op. En toen de Republikeinse Partij in hoge mate van hem was, hij Washington regeerde en de president niet zonder zijn steun kon, toen hij de macht over zijn rijk alleen nog moest consolideren, toen begon de afbraak – als was het een natuurwet.

De wellust waarmee zijn val gisteren werd verwelkomd, hoort bij dat klassieke verhaal. DeLay werd ‘de Hamer’ genoemd. Hij was meedogenloos.

Voordat hij in 1978 besloot in de politiek te gaan, was hij een verdelger van insecten in Houston. Dat is hij in zekere zin gebleven. ‘Hij is niet zomaar geïnteresseerd in winnen’, werd van hem gezegd. ‘Hij is erop uit de tegenstander uit te schakelen.’

Op een late novemberavond in 2003 verwierp het Huis van Afgevaardigden met klein verschil een nieuwe wet op de medicijnverstrekking. Het was een politieke ramp. Bush had zijn prestige verbonden aan de wet, de Republikeinen hadden de miljoenen ouderen in het land die zich scheel betalen aan medicijnen een lastenverlichting in het vooruitzicht gesteld. Die belofte werd nu niet ingelost.

DeLay nam er geen genoegen mee. Hij liet tegen elke regel in de uitslag uren aanhouden. Hij dreigde de tegenstemmers onder zijn partijgenoten met pek en zwavel, met hun politieke dood als zij hun stem niet zouden wijzigen. Tegen zes uur in de ochtend kon er opnieuw worden gestemd. De wet werd aangenomen.

Toch is het verhaal over de man met de hamer maar één kant van de politieke persoonlijkheid van DeLay. Hij was ook geduldig en precies. Nooit sloeg hij zetten over in zijn doelgerichte opmars naar de macht.

Hij wist hoe hij mensen aan zich moest binden. Tom wist wanneer je jarig was, hij stuurde een kaartje wanneer je ziek was, liet vragen of hij iets kon betekenen als je moeder was overleden.

Dat was niet alleen hartelijkheid. Het was ook berekening. Tom mocht er graag op rekenen dat jij hem niet zou vergeten als hij jou nodig had.

Als een nieuwe lobbyist zich meldde om het belang van een bepaald bedrijf te bepleiten, raadpleegde DeLay eerst zijn lijst met campagnefondsen. Bleek dat de gegadigde niet had gestort, dan was een afspraak helaas niet mogelijk. Lobbyisten moesten sowieso van Republikeinse snit zijn om toegang te krijgen tot de salon van de macht.

Zo werkte Tom DeLay, een conservatieve baptist uit Texas, aan de verbreiding van de invloed der conservatieven in Amerika. Hij had een campagne-organisatie die hij ‘Amerikanen voor een Republikeinse Meerderheid’ noemde. Dat was geen hovaardij of zinsbegoocheling. Tot en met de triomfantelijke herverkiezing van George Bush in november 2004 wees veel erop dat de Republikeinen tot in een verre toekomst op een solide meerderheid mochten gaan rekenen. DeLay had een machtige hand in dat proces.

Uiteindelijk was alles wat hij deed gericht op een dienst voor een wederdienst. ‘Een buitengewone handelaar in gunsten’, noemde The New York Times hem. Voor DeLay was er geen dag waarop de zon voor niets opging. Dat is hem uiteindelijk opgebroken.

In september vorig jaar moest hij aftreden als leider van het Huis van Afgevaardigden, nadat in Texas een aanklacht tegen hem was ingediend vanwege fraude met verkiezingsgelden.

En nu kruipt in Washington de zaak-Abramoff naderbij. Jack Abramoff was een aantal jaren de grote, gevierde lobbyist in Washington. Hij kreeg alle deuren open. Hij was nauw bevriend met DeLay.

Abramoff is gearresteerd op de verdenking dat hij politieke beslissingen heeft gekocht. In ruil voor strafverlichting heeft hij justitie medewerking aan het onderzoek toegezegd. Drie voormalige naaste medewerkers van DeLay staan ook onder verdenking van corruptie. Twee van hen hebben beloofd opening van zaken te geven.

DeLay blijft volhouden dat hij overal buiten staat. Er zijn niet veel mensen die hem geloven. De aankondiging van zijn vertrek uit de politiek werd gisteren vrij algemeen beschouwd als een signaal dat het water hem aan de lippen staat.

Meer over