Nieuws

Toezichtsraad: Donald Trump terecht geweerd van Facebook en Instagram. Voorlopig krijgt hij zijn accounts niet terug

Donald Trump is in januari van dit jaar terecht geweerd van Facebook en Instagram, oordeelt de toezichtsraad van Facebook. Maar de beslissing om de oud-president ‘voor onbepaalde tijd’ te weren is niet in orde, aldus de raad.

Donald Trump begin januari, bezig met het uitspreken van steun aan twee Republikeinse kandidaat-senatoren aan de vooravond van de tweede kiesronde in Georgia. Beeld AFP
Donald Trump begin januari, bezig met het uitspreken van steun aan twee Republikeinse kandidaat-senatoren aan de vooravond van de tweede kiesronde in Georgia.Beeld AFP

Trump, toen nog president van de Verenigde Staten, werd op 7 januari aanvankelijk 24 uur lang en daarna ‘voor onbepaalde tijd’ geschorst van de platforms, die hij wekenlang had gebruikt voor zijn onbewezen claim dat niet Joe Biden maar hij in november de presidentsverkiezingen had gewonnen. Na de bestorming op 6 januari van het Capitool in Washington door zijn aanhangers en Trumps lovende woorden aan hun adres, besloot Facebook hem te weren.

Dat was terecht, oordeelt de Oversight Board, een toezichtsraad die zich buigt over beslissingen van Facebook. Trump krijgt zijn accounts voorlopig dan ook niet terug. Voorlopig, want de raad vindt dat Facebook de beslissing om Trump ‘voor onbepaalde tijd’ te schorsen te lichtzinnig heeft genomen. Volgens de eigen huisregels van het platform bestaat die straf helemaal niet. Tekst, foto’s of video’s worden verwijderd als ze in strijd zijn met die regels, en pagina’s of accounts kunnen tijdelijk of permanent worden gesloten. Er is voor zover bekend maar één gebruiker die voor onbepaalde tijd is geblokkeerd, en dat is Trump.

Facebook krijgt van de raad zes maanden de tijd om de beslissing te heroverwegen en met een passende straf te komen. Dat is eigenlijk, zeiden leden van de raad in een toelichting, om Trump net zo te behandelen als al die andere miljarden gebruikers van Facebook.

‘Hooggerechtshof’

De Oversight Board is een raad die door Facebook wordt gefinancierd, maar verder functioneert als een ‘hooggerechtshof’. Gebruikers en Facebook zelf kunnen beslissingen voorleggen aan een groep van twintig onafhankelijke experts, onder wie de Jemenitische winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede, Tawakkol Karman, en oud-premier van Denemarken Helle Thorning-Schmidt, die vicevoorzitter is.

De beslissingen van de raad hebben behoorlijk wat gewicht, omdat hij in feite beslist over wat wel en niet kan op het grootste sociale netwerk ter wereld. Critici achten dat onmogelijk, gezien de beperkte grootte van de raad en de soms heel specifiek regionale context van een kwestie. In april besloot de raad dat het weren van afbeeldingen van Zwarte Piet van het platform terecht is.

Saillant is dat de Oversight Board nu de bal weer teruglegt bij Facebook en er expliciet kritiek bij levert op het besluit van het platform. In een telefonische toelichting zei Thorning-Schmidt dat Facebook de beslissing over Trump eigenlijk niet aan de raad had moeten overlaten, omdat het destijds in januari een nieuwe maatregel verzon terwijl die van kracht werd: het voor onbepaalde tijd schorsen van een van de machtigste politieke leiders ter wereld. Dus eerst legt Facebook een vage straf op zonder goede uitleg, en besteedt het oordeel daarover uit. Daarmee ontloopt Facebook zijn verantwoordelijkheid, aldus de raad zelf.

De Oversight Board doet een reeks aanbevelingen voor duidelijk en transparant beleid voor het geval een prominente politicus het platform gebruikt op een manier die tegen de regels is. Daarvoor, en om te beslissen of de ban van Trump toch een einddatum krijgt of dat hij permanent niet meer welkom is, krijgt Facebook dus zes maanden. En dan, zei vicevoorzitter Michael McConnell, is het niet ondenkbaar dat de raad ook die beslissing weer voorgelegd krijgt.

Trump reageert

Trump reageert woedend op het besluit van Facebooks Toezichtraad. ‘Corrupte sociale media zullen een politieke prijs moeten betalen’, aldus Trump, die spreekt van een ‘totale schande’. Trump begon dinsdag een eigen ‘sociaal platform’, na dit veelvuldig te hebben aangekondigd. Op zijn website is een sectie toegevoegd waar de voormalig president korte tekstjes plaatst, met ongeveer de lengte van een tweet. Die bijdragen kunnen bezoekers weer delen op hun eigen account – een weblog in feite. Op een echt platform lijkt het niet, Trump is bovendien de enige gebruiker.

Podcast: de rechters van Facebook bepalen wat jij ziet

Sinds kort heeft Facebook de Oversight Board, een soort groep van opperrechters die beslist over het schorsen van Donald Trump, van Zwarte Piet en meer van dit soort kwesties. Maar wie zitten daarin? En hoe werken ze? Techredacteur Pieter Sabel en hoogleraar en Waag-directeur Marleen Stikker over misschien wel de machtigste rechters ooit benoemd, de Oversight Board van Facebook, in Ondertussen in de kosmos, de podcast van de wetenschapsredactie van de Volkskrant.

Meer over