Toeslagen, de Belastingdienst krijgt ze maar niet onder de knie

Minder mensen kregen vorig jaar een zorgtoeslag van de Belastingdienst, maar die keerde in totaal wel meer euro's aan die toeslagen uit. De dienst blijft maar worstelen om de juiste ontvanger de juiste toeslag te geven. In de meeste gevallen moet de Belastingdienst bijbetalen of terugvorderen. De schatkist heeft nog ruim 1,2 miljard tegoed aan te veel betaalde toeslagen.

Staatssecretaris Eric Wiebes van Financiën. Beeld null
Staatssecretaris Eric Wiebes van Financiën.

Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek en van de Belastingdienst zelf. Daaruit blijkt ook dat de schatkist dit jaar, net als vorig jaar, naar 0,8 procent van de belastinginkomsten kan fluiten door zaken als ontduiking en faillissementen. Dat komt neer op een jaarlijkse kostenpost van bijna 2 miljard euro.

Volgens het CBS neemt het aantal huishoudens dat recht heeft op zorgtoeslag af van 4,5 miljoen in 2012 tot 4,3 miljoen in 2013. Dat zijn bijna 60 procent van alle huishoudens. Toch steeg het totaalbedrag aan uitgekeerde zorgtoeslag in 2013 met ruim een half miljard euro naar 5,1 miljard euro. Dit komt volgens het CBS vooral doordat de laagste inkomens vorig jaar via de zorgtoeslag compensatie kregen voor de verhoging van het eigen risico.

Alle inkomensafhankelijke toeslagen bij elkaar, dus zorgtoeslag (5,1 miljard euro), huurtoeslag (2,4 miljard), kinderopvangtoeslag (2 miljard) en kindgebonden budget (0,9 miljard), kostten vorig jaar ruim 10,4 miljard euro. Dit is 0,3 miljard euro meer dan in 2012.

Nieuwe taak
In 2006 begon de Belastingdienst met het betalen van toeslagen. Daarvoor was de dienst alleen maar bezig met het innen van belasting. Vooral de VVD vindt dat die situatie moet terugkeren. Uit de halfjaarrapportages van de Belastingdienst borrelt het beeld op dat de Belastingdienst het geven van geld maar niet onder de knie krijgt.

Zo is jaar na jaar slechts één van de vijf uitbetaalde kinderopvangtoeslagen precies goed. De rest is te veel of te weinig. Bij het kindgebonden budget en de zorgtoeslag schiet de Belastingdienst in de helft van de gevallen raak. Bij de huurtoeslag is dat ongeveer een kwart. Het terugbetalen of terugvorderen van toeslagen legt een groot beslag op de dienst, in tijd en geld, zo luidt de klacht.

Van alle toeslagen die sinds 2006 te veel zijn uitgekeerd, hoopt de fiscus nog ruim 1,2 miljard euro terug te vorderen. De Belastingdienst schat ook in hoeveel geld aan te veel uitgekeerde toeslagen nooit meer terugkomt.

Het afgelopen half jaar kwam daar 60 miljoen euro bij en in heel 2013 het dubbele: 124 miljoen. Uit eerdere rapportages blijkt dat dit 'buiten invordering gesteld' bedrag sinds 2009 is opgelopen naar 384 miljoen euro. De Belastingdienst wijt dit niet primair aan fraude, maar aan 'faillissementen, wettelijke schuldsanering en overlijden'.

Bulgarenfraude
De toeslagproblemen werden pas goed duidelijk in april vorig jaar met de Bulgarenfraude. Een bende uit Bulgarije maakte misbruik van de Nederlandse systematiek waarbij eerst de toeslag wordt uitgekeerd en daarna wordt gecontroleerd of die uitbetaling terecht was. Een Bulgaar vroeg zo voor minstens 271 mensen een toeslag aan.

Er zijn 805 Bulgaren die wegens 'nalatigheid bij informatieverstrekking' een boete hebben gekregen. 'Bij deze groep is geen misbruik of oneigenlijk gebruik vastgesteld', stelt de Belastingdienst. Ze zijn aangeslagen voor 4,4 miljoen euro aan boetes en terug te betalen toeslagen. Daarvan is 1 miljoen betaald.

Eind november wil staatssecretaris Wiebes van Financiën naar Bulgarije om met zijn collega te praten over de afwikkeling. Zijn voorganger Weekers sneuvelde mede doordat hij volgens de Tweede Kamer te weinig assertief was tegen de Bulgaren en niet bereid leek naar Bulgarije af te reizen.

Meer over