Analyse

Tijdens de Tour zien we niets van het achterhoedegevecht – waarom eigenlijk niet?

In de Tour de France staat donderdag de laatste Pyreneeënrit op het programma. Als sprinter Mark Cavendish deze Tour nog een unieke 35ste etappezege op zijn naam wil schrijven, moet hij binnen de tijdslimiet binnenkomen. Waarom zien we op televisie zo weinig van dit achterhoedegevecht in de koers?

Mark Cavendish (links) met Anthony Perez (rechts). Beeld REUTERS
Mark Cavendish (links) met Anthony Perez (rechts).Beeld REUTERS

NOS-wielerregisseur Pascal Clement ‘zou best willen zien of Cavendish niet een hele col geduwd wordt’, zegt hij. Zo gek zou dat niet zijn, denkt oud-wielrenner Karsten Kroon. Volgens hem komt zoiets regelmatig voor: ‘Je bent helemaal naar de klote en moet die tijdslimiet halen. Als er dan een ploegleiderswagen naast je rijdt, is de verleiding groot om er even aan te gaan hangen.’

Maar op televisie krijgen Tourkijkers van dit alles niets mee. Natuurlijk zijn de toppers die tijdens de zwaarste bergcols om het algemeen klassement strijden, het belangrijkst. In de staart van de koers staat echter ook iets op het spel: daar keren renners zichzelf binnenstebuiten om binnen de tijdslimiet bij de finish te zijn.

Voor Cavendish is die strijd om lijfsbehoud deze Tour extra belangrijk: hij wil niet alleen de groene sprinterstrui naar Parijs brengen, na de Pyreneeën liggen er voor hem ook kansen om de 35ste etappezege uit zijn carrière te boeken. Daarmee zou hij de Belgische wielerlegende Eddy Merckx voorbijstreven.

Waarom brengen televisiemakers Cavendish’ bergtocht niet in beeld? ‘Dat is een interessante vraag’, zegt Clement. Tijdens deze Tour is Clement bij de NOS verantwoordelijk voor de analyses na de finish. Zijn werkgever is, net als andere zenders die de Tour in beeld brengen, afhankelijk van de keuzes die de Franse regisseur maakt. ‘Stel dat ik de Tour ooit in beeld zou mogen brengen, dan zou ik zeker overwegen om ook bij die strijd te zijn. Juist omdat je die beelden nooit ziet.’

Ook Karsten Kroon, oud-Touretappewinnaar en sinds 2014 wielercommentator bij Eurosport, zou best wat meer van de strijd achter in het peloton willen meekrijgen. ‘Een integrale uitzending van de etappe is vaak behoorlijk lang. Wat meer afwisseling is dan welkom. Bovendien is wielrennen een sport die tot de verbeelding spreekt: het lijden van de renners zien we graag.’

Arnaud Demare (Groupama-FDJ) kwam in de 9de etappe buiten de tijdslimiet over de finish. Beeld ANP
Arnaud Demare (Groupama-FDJ) kwam in de 9de etappe buiten de tijdslimiet over de finish.Beeld ANP

Bus

Na iedere koersdag stelt de Tourorganisator op basis van de zwaarte van de etappe en de eindtijd van de winnaar de tijdslimiet vast. In bergetappes is die limiet meestal een dik halfuur. Wie meer tijd nodig heeft om de finish te bereiken, mag de volgende dag niet meer van start. In de eerste zeventien etappes van deze Tour overkwam dat al negen renners.

Om op tijd binnen te komen, vormen de mindere klimgoden – meestal de sprinters – in bergetappes samen een nieuw peloton, in wielerkringen de ‘bus’ genoemd. Het tempo wordt doorgaans aangegeven door de ‘buschauffeur’, een ervaren renner die weet wat er nodig is om diskwalificatie te voorkomen. Bovendien geeft de bus zekerheid: wanneer meer dan 20 procent van de renners uit de koers gezet dreigt te worden, kan de jury de tijdslimiet aanpassen.

Wie de bus mist, wacht een lange, eenzame tocht naar de finish. De Belgische wielrenner Tim Merlier, die deze Tour nog de derde etappe op zijn naam schreef, stapte een paar dagen later, in de etappe naar Tignes, om die reden af. ‘Ik wilde niet opgeven’, zei Merlier tegen de website Wielerflits. ‘Maar de bus reed zo ver weg dat nog een extra mentale klap volgde. Het had geen zin meer.’

Tim Merlier Beeld ANP
Tim MerlierBeeld ANP

In die verregende etappe had een camera bij de achterblijvers ongetwijfeld mooie televisie opgeleverd. Na ritwinnaar Ben O’Connor was het een dik halfuur wachten op de bus. Ook in de minuten daarna bleven renners binnendruppelen. Zeven renners, waaronder de Franse sprinter Arnaud Démare, wisten de tijdslimiet van 37 minuten en 20 seconden niet te halen. De Zuid-Afrikaan Nicholas Dlamini had bijna anderhalf uur meer nodig dan O’Connor om de finish nabij de Monteé de Tignes te bereiken.

In hun strijd tegen de tijdslimiet willen renners nog wel eens de grenzen van de regels opzoeken – of overschrijden. Zo kregen tijdens de regenachtige negende etappe naar Tignes drie renners een boete wegens een bidon collé, oftewel een plakbidon. Daarbij laat een renner zich bij het aannemen van een nieuwe drinkfles door zijn ploegleider weer op gang trekken.

Maar dat de bus om plakbidons te verhullen expres niet gefilmd wordt, gaat er bij Clement niet in. ‘Ze zullen echt niet iets buiten beeld houden, omdat dat slecht is voor het imago van de Tour.’ Bovendien, zegt Clement, zijn renners daarvoor te slim. ‘Duwen en trekken en aan een wagen hangen doen ze juist als ze geen camera zien.’

Techniek

Het is voor de Franse regie nu eenmaal niet eenvoudig om Cavendish de hele dag met een camera te volgen. Volgens Sebastiaan Timmerman, die tijdens de Tour commentaar geeft vanaf een motor in het peloton, zijn alle motoren met camera’s nodig om de strijd voorin de koers te verslaan. ‘Het risico om iets te missen is te groot.’

Bovendien, legt Timmerman uit, kan het verbindingsvliegtuig boven de koers de afstanden dan mogelijk niet meer overbruggen. Via dat vliegtuig belanden de beelden en geluiden uit de koers bij de regie. Als de voorhoede van de koers en de bus ver uit elkaar liggen ‘kan de kwaliteit slecht zijn’.

Het is de taak van de regisseur zijn helikopter en rijdende motoren zo in te zetten dat de wedstrijd zo goed mogelijk in beeld gebracht wordt, zegt Clement. ‘Stel dat de regisseur zegt: ik ga vandaag de bus laten zien. Dan kan het zomaar zijn dat hij niet in staat is om de beslissende demarrage van Pogacar in beeld te brengen. Het is een moeilijk spelletje om in beeld te brengen.’

Een cameraman achterop een motor legt Dan Martin (Israel Start-up Nation) vast tijdens de 18de etappe. Beeld REUTERS
Een cameraman achterop een motor legt Dan Martin (Israel Start-up Nation) vast tijdens de 18de etappe.Beeld REUTERS

Is het dan geen idee om een paar extra motoren de weg op te sturen? Dat maken restricties van de wedstrijdorganisatie onmogelijk. Om de veiligheid van de renners te waarborgen, is het aantal motoren in het peloton beperkt.

Clement krijgt weleens de vraag waarom de koers niet met drones in beeld gebracht wordt. Maar zover is de technologie nog niet. ‘Technisch gezien kan een drone daar wel hangen, maar om daar professionele televisieregistratie van te maken, is een ander verhaal.’

De finish van de bus, wil Clement nog benadrukken, brengt de NOS wel altijd in beeld. ‘De Franse televisie laat vrijwel altijd het binnenkomen van de bus zien. In Tignes hebben we de binnenkomst van de Zuid-Afrikaan Dlamini met eigen camera’s opgenomen. Soms zetten we die beelden live over de analyses na afloop heen. En als de uitzendtijd van de NOS erop zit, gaan wij online verder.’

Meer over