Tieten en schieten

Panorama bestaat 100 jaar. Een gezinsblad ('een vriend van den huize') werd een sensatieblad ('Wild West!') voor mannen.

JARL VAN DER PLOEG

Vanaf de jaren '80: Bloot, bloter, blootst

De hoop om nooit te verworden tot een sensatieblad werd vanaf de jaren tachtig definitief over boord gegooid. De huidige hoofdredacteur Frans Lomans gaf onlangs toe op dat hij sensatie geen vies woord vindt. 'Het moet wel journalistiek zijn en kloppen. Maar wel redelijk sensationeel. Ik zou in 1913 denk ik niet als hoofdredacteur zijn aangenomen', geeft hij op Nu.nl toe.

De meest in het oog springende koerswijziging is duidelijk: hoe bloter de cover, hoe beter. Begin jaren tachtig zwaaide Jan Heemskerk de scepter op de redactie. Hij kreeg daar zo de smaak te pakken dat hij later hoofdredacteur werd bij dat andere mannenblad: de Playboy. Toch bood deze koerswijziging Panorama geen blijvend voordeel. In 1974 was de oplage nog meer dan 400 duizend. Dertig jaar later is dat rond de 100 duizend.

12 oktober 1968: De Spelen

In de jaren zestig en zeventig bleef Panorama zich profileren. Het besteedde aandacht aan grote evenementen, zoals de Spelen van '68, en op de loonlijst staat onder andere W.F. Hermans. De hoofdredactie was dan ook trots: 'Panorama is nog even jong als op de dag dat het werd geboren. In een uniek proces van zelfverjonging ziet dit weekblad kans permanent het voorkomen van een gezonde knaap te behouden.'

De allereerste, 2 juli 1913: Dit is het jaar - Zonder sensatie

'Panorama hoopt een vriend van den huize te worden.' Zo heette de uitgever van het blad de lezer welkom. 'Wat den inhoud betreft zal naar groote verscheidenheid worden gestreefd. De wereldgebeurtenissen zullen worden uitgebeeld. Populaire wetenschap, sport, kunst, modes zullen hun deel krijgen. En het streven naar actualiteit zal, bij strikte godsdienstige en staatkundige onzijdigheid, nooit ontaarden in een zucht naar het sensationeele.'

Het eerste nummer is honderd jaar na dato verkrijgbaar als herdruk. Deze kost, net als vorige eeuw, 10 cent. Het hoofdartikel ging over een tentoonstelling in Scheveningen, die er schijnbaar mooi bijlage: 'Bezwaarlijk kan men zich voor een tentoonstelling een schooner omgeving denken dan die welke het deel is van de groote landbouwtentoonstelling.'

De eerste jaren: Oorlog, tekeningen en telefoonnummer 1

De belofte om een 'vriend van den huize' te worden, kwam Panorama de eerste jaren van haar bestaan na. Het blad was een echt gezinstijdschrift met allerhande artikelen, strips en foto's. Vooral de fotoreportages over de frontstrijd tijdens de Eerste Wereldoorlog werden goed ontvangen. De covers waren meestal getekend en waren vaak gericht op vrouwen en kinderen. Op 6 juli 1933 was dit bijvoorbeeld groot nieuws: 'Schaatsen is nu ook mogelijk in den zomer. Men kan het op asphalt en hout doen met de zomerschaats, die precies op gewone schaatsen lijkt. De zomerschaats is aan de onderzijde voorzien van zeer kleine kogeltjes.'

Opvallend feit: het eerste telefoonnummer van de redactie van Panorama, die zetelde in Leiden, was niet lastig te onthouden.

Het was namelijk nummer 1.

9 januari 2013: Moord!

De laatste jaren is de nadruk vooral op misdaadverslaggeving komen te liggen. Dat blijkt ook deze cover: Wild West Nederland. Bloot is niet afgezworen, getuige de foto rechtsboven.

Met de schaarsgeklede Caatje en de misdaadstukken laat Panorama zien wat het na honderd jaar als tijdschrift wil bieden: tieten en schieten. Kortweg: een sensatieblad voor mannen.

undefined

Meer over