Tien plastic flessen in een Lada

Wetten moeten worden gerespecteerd. Smokkelen mag niet. Als mensen het kapitalistische spel niet fair spelen, krijgt een goed functionerende vrije markt nooit gestalte....

Olaf Tempelman

Miticu leer ik kennen als blijkt dat ik, op doorreis naar Oekra, de Roemeens-Moldavische grens niet over mag. De Roemeense taxichauffeur die mij rijdt, blijkt niet in het bezit van een of ander document dat we ter plekke alleen voor de somma van 150 euro kunnen kopen. Dat verrek ik. Mijn voorstel aan de douaniers de 940 meter die de Roemeens-Moldavische grens hier van de Moldavisch-Oekrase scheidt, dan maar in mijn eentje te voet te overbruggen, stuit op een vunzig papiertje waarop in kleine lettertjes staat dat dit verboden is.

Op het moment dat de sfeer heel onaangenaam dreigt te worden, verschijnt een dikbuikig kereltje ten tonele dat de discussie vanachter het open raam van zijn Lada blijkt te hebben gevolgd en de douaniers goed lijkt te kennen. 'Ik rij je wel even naar Oekra.'

De Lada van Miticu heeft als bouwjaar 1975. Het stof van de achterbank is gescheurd. De linkerhelft is bezaaid met lege plastic tweeliter flessen, die bij mij dan nog geen enkele argwaan wekken. Miticu en zijn vrouw Ileana gekleed in een wijd trainingspak vertellen over hun leven. In de tijd dat Moldaviog deel uitmaakte van de Sovjet-Unie, werkte Miticu op een kolchoz. Ileana was verpleegster in het nabijgelegen streekziekenhuis. Begin jaren negentig verdwenen zowel het streekziekenhuis als de kolchoz. De werkloosheidsuitkeringen die ze kregen, bedroegen twintig euro per persoon en hielden na zes maanden op. Miticu en Ileana, die toen twee jonge kinderen hadden, zaten plotsklaps zonder inkomsten net als overigens de meeste andere Moldavische dorpsbewoners.

Het duurde echter niet lang of ze de inwoners van Giurgiulesti ontdekten de strategische ligging van hun dorp: precies in het nieuw ontstane drielandenpunt Roemenioldaviekraine. 'We kwamen erachter dat we gebruik konden maken van de prijsverschillen tussen de landen', formuleert Miticu het.

De Oekrase douaniers kent hij bijna even goed als de Roemeense. 'We komen hier vaak', legt hij uit. 'We halen vlees bij Oekrase boeren dat we in Roemenieer verkopen, al is dat niet meer onze belangrijkste handel.'

De volgende dag komen Miticu en Ileana mij laat in de middag weer in Oekra ophalen. Ze zijn een beetje nerveus. 'We moeten opschieten', zegt Miticu. 'Mijn mannetje bij de Moldavisch-Roemeense grens werkt vandaag maar tot zeven uur 's avonds.'

Terug in Moldavijeest hij naar een benzinestation dat precies tussen de Oekrase en Roemeense grens in ligt. De tank van de Lada wordt helemaal volgegooid. Daarna volgen de bijna tien plastic flessen. Op dezelfde plek zijn nog minstens zeven andere eigenaren van stokoude Lada's met plastic flessen in de weer. Even later vormen de auto's een rij bij de Roemeense grens. 'Roemeniomt bij de Europese Unie', legt Ileana uit. 'De accijns blijft daar maar stijgen. Iedereen die in Giurgiulesti een auto heeft, rijdt constant op en neer.'

'Met een volle tank heen en een bijna lege terug', zegt Miticu. 'Met een beetje geluk kun je drie keer per dag de grens over. Per keer verdien je ongeveer 10 euro.' Mag dat wel van de douane? Miticu lacht. 'Let maar eens op. Daar heb je mijn mannetje.' Een douanier wenkt vanuit de verte.

Snel grist Miticu twee volle plastic flessen van de achterbank. Even later is van een afstand prima te zien hoe de douanier die rechtstreeks in de tank van een auto giet, die mischien wel de zijne is.

Eenmaal in Roemeniegeven de Lada's zich naar hun eigen adresjes. Op dezelfde marktplaats waar Miticu zijn tank laat leegpompen, slijt Ileana nog een zevental sloffen goedkope Oekrase sigaretten die zij al die tijd onder haar traningsjack bleek te hebben.

'Onze beide dochters studeren nu', vertelt zij.

'Dankzij de benzine hebben we dit jaar voor het eerst collegegeld kunnen betalen, en daarnaast nog twee bedden op een vierpersoonskamer van een studentenflat.'

Je kunt nu tegen Miticu en Ileana zeggen dat dit toch niet het kapitalisme is dat de Europese Unie hier graag ziet ontstaan, dat ze hun activiteiten maar moeten staken tot Moldavin een verre toekomst wellicht nog eens tot de Europese Unie wordt toegelaten en een transparante vrije markt gestalte krijgt. Ik doe het niet.

Meer over