TIEN JAAR GROENLINKS

VANAVOND is het feest voor de leden van GroenLinks, misschien wel de meest gezonde partij van Nederland. De partij bestaat tien jaar en het gaat geweldig....

Hans Wansink

Dat is zeker een felicitatie waard. Want ik gaf tien jaar geleden geen stuiver voor het armzalige hoopje wereldverbeteraars, van wie in mijn ogen de houdbaarheidsdatum al lang was verstreken, dat bij elkaar onder één dak ging schuilen. Dat uit dat groepje een levensvatbare partij zou voortkomen, is een klein wonder.

Denk nog eens terug aan de Kamerverkiezingen van 1986. De PPR haalde toen 2 zetels, de PSP 1 en de CPN 0. Drie jaar later gingen de drie op in GroenLinks dat niet verder kwam dan 6 zetels. In 1994 ging daar zelfs nog een zetel vanaf, als gevolg van het onzalige lijsttrekkersduo Ina Brouwer/Mohamed Rabbae.

Maar uit de crisis die toen in de GroenLinkse fractie ontstond, kwam Paul Rosenmöller als nieuwe leider naar voren. Met hem begonnen de kansen te keren. Het CDA lag met een verlies van twintig zetels uitgeteld tegen de grond. Dat bood Rosenmöller de ruimte zich te ontpoppen als de facto oppositieleider en dus de belangrijkste tegenspeler van premier Kok in de Tweede Kamer.

Spraakmakende Kamerleden zijn er aan de linkerkant van de PvdA altijd wel geweest. Maar Rosenmöller, het tegendeel van de sectarische scherpslijper, is van een andere categorie dan voorgangers als Marcus Bakker, Fred van der Spek of Ria Beckers. Zij wentelden zich comfortabel in het eigen gelijk, maar moesten het uiteindelijk vooral van hun amusementswaarde hebben.

Onder Rosenmöller heeft GroenLinks zich, lokaal én nationaal, tot een echte speler ontwikkeld. Zo richtten Rosenmöller en partijvoorzitter Ab Harrewijn in 1998 een 'coalitie tegen de armoede' op, waarin GroenLinks samen optrok met het CDA, de FNV en het CNV. Regeringspartij PvdA kwam door dit initiatief in grote verlegenheid.

Rosenmöller omringde zich met een schare getalenteerde dertigers. Die groep rond De Helling, het zeer leesbare discussieblad van de partij, heeft van GroenLinks een uitnodigende plek voor politieke meningsvorming weten te maken. Het gesprek met andersdenkenden wordt niet gemeden, maar gezocht.

Dit jonge talent brak bovendien snel door. Kees Vendrik en Femke Halsema kwamen op verkiesbare plaatsen op de kandidatenlijst en Mirjam de Rijk volgde Harrewijn op als partijvoorzitter.

Elf zetels scoorde de partij in 1998. In 2002 zal GroenLinks zonder twijfel de vierde partij van het land worden. Dit zal ten koste gaan van D66 (nu nog veertien zetels), dat - mede door toedoen van GroenLinks - het einde van zijn levenscyclus ziet naderen.

Want GroenLinks heeft zich vrijwel ongemerkt meester gemaakt van de individualistisch-vrijzinnige agenda van de Democraten. Ook op het gebied van de bestuurlijke vernieuwing profileert GroenLinks zich minstens zo actief als D66.

Waar D66 een smal programma en een kwijnende partij-organisatie heeft, bloeit GroenLinks als vereniging en als netwerk van maatschappelijk actieve mensen. Op lokaal niveau blijkt dat GroenLinks onder jongeren veel meer grond onder de voeten heeft dan D66.

Bij de tussentijdse gemeenteraadsverkiezingen in Utrecht haalde D66 welgeteld één zetel. Een slecht voorteken dat de suggestie van oud-voorzitter Tom Kok van D66 om maar met GroenLinks te fuseren, na 2002 wel eens nieuwe betekenis zou kunnen geven.

GroenLinks roept graag het beeld op klaar te zijn voor deelname aan de landsregering. Deze week faalde de partij in het leveren van een kandidaat voor het burgemeesterschap van Nijmegen. Dat maakte geen professionele indruk. Maar een te grote honger naar de macht is nog veel gevaarlijker.

GroenLinks doet er verstandig aan alleen te gaan regeren wanneer haar deelname voor het vormen van een meerderheid in de Kamer noodzakelijk is. In de praktijk doet deze situatie zich voor in een kabinet van CDA, PvdA en GroenLinks.

Maar het blijft de vraag of regeren niet meer kapot maakt dan het oplevert. Want de meerwaarde van GroenLinks ten opzichte van de PvdA en D66 zit in haar vermogen om nieuwe ideeën en nieuwe mensen te mobiliseren. Die meerwaarde is nog lang niet voldoende gekapitaliseerd.

Zowel wat betreft de ideeën als wat betreft de mensen valt er voor GroenLinks nog een wereld te winnen. Want GroenLinks heeft niet echt een poot aan de grond in bijvoorbeeld de wetenschap, de 'nieuwe economie' of onder jongeren uit etnische minderheden. En dat zijn precies de drie sferen 'where the action is' - en waaruit de voorhoede van de maatschappij van morgen gerecruteerd kan worden.

Meer over