Tien jaar ChristenUnie: niet langer alles of niets

Tussen het CDA en de PvdA in kon de ChristenUnie in deze coalitie eigenlijk niet verliezen.

De ChristenUnie vierde dit weekend haar tiende verjaardag – een volstrekt andere partij dan tien jaar geleden. Populisme wil Gerrit Voerman hen niet verwijten. ‘Populisten zetten zich af tegen de elite, dat doet de ChristenUnie niet.’ Pragmatisch is de partij wel. Voerman, directeur van het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen van de Rijksuniversiteit Groningen, stelde er een boek over samen: Van de marge naar de macht. ‘Met de partijprogramma’s van 2002 en 2003 hadden ze niet kunnen regeren.’

Deed de ChristenUnie water bij de wijn om salonfähig te worden?

‘Zeker. Het verkiezingsprogramma van 2006 wijkt sterk af van die in 2002 en 2003. Het is niet meer alles of niets, zoals bij de Reformatorische Politieke Federatie (RPF) en het Gereformeerd Politiek Verbond (GPV) destijds – de partijen die in 2000 samengingen in de ChristenUnie.

‘In 2003 sprak Balkenende tijdens de formatie ook met de CU en de SGP. Het is toen niet gelukt om te gaan regeren, maar de ChristenUnie heeft zich gerealiseerd dat ze er de volgende keer klaar voor moesten zijn.’

Wat is er in tien jaar veranderd?

‘Het was voorheen ondenkbaar dat de CU verantwoordelijkheid zou nemen voor de liberale wetgeving rond abortus, euthanasie en het homohuwelijk. Maar als je dat allemaal wilt terugdraaien, prijs je jezelf uit de markt. Dan kun je met niemand regeren.

‘Hoewel het nog steeds hun ideaal is, nemen ze nu genoegen met uitbreiding van palliatieve zorg om euthanasie te voorkomen en kunnen trouwambtenaren nu weigeren een homohuwelijk te sluiten.

‘Tien jaar geleden was het ook onbestaanbaar dat er katholieken lid werden. Inmiddels staan ze voor de CU in Limburg op de lijst voor de Provinciale Staten. Voor praktiserende homo’s geldt hetzelfde. Lokale selectiecommissies moeten beoordelen of zij bestuursfuncties mogen bekleden – er is geen eenduidig verbod.’

De ChristenUnie ging actiever de straat op, Rouvoet zat opeens bij Barend & Van Dorp.

‘Ja. De formatie van 2003 was een keerpunt. Sindsdien voert ook de ChristenUnie permanent campagne en laten ze zich maatschappelijk meer zien. Zo waren er acties tegen porno, prostitutie, gratis heroïne, vrouwonvriendelijke MTV-clips.

‘Rouvoet werd zichtbaarder als politicus. Met een prima imago: principieel, eloquent, integer. Vooral de campagne tegen de Europese grondwet maakte hem bekend bij een breder publiek.

Als enige coalitiepartij daalt de CU niet in de peilingen.

‘Klopt. Ondanks de matige prestaties van hun bewindslieden. Defensieminister Van Middelkoop heeft nogal wat uitglijders gemaakt, staatssecretaris Huizinga (Verkeer) heeft haar verdediging niet op orde en ook Rouvoet komt als programminister Jeugd en Gezin moeizaam uit de verf.

‘Het is opmerkelijk dat ze niet tussen CDA en PvdA worden vermalen, zoals D66 bij regeringsdeelname meermaals overkwam. De achterban is loyaal. De ChristenUnie zit in het hart van de coalitie, ze nemen programmatisch een tussenpositie in. En dus is veel wat wordt bereikt een beetje van hen. De CU kon eigenlijk niet echt verliezen bij deze coalitie.’

De ChristenUnie is in tien jaar uitgegroeid tot een geduchte concurrent van het CDA?

‘Nee, dat denk ik niet. Ze snoepen wat kiezers af, maar het is geen inbraak zoals de SP bij de PvdA. Dat zie ik bij de ChristenUnie niet op die schaal gebeuren.’

André Rouvoet (ANP) Beeld
André Rouvoet (ANP)
Meer over