Thuis bevallen buitenshuis

Zorgverzekeraaar Univé overweegt een centrum op te zetten voor thuisbevallingen. Paniekvoetbal, menen de verloskundigen...

Thuisbevallen kan binnenkort ook buiten de deur. Nu steeds meer verloskundigen vanwege de hoge werkdruk afhaken en huisartsen om diezelfde reden er geen bevallingen meer bij doen, komt zorgverzekeraar Univé met dé oplossing om de unieke Nederlandse traditie in stand te houden: het verloskundig centrum. Verloskundigen werken er samen met huisartsen en praktijkverpleegkundigen en er zijn verschillende sfeervol ingerichte verloskamers.

Volgens projectleider dr. M. Cremers, adviserend geneeskundige van de verzekeraar, moet de thuisbevalling voortaan worden opgevat als 'een bevalling in huiselijke sfeer' en dat kan ook best in een centrum, of, zoals de verzekeraar het noemt, een GOED (Gezondheidszorg Onder Eén Dak).

Voordeel voor de zwangere vrouwen: er is altijd hulp beschikbaar. Voordeel voor de verloskundigen: ze kunnen minder werken en tijdrovende klussen als het opnemen van de telefoon en het bijhouden van de administratie, uit handen geven. Univé-directeur zorgbeleid M. Snijders denkt dat daardoor het vak aantrekkelijker wordt.

Van de tweehonderdduizend vrouwen die jaarlijks zwanger raken, bevallen er zeventigduizend thuis, onder begeleiding van zo'n dertienhonderd verloskundigen. Dat Nederlandse systeem dreigt echter te bezwijken door grote personele problemen. Het aantal opgeleide verloskundigen was de afgelopen jaren ontoereikend. Steeds meer vroedvrouwen willen bovendien in deeltijd werken.

Nu almaar meer overspannen verloskundigen hun praktijk sluiten, moeten gezonde zwangere vrouwen noodgedwongen in het ziekenhuis bevallen. Ziekenhuizen kunnen die toestroom niet aan. De kop van Noord-Holland, waar Univé marktleider is, vormt een van de probleemgebieden. Verloskundigen vinden die regio niet aantrekkelijk. Het ziekenhuis Medisch Centrum Alkmaar voerde vorig jaar al een tijdelijke 'zwangerenstop' in.

Snijders vroeg zich dinsdag in Schagen, tijdens de presentatie van de plannen, af of het wel verstandig was vast te houden aan een systeem dat in de toekomst wellicht niet meer te handhaven valt. Purmerend heeft al een 'geboortehotel' en ook in andere delen van Nederland met een gebrek aan verloskundige zorg bestaan plannen in die richting.

Maar de tientallen Noord-Hollandse verloskundigen, huisartsen en zwangere vrouwen in de zaal waren niet enthousiast over de plannen voor een verplaatste thuisbevalling. 'Als je in een kamertje een schemerlamp neerzet, heb je nog geen thuisbevalling', schamperde een aanstaande moeder. 'Als het tegenzit, moet een barende vrouw twee keer worden vervoerd', zei directeur J. van Gorp van de KNOV, de beroeps organisatie van verloskundigen. 'Eerst naar het centrum en als ze medische hulp nodig heeft nog eens naar het ziekenhuis.'

Ook een beleidsmedewerker van het ministerie van VWS liet weten weinig te voelen voor de invoering van een 'verkapt kraamcentrum'. Minister Borst van Volksgezondheid is immers groot voorstander van de thuisbevalling.

KNOV-directeur Van Gorp vindt dat de verzekeraars aan 'paniekvoetbal' doen. Het aantal opleidingsplaatsen voor verloskundigen is uitgebreid van 120 naar 210 en daardoor is de ergste nood over twee à drie jaar gelenigd. Tot die tijd zoeken zij hun heil vooral in samenwerking met collega's en huisartsen in de regio, waardoor het rendabel wordt een praktijkassistente aan te nemen of een callcenter in te schakelen voor de telefoontjes. Het afgelopen jaar zijn bovendien enkele tientallen buitenlandse verloskundigen bijgeschoold zodat zij zelfstandig bevallingen kunnen begeleiden.

De hoge werkdruk heeft het imago van het vak niet geschaad, zegt hij. Het aantal aanmeldingen voor de opleiding is drie keer zo hoog als het aantal plaatsen.

Volgens verloskundigen en huisartsen spelen bij de nieuwe plannen financiële overwegingen een belangrijke rol. Een thuisbevalling is relatief duur vergeleken met een centrum waar een verloskundige meerdere bevallingen tegelijk kan begeleiden. Van Gorp vreest dan ook dat de thuisbevalling in de nieuwe opzet ontmoedigd zal worden.

Verzekeraars trappen te snel in 'de valkuil van de overzichtelijkheid', zegt hij. 'Er bestaat bij hen een bijna romantisch verlangen naar een simpele gezondheidszorg. Maar je lost dit probleem niet op door een nieuw gebouw neer te zetten waar vrouwen kunnen bevallen. Dat gebouw hebben we al. Daar wonen we in.'

Directeur Snijders van Univé verzekerde dat verloskundigen vanuit het centrum ook gewoon naar de zwangere vrouwen thuis mogen, als die dat prefereren. Maar goed ook, meende een huisarts uit Wieringermeer: 'Wij hechten in onze streek zeer aan de TOED: de Thuisbevalling Onder Eigen Dak.'

Meer over