THRILLERS

Op Tim Sebastian kan een lezer bouwen. Altijd een ruime voldoende, met soms uitschieters naarboven. BBC's eerste tv-correspondent in Moskou - hij werd in 1985 het land uitgezet wegens vermeende spionage-activiteiten - vindt zijn inspiratie nog steeds op zijn voormalige werkterrein....

FRANS VAN SCHOONDERWALT

Oud Sovjet-kwaad

Uiteraard is Oost-Europa niet meer wat het geweest is, en zeker de opgedeelde Sovjet-Unie niet. Maar volgens Sebastian heerst onder het nieuwe, broze oppervlak nog volop oud kwaad. Een deel ervan - in de vorm van archiefstukken - komt onder ogen van een in Londen wonende Russin. Vanaf dat moment is ze vogelvrij èn spoorloos.

Haar zoon Edward Bell belandt eveneens in het wespennest dat diverse geheime diensten voor zijn moeder hebben geconstrueerd. Hij zet zich aan de queeste naar zijn moeder (van Londen via Berlijn en Polen naar Moskou), krijgt links en rechts moordaanslagen te verduren en stuit herhaaldelijk op het verleden van zijn ouders. Het feit dat Bell's vader nog leeft in Moskou, als kankerpatiënt, wordt ten slotte de inzet van een macaber spel op leven en dood.

Opvallend is de losse stijl die Sebastian in Last Rights hanteert. De lezer wordt vaak rechtstreeks toegesproken en hoort de ik-figuur, Edward Bell, ook veel hardop denken. Het is een stijl die Sebastian redelijk goed afgaat. FvS

Tim Sebastian: Last Rights.

Bantam Books, import Van Ditmar; Fl. 22,70.

ISBN 0 553 40259 5.

Lange halen, snel thuis

Na op driehonderd pagina's te hebben opgeschreven wat hij wilde opschrijven, dacht de schrijver: verdomme, wat heb ik het mezelf moeilijk gemaakt, hoe brei ik hier een eind aan? Hij zag maar één oplossing: lange halen, snel thuis. Jammer, want met No Retreat schreef John Bowen een intrigerende, originele thriller die tot de driehonderdste bladzijde alleszins de moeite waard is. In zijn voorwoord draagt hij het boek op aan de bevolking van Lidice; pas diep in het verhaal wordt deze opdracht duidelijk.

Op 27 mei 1942 werd in Praag een (geslaagde) aanslag gepleegd op Reinhard Heydrich, destijds Reichsprotektor van Bohemen-Moravië. Als represaillemaatregel werden op 10 juni alle 173 mannelijke inwoners van het Tsjechische dorpje Lidice gefusilleerd en de vrouwen en kinderen gedeporteerd. Vervolgens werd het dorp met de grond gelijk gemaakt.

In No Retreat heet Lidice Lidlicote en ligt het in het Engelse graafschap Berkshire. We schrijven de jaren negentig en Europa is, op Ierland en Zwitserland na, in handen van de Duitsers. In het oosten regeert Japan, in het westen de Verenigde Staten. Dan breekt de Golfoorlog uit, met schermutselingen tussen de drie wereldmachten. Hèt moment volgens de Britse regering, in ballingschap in Washington, om het moederland te infiltreren.

Bij deze laatste actie houdt Bowen zich aan de realiteit. In december 1941 dropte een Engelse bommenwerper twee Tsjechische vluchtelingen boven het protectoraat, die samen met vijf verzetsstrijders de aanslag pleegden. In No Retreat zet een Amerikaanse boot twee Amerikaanse Engelsen (Free Britons) af aan de kust van Wales. Zij hebben de opdracht Reichsprotektor Druckermann neer te schieten. Onafhankelijk van hen opereren op Engels grondgebied nog drie collega's, op zoek naar het ondergrondse verzet. Dat blijkt echter alleen maar te bestaan in de gedachten van de regering-in-ballingschap, waarin nazaten van Attlee, Eden en Macmillan zitting hebben.

In sommige scènes heeft No Retreat iets weg van het komische The Mouse That Roared van Wibberley (klein tegen groot), in andere van Orwell's 1984, in weer andere van Higgins' The Eagle Has Landed. Maar het boek heeft ook eigen kwaliteiten en eigen originele invallen, en uiteindelijk zijn eigen Lidice, wanneer na de aanslag op Druckermann het dorp Lidlicote zwaar moet boeten. Dan weet Bowen helaas niet goed raad meer met zijn verhaal en wikkelt hij het razendsnel af naar een onbevredigend einde. FvS

John Bowen: No Retreat.

Sinclair-Stevenson, import Nilsson & Lamm; Fl. 53,20.

ISBN 1 85619 398 5.

Meer over