Nieuwsbreak

Theo Para: 'Op Aruba is de dood van Henriquez snoeihard aangekomen'

Het was wederom onrustig in de Haagse Schilderswijk, de hitte is hét gespreksonderwerp en in Suriname worden de contouren zichtbaar van de tweede regering van Desi Bouterse. Publicist en arts Theo Para (61), ooit 'het geweten van Suriname' genoemd, over foute agenten, de hitte die Surinaams aandoet en natuurlijk Aruba, waar hij jarenlang woonde.

Stieven Ramdharie
Publicist Theo Para. Beeld Martijn Beekman
Publicist Theo Para.Beeld Martijn Beekman

De rust keerde vannacht weer niet terug in de Schilderswijk. U koopt wel eens een Surinaams broodje bij het Hobbemaplein, dé plek van de onrust. Waar moet dit allemaal eindigen? Premier Rutte noemde de relschoppers donderdag zelfs 'achterlijke gladiolen'.
'Willekeurig geweld is, vanuit het gezichtspunt van recht en beschaving, verwerpelijk en verwijtbaar. Dat geldt voor relschoppers maar ook voor politieagenten. De autoriteiten moeten rechtshandhaving combineren met wijsheid. Een premier van allen zou de relschoppers van vooral allochtone afkomst geen 'achterlijke gladiolen' moeten noemen. Dat is olie op het vuur. In een fatsoenlijke rechtshandhaving is differentiatie tussen gedrag en persoon cruciaal. Het morele gezag van de democratische rechtsstaat berust in hoge mate op het non-discriminatoire respect voor de menselijke waardigheid.'

U bent arts. Wat dacht u eigenlijk, als geneeskundige, toen u het filmpje zag van de aanhouding van Mitch Henriquez in het Zuiderpark?
'Ze hadden hem meteen medische hulp moeten geven toen hij het bewustzijn had verloren. Die hebben ze hem onthouden. Tijd is cruciaal op dat moment. De agenten hadden zich direct moeten afvragen: waarom is deze man buiten bewustzijn? Zijn handen waren slap, z'n hoofd hing. Dan ga je klappen op zijn gezicht om te zien wat er aan de hand is? Geen ambulance erbij halen? Hij had nooit in dat politiebusje gesleept moeten worden. Het onthouden van noodzakelijke en tijdige medische hulp aan een patiënt is mishandeling. Dit wordt een heel moeilijk verhaal voor de politie.'

Amnesty is in het geweer gekomen. U neemt zelfs het woord foltering in de mond. Pardon, is dat niet zeer overdreven?
'Ik ben benieuwd of de onderzoeksvraag voor de sectie is beperkt tot de doodsoorzaak. Of dat ook gevraagd is naar tekenen van mishandeling. Het lijkt mij niet onwaarschijnlijk dat Henriquez slachtoffer is geworden van foltering. Foltering komt vooral - maar niet alleen - voor in dictaturen. Nederland is partij bij het VN Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke en onterende behandeling.

'Als agenten een ongewapende, hulpeloze arrestant met een knuppel afranselen en met een nekklem de ademhaling tegenhouden en hem, als hij het bewustzijn verliest, medische hulp onthouden, dan kwalificeert dat collectieve wangedrag naar het VN Verdrag als foltering oftewel marteling. Er is dan sprake van een zeer ernstig, volkenrechtelijk misdrijf.'

De protesten in de Haagse Schilderswijk zijn zelfs wereldnieuws. Grote persbureau's zoals AP en Reuters berichten over de rellen. Beeld epa
De protesten in de Haagse Schilderswijk zijn zelfs wereldnieuws. Grote persbureau's zoals AP en Reuters berichten over de rellen.Beeld epa

U heeft tot 2001 op Aruba gewoond en gewerkt, zeven jaar lang. U komt er nog regelmatig. Hoe hard is de dood van Henriquez daar aangekomen?
'Snoeihard. De Arubanen herkennen zich in de vreedzame protesten tegen het willekeurige politiegeweld tegen Henriquez. Velen kunnen niet begrijpen dat dit een Arubaan is overkomen. Een van de eerste dingen die mij opviel toen ik voor het eerst op het eiland was, is de vreedzaamheid. Arubanen zijn vriendelijke, vreedzame en gastvrije mensen.

'De familie van Henriquez zei ook direct, na de eerste rellen in de Schilderswijk, dat ze niets met het geweld te maken wilden hebben. Aruba is een van de weinige landen met een volkslied dat niet militaristisch is. Geweldloosheid is heel belangrijk voor ze. Daarom doet het eiland het ook zo goed op het gebied van toerisme. De moord op Natalee Holloway was afschuwelijk, maar een incident. Het druiste volledig in tegen de esprit van Aruba: One Happy Island'.

De familie gelooft niet dat er sprake was van racisme. Maar denkt u dat onbedoeld of onbewust racisme en vooroordelen over Antillianen een rol hebben meegespeeld bij de agenten? Zouden we deze video ook hebben gezien als het slachtoffer blond haar had, blauwe ogen en afkomstig was geweest uit de chique Haagse wijk Benoordenhout?
'Dat moet worden onderzocht. Ik sluit het niet uit. Nederland was een koloniale mogendheid met een behoorlijk slavernijverleden. Superioriteitsdenken verandert niet vanzelf. Er is expliciet racisme. Bijvoorbeeld als zwarte voetballers van het Nederlands elftal een selfie maken en de meest verschrikkelijke dingen over zich heen krijgen gestort. Maar er is ook 'bias' in onze samenleving, mensen zijn bevooroordeeld. Iemand met een allochtone achtergrond heeft gewoon minder kansen. Je moet ziende blinde zijn om te zeggen: dat is niet zo. Gerard Spong heeft ooit gezegd dat hij dubbel zo hard moest rennen om hetzelfde te bereiken.

Het is onzin dat we allemaal objectief en neutraal zijn. Bias komt voor bij iedereen, ook bij rechters en agenten. Het is een onbewust proces dat associaties oproept. In het verleden hebben je ouders je ook gewaarschuwd om uit te kijken voor die en die. Hoeveel mensen pakken hun tas niet steviger vast als een zwarte man ze nadert? Nederland kent een cultuur van verhulling en ontkenning als het gaat om feitelijke discriminatie in rechtshandhaving en andere maatschappelijke domeinen. Die cultuur vormt een belemmering voor gelijke kansen.'

Memphis Depay komt aan bij een training van het Nederlands elftal. Een selfie van zwarte internationals leidde in november tot veel racistische reacties. Beeld anp
Memphis Depay komt aan bij een training van het Nederlands elftal. Een selfie van zwarte internationals leidde in november tot veel racistische reacties.Beeld anp

Iets heel anders, de hitte. Het warmterecord zaterdag zit er niet in. Dit weer hebben ze elke dag in Suriname, vaak nog erger. U bent na uw vlucht uit Suriname in 1982, vanwege de 8 Decembermoorden, slechts één keer teruggekeerd. Om te getuigen bij de krijgsraad, als vroegere hoofdredacteur van de krant Mokro, tegen Bouterse. Mist u het tropische klimaat niet?
'Nee, helemaal niet. Door mijn lange verblijf hier - ik weiger terug te keren vanwege de straffeloosheid onder Bouterse - heb ik ontdekt dat veel leuke momenten in Suriname in de schaduw plaatsvonden. Zoals gesprekken onder een boom. Daar zoek je vaak de schaduw op, vlucht je een airco-ruimte in. Je kan Suriname ook hier halen. Alles kan in de verbeelding. Ik woon in een groene omgeving, met veel schaduw en dichtbij een kreek. Het doet mij denken aan de prachtige Coropinakreek in Suriname.'

President Bouterse bouwt vandaag verder aan zijn nieuwe regering. Sinds zijn grote verkiezingsoverwinning in mei, wil iedereen met hem samenwerken. Zelfs partijen uit de oppositie, zoals de BEP, willen in de regering zitten. Kiezen ze eieren voor hun geld?
'De mensen zijn geïntimideerd door de macht van zijn NDP. Er heerst defaïtisme, parlementariërs lopen over. Als je vooruit wil komen, sluit je je aan bij de NDP. Dat is nu de stemming. Met de inzet van veel staatsmiddelen en staatspropaganda heeft Bouterse de verkiezingen gewonnen. Nu gaan ze nog meer aanhangers, naast de 6.000 die ze al hadden aangenomen bij de overheid, in het staatsapparaat plaatsen. Dit wordt een hele lange nacht voor Suriname.'

President Bouterse komt op 25 mei, samen met zijn vrouw Ingrid, aan bij de stembus om zijn stem uit te brengen. Beeld ANP
President Bouterse komt op 25 mei, samen met zijn vrouw Ingrid, aan bij de stembus om zijn stem uit te brengen.Beeld ANP
null Beeld Uitgeverij Van Gennep
Beeld Uitgeverij Van Gennep

Is Bouterse niet gewoon ontzettend populair, vooral bij de jonge Surinamers?
'Het fenomeen is bekend in Latijns-Amerika: mensen aan je binden met een populistisch verhaal, sociale voorzieningen en een corrupt bestuur. Hij vertegenwoordigt dat je via een short cut, zonder enige scholing, toch nog heel wat kan bereiken en de baas kan spelen. Dat spreekt sommigen aan. Maar dit is wel de man die verantwoordelijk is voor 15 politieke moorden, onder andere op mijn vriend en Mokro-oprichter Bram Behr.'

Jongeren in Suriname, een flink deel van de kiezers, zijn gewoon niet geïnteresseerd in '8 December'. Het is ook zó lang geleden.
'Ik ben somber gestemd over de toekomst van Suriname. Men kijkt liever weg, men verzwijgt het. In mijn boek 'De schreeuw van Bastion Veere, om de rechtsorde in Suriname', spreek ik van de straffeloosheid van de macht. Maar het slaat als een blad om als de machtsverhoudingen veranderen, als het economisch minder gaat.'

Ebola, het duikt weer de kop in Liberia. Drie nieuwe gevallen. En wat blijkt: ze hadden hondenvlees gegeten. In Suriname en Aruba kan je veel rare dingen eten. Waaraan heeft u zich schuldig gemaakt?
'Niet veel. In Suriname wordt leguanenvlees gegeten, er wordt op ze gejaagd. Maar ik heb het nooit gegeten. Op Aruba mag het niet meer. Ze zijn nu een beschermde diersoort. Leguanen zijn prachtige dieren, met hun relaxte levensstijl. Altijd stil en rustig. Ook in Suriname zijn er de verhalen over hondenvlees en Chinezen. In mijn jeugd was onze hond ooit beland bij een Chinese winkelier. We dachten meteen: hij wordt opgegeten. Dat was niet zo. Kijk, dat is ook bias.'

Dit is aflevering 548 van de dagelijkse 4 uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

undefined

Ebola duikt weer de kop op in Liberia. Onderzocht wordt of de dood van drie personen te maken had met het eten van hondenvlees. Beeld afp
Ebola duikt weer de kop op in Liberia. Onderzocht wordt of de dood van drie personen te maken had met het eten van hondenvlees.Beeld afp
Meer over