Teylers vindt drie Rafaëls in eigen huis

Michiel Plomp, hoofdconservator van het Teylers Museum, en Rafaëlkenner Achim Gnann ontdekten in drie voorstudies een echte Rafaël.

EVA OUDE ELFERINK

Het Teylers Museum in Haarlem heeft in zijn eigen collectie drie tekeningen van de Italiaanse Renaissance-schilder Rafaël (1483-1520) ontdekt. De tekeningen, alle drie voorstudies, blijken ten onrechte aan zijn leerlingen te zijn toegeschreven.

Het gaat om de tekeningen Portret van een jonge man (1515-1517), Vliegende Putto (1518) en Jozua spreekt tot de Israëlische stamhoofden in Sichem (1516-1518). De ontdekking werd gedaan door de hoofdconservator van het Teylers Museum, Michiel Plomp, en de Oostenrijkse Rafaëlkenner Achim Gnann, verbonden aan het Albertina Museum in Wenen. Samen bestudeerden zij de afgelopen twee jaar ruim honderd tekeningen van de schilder, in aanloop naar een grote Rafaëlexpositie in het Teylers dit najaar.

Het Teylers Museum, het oudste museum in Nederland, is bekend om zijn collectie Italiaanse tekenkunst. Het had al 9 werken van Rafaël, het blijken er nu 12 te zijn. Conservator Plomp noemt de ontdekking 'zeer bijzonder', gezien het geringe aantal tekeningen van Rafaël in Nederland. Naast het Teylers hebben alleen het Rijksmuseum in Amsterdam en het Rotterdamse museum Boijmans Van Beuningen een tekening van Rafaël in hun bezit.

Over een aantal werken uit de collectie van het Teylers bestond al langer twijfel of deze niet ten onrechte aan leerlingen en assistenten van Rafaël werden toegeschreven, aldus de conservator. Plomp: 'Met name over de Putto, had ik zo mijn vermoedens.' Op deze tekening, met rood krijt getekend, is een vliegend engeltje te zien met vleugels en een hamer in de hand. Het is een voorstudie van een plafondschildering in de Villa Farnese, een monumentale villa in de buurt van Rome.

Volgens Plomp is vooral de 'perfecte wijze' waarop de verkorte ledematen van het figuur zijn weergegeven, typerend voor Rafaël. Ook de subtiele witte lijntjes, gemaakt met een droge witte metaalpen, duiden volgens de conservator op de hand van de meester zelf. 'De tekeningen zijn onderworpen aan stilistisch, geen materiaal-technisch onderzoek. Plomp: 'De watermerken zijn al eeerder bekeken.' Plomp: 'De andere twee tekeningen hebben meer geleden. Zo zitten er op het portret watervlekken. Dat kan de geringe aandacht ervoor in het verleden verklaren.

Er zijn nog zeker tien twijfelgevallen waarover de twee experts geen uitspraak durven doen. Over een tekening, een voorstudie van drie meisjeshoofden, zijn de meningen verdeeld. Volgens Rafaëlexpert Gnann is ook deze tekening van Rafaël, Plomp twijfelt.

undefined

Meer over