Tevergeefs wachten op overstekende edelherten

Sinds vrijdag kunnen edelherten via ecoduct Hulshorst de A28 over naar de randmeren van de Veluwe. Het animo bij de dieren is echter nog niet zo groot. 'Spannend, die onvoorspelbaarheid.'

HULSHORST - 'Zitten jouw tenen er nog aan', fluistert Mirte in mijn oor. Na twee uur doodstil zitten, is de kou in botten en ledematen getrokken. Met moeite komen we in het duister even omhoog uit onze schuilplaats om verkrampte spieren te rekken en met de nachtkijker de rest van het ecoduct Hulshorst te monsteren.

Vrijdagochtend is het hek weggehaald dat deze wildpassage over de A28 en de spoorlijn Amersfoort-Zwolle afsloot. Kleine dieren als das, vos en wellicht ook de zeldzame boommarter staken hier al een paar maanden veilig over, nu krijgen ook de edelherten die kans.

Vanuit het Hulshorsterzand/Leuvenumsebos op de Noord-Veluwe kunnen de dieren voortaan vrijelijk richting randmeren lopen, naar de rietkragen en sappige weilanden waar ze van nature voedsel zoeken. Door de aanleg van de A28 zitten ze al zo'n zestig jaar opgescheept met de schrale grassen van de Veluwe.

Is de nood zo hoog dat de herten nu het hek weg is meteen op avontuur gaan? Boswachter Mirte Kruit (30) van Natuurmonumenten wil het met eigen ogen zien. De Volkskrant mag mee deze eerste nacht. 'Hier zouden we misschien al sporen van dassen kunnen vinden. Sinds het ecoduct er ligt, maken die er bijna dagelijks gebruik van. Kennelijk hebben ze behoefte om over te steken', vertelt de boswachter, als we aan het eind van de middag het ecoduct op lopen om een goede verstopplek te vinden. Voor ons ligt een zandige gewelfde vlakte van vijftig meter breed en tweehonderd meter lang met pollen pitrus, ingezaaide heideplantjes en wat piepkleine boompjes.

Een enorme rij stobben, stronken van grove dennen, moet dieren een gevoel van bescherming en vluchtplaatsen bieden, maar versterkt de wat desolate indruk van deze allround natuurbrug, die ook is bedoeld voor vogels, vlinders of loopkevers. Zelfs aan padden, kikkers en salamanders is gedacht: er zijn vier poelen om ook hun de mogelijkheid te bieden over te steken; al doen deze dieren er misschien wel generaties over om de andere kant te halen.

Uiteindelijk kiezen we een schuilplaats met uitzicht op een hek van een meter hoog dat het ecoduct nog altijd doorkruist. Reeën of herten hebben daar geen enkele moeite mee, maar het hek weert de vernielzuchtige wilde zwijnen. Die zijn niet gewenst in het bewoonde gebied aan de andere kant van het ecoduct. De herten trouwens ook maar mondjesmaat.

Gedeputeerde Jan Jacob van Dijk beloofde verontruste boeren dat er hooguit zo'n vijftien herten zouden oversteken, anders moest het geweer er aan te pas komen. Dit tot woede van de Faunabescherming, die in november bij Hulshorst een protestmanifestatie hield. De herten zouden op het ecoduct tegenover een 'vuurpeloton' komen te staan.

Nachtkijker

Flauwekul vindt Mirte Kruit. 'Elk jaar worden er bij ons herten geschoten. Net zoals elders op de Veluwe, maar dat afschot staat volkomen los van het openstellen van het ecoduct. Nu is het aan de herten zelf, wat er gaat gebeuren. Natuurmonumenten legt ze in ieder geval geen strobreed in de weg.'

Als de avond valt, vervaagt onze wereld op het ecoduct tot het monotone geluid van de auto's op de verkeersader onder onze observatiepost. Stikdonker wordt het niet, maar toch zijn we al snel overgeleverd aan het onwerkelijke beeld van de nachtkijker: sneeuwerig groen, de dennen op de achtergrond als bleekgrijze staketsels in een horrorfilm. Als er dan eindelijk een donkere schim langs onze schuilplaats snelt, zijn we te laat om de kijker in stelling te brengen.

Daar blijft het bij. Na drieënhalf uur druipen we bibberend af. De camerabeelden die op het ecoduct worden gemaakt, bewijzen gelukkig ons gelijk. Vrijdagnacht én zaterdagnacht heeft nog geen hert of ree de oversteek gewaagd. 'Die onvoorspelbaarheid, dat maakt een verblijf in de natuur mooi en spannend ', zegt boswachter Mirte.

Nog altijd geen herten bij Oud Reemst

De afgelopen jaren zijn op de Veluwe zes ecoducten gebouwd om dieren te laten oversteken naar nieuwe leefgebieden of om natuurterreinen te verbinden. Al die wildpassages zijn inmiddels in gebruik, met uitzondering van Oud Reemst: een jaar na voltooiing lopen er nog altijd geen herten van het Planken Wambuis naar het Nationale Park De Hoge Veluwe, of omgekeerd.

Het park, dat al een eeuw is afgesloten van omliggende natuurgebieden, heeft de universiteit van Wenen gevraagd de gevolgen van de openstelling voor de biodiversiteit te onderzoeken. 'Stel dat onze voorjaarsstand aan edelherten hierdoor verdubbelt, welke gevolgen heeft dat voor de kruiden en dus voor bijvoorbeeld de vlinders?', aldus Jakob Leidekker van De Hoge Veluwe. Voor dit onderzoek is permanente registratie nodig van het aantal dieren dat het ecoduct passeert. De camera's op andere ecoducten, die de beelden door de lucht versturen, vindt Leidekker te onbetrouwbaar. Daarom legt de provincie Gelderland alsnog een glasvezelverbinding aan. Het duurt waarschijnlijk tot mei voordat die in gebruik is.

undefined

Meer over