Teutoonse kerst

Een verpletterende, zo niet verstikkende gezelligheid heeft zich de afgelopen weken meester gemaakt van de Duitse Bondsrepubliek. Of het nu de overwegend protestantse vijf nieuwe deelstaten in het oosten betreft of het voornamelijk katholieke 'oude westen': vanaf medio november tot eind '95 móet het gezellig zijn....

Vergeleken met de voorgaande vier jaren, zeg maar vanaf de Duitse vereniging, is het nog nooit zo erg geweest. Mensen die hun brood verdienen in de autoproduktie, levensmiddelen- of verzekeringsbranche hebben ineens de kerstbomenhandel ontdekt als lucratieve nevenjob. Men pacht in het voorjaar een paar vierkante meter bos en in december worden na kantoortijd de gekweekte dennebomen verpatst.

Uit de raamverlichting van vrijwel alle huizen blijkt dat het houtsnijdersgilde in het Oostduitse Ertsgebergte op stoom is gekomen. Specialiteit: het houten boogje met elektrische kaarsen, vroeger bestemd als oriënteringspunt voor de terugkerende mijnwerkers, maar nu voor alle Duitse huishoudens een onmisbaar kerstattribuut. Buitengewoon in is de houten kerstengel - in de DDR vroeger ongewenst en daarom op last van de communisten 'Jahresendeflügelfigur' genoemd.

Eveneens verhevigd dit jaar - je gelooft af en toe je ogen niet - is het gebruik van buitenverlichting. Niet alleen de bomen en struiken, maar de complete gevel van het huis dient met kerstlichtjes te zijn uitgerust. Zelfs de benzinestations langs de autosnelwegen proberen vooral een gezellige kerstsfeer uit te stralen.

Ronduit stuitend zijn de Duitse kerstmarkten. Geen stadje of het heeft een romantische en vooral gezellige kerstmarkt, zoals blijkt uit de paginagrote overzichten die elke landelijke krant medio december afdrukt. Keulen heeft er wel twee en Düsseldorf, die gezellige stad aan de Rijn (maar niet heus), heeft zelfs in Nederland een zekere faam.

Voor een geeltje laten duizenden Nederlanders zich per bus een dag naar de kerstmarkt in Düsseldorf transporteren voor het aanschouwen van de goed bedoelde rotzooi die op alle overige kerstmarkten ligt uitgestald. Hoofdzakelijk produkten van nijvere huisvlijt, zoals daar zijn: de zwevende gans, de opwindbare trommelaar, de glasgeblazen kerstengel, de met de voet geschilderde kerstkaarten en, heel duidelijk een nieuwe trend, Hollandsche Poffertjes - tot in het verre Eisenhüttenstadt toe.

Op school, zo verzekeren de kinderen, wordt dit jaar voor het eerst elke maandag na de zes adventzondagen in de hal gezongen door een koor van vrijwilligers. Rondom de afzichtelijke, want met veel rood plastic versierde kerstboom.

De Süddeutsche Zeitung publiceerde donderdag een verslag over 'het kerstkind van Neurenberg', want elke stad heeft thans ook een eigen 'kerstkind'. De 17-jarige Sandra Schöttner wordt door de lokale middenstand al weken als kerstengel vermomd door de stad gejaagd. Achttien uur per dag im Einsatz, klaagt de kerstengel. Ze heeft last van 'pr-stress', maar stelt vast dat vooral de oudere mensen vaak eenzaam zijn en 'van ontroering de tranen in de ogen krijgen als ik een handje kom geven'.

Zondag is het 'Heiligabend'. Voor het eerst heb ik vier uitnodigingen 'om in persoonlijke sfeer het kerstfeest te komen vieren'.

Willem Beusekamp

Meer over