'Teruggave roofkunst versoepelen'

De teruggave van particuliere kunst die in de Tweede Wereldoorlog door de nazi's van joden werd geroofd en na de bevrijding door de Nederlandse staat werd toegeëigend, moet 'soepeler' en 'menselijker' worden....

De commissie adviseert de verkoop van kunstwerken door joodse particulieren in Nederland vanaf 10 mei 1940 allemaal als onvrijwillig te beschouwen, tenzij nadrukkelijk anders blijkt. Bij door de bezetters afgedwongen verkoop hebben nabestaanden recht op teruggave. Hetzelfde uitgangspunt dient te worden gehanteerd bij verkopen door joodse particulieren vanaf 1933 in Duitsland en 1938 in Oostenrijk. De SNK wees na de oorlog veel claims af van joodse particulieren, die hun kunst in de oorlog onder dwang aan de nazi's hadden verkocht.

Donderdag opende staatssecretaris van Cultuur Rick van der Ploeg ook de internetsite Herkomst gezocht waarop het onderzoek en de bevindingen van de commissie sinds 1998 te lezen zijn. 'Het huidige teruggavebeleid is te statisch, waardoor een aantal logische gevallen van teruggave niet tot stand kan komen', zei Ekkart, die tijdens de presentatie onverwachts werd benoemd tot Officier in de Orde van Oranje Nassau. Van der Ploeg zal de aanbevelingen van de commissie voor de zomer aan de Tweede Kamer voorleggen.

Van de vierduizend werken uit de SNK-collectie - waaronder schilderijen, meubels, tapijten, porselein en zilver - is nu een kwart geregistreerd in de online database. Van elk werk is een foto te zien met een informatieve tekst over de eigenaren die het werk in het bezit hebben gehad. Eind 2002, als het onderzoek wordt afgerond, zullen alle vierduizend werken op het internet staan.

Met de digitale database hoopt de commissie ontbrekende informatie te vergaren van overlevenden die een werk op de internetsite herkennen. Ekkart verwacht niet dat veel mensen aanspraak zullen maken op de geroofde kunst. 'We hopen op terechte aanspraken. Maar als mensen zeggen ''Wij hadden vroeger ook zoiets'', dan is dat te vaag.' Tot nu toe zijn door de Nederlandse overheid twee werken teruggegeven aan de oorspronkelijke eigenaar of erfgenamen daarvan.

'De website is een gebaar om duidelijk te maken dat wij alles willen doen om de gedupeerde mensen de mogelijkheid te geven hun rechten te doen gelden', aldus Ekkart. In het verleden is de overheid verweten onzorgvuldig om te gaan met claims op roofkunst door erfgenamen. Ze kregen nul op het rekest of moesten de geroofde kunst terugkopen.

Meer over