Terroristen van de tweede generatie

Focus en Der Spiegel twijfelen nog: ETA of Al Qa'ida...

Nanda Troost

Der Spiegel begint pas op pagina 140 met wat Newsweek meteen 'Europe's 9/11' noemt en wat Time sober op het omslag vermeld als Madrid 3/11/2004, station Atocha. Met foto van een opengereten trein.

Focus toont beelden van Duitse stations en Europese vliegvelden: reis in het ongewisse. Europa, maar ook de Verenigde Staten, kunnen zich niet tegen aanslagen als die in Madrid beschermen, luidt overal de boodschap. Al doet de minister van Binnenlandse Zaken van de deelstaat Beieren, Gr Beckstein (CSU), een poging met zijn uitspraak dat 'we bagage zonder concreet bewijs moeten kunnen doorzoeken'. Maar volgens een hoge functionaris van de Bundesgrenzschutz, dat 7500 stations en 36 duizend kilometer spoor bewaakt, heeft dat geen zin. Tegen de waanzin zoals die in Madrid helpt 'geen beveiligingssysteem ter wereld'.

Er ligt 228 duizend kilometer spoor in Europa. Vorig jaar stapten vijf miljard reizigers in de trein, ongeveer twintig keer zoveel als voor het vliegtuig kiest, aldus Time. Een Britse veiligheidsexpert denkt dat Europeanen zich nog weleens gaan realiseren dat treinen hetzelfde is als vliegen. Wie met de Eurostar onder het Kanaal door reist, moet zijn bagage inchecken, weet men in Londen. Maar je vraagt je af of de veiligheidsexpert weleens in een trein, in pak 'm beet de Randstad, is gestapt. Moeten we hier een uur van tevoren of nog eerder verzamelen om de werktas af te geven?

Er zijn andere lessen te leren van Madrid. De Amerikaanse voormalig presidentsadviseur Richard A. Clarke wijst op de eenvoud van het drama. Niks vrachtwagen vol explosieven. Tweehonderd doden en vijftienhonderd gewonden door slechts tien tassen, in de hand vervoerd. Daartegen kan een open maatschappij zich niet verdedigen.

In de VS constateert een ander cynisch een nieuwe terroristenles: 'Je hoeft jezelf niet te doden om iets op te blazen.' Dat maakt het terrorisme aantrekkelijker. In de bladen wordt al gesproken over terroristen van de tweede generatie. En Bin Laden heeft een opvolger:Ahmed Khalaylah, alias Abu Mussab al Zarqawi, opgegroeid in de omgeving van Amman, JordaniVan wie de Amerikaanse inlichtingendiensten inmiddels in elk geval weten dat hij twee benen heeft. Echte. Lange tijd werd ervan uitgegaan dat Zarqawi een kunstbeen had.

De nieuwe terroristen hebben ook een ander lesje geleerd: alleen met veel doden valt er te scoren. 'Terrorisme is een communicatiemiddel geworden', zegt Richard Evans, van Jane's Terrorism en Insurgency Centre in Newsweek. Vandaag de dag moet elke groepering 'vechten met Al Qa'ida en jihadstrijders voor de aandacht van de wereldmedia'.

Het leest als een nachtmerrie voor degenen die verantwoordelijk zijn voor de openbare veiligheid. Frankrijk speurde enkele weken geleden het spoorwegnet langs, nadat een bomdreiging was ontvangen. Frankrijk beseft ook dat het na Spanje de volgende is. Vanwege het hoofddoekjesverbod. 'Als we niet de volgende zijn, zijn we dat na degenen die eerst aan de beurt zijn. Dat is wat iedereen in Europa denkt', zegt een Franse veiligheidsfunctionaris.

Met zo'n opvatting is de winst nu al aan de terroristen. Al stelt Time dat de terroristen nog ver af zijn van hun overwinning, een wereldwijde theocratie, Der Spiegel is somber: 'Voor het terroristennetwerk is de vrees van het Westen al bijna een overwinning.'

Meer over