Tekstloos stripverhaal de redding voor een lui oog

Elk jaar komen er ruim tweeduizend kinderen bij die levenslang met een oog onnodig slecht zullen zien. Ze hebben een lui oog dat een vaag beeld geeft....

De oorzaak van die therapieontrouw is niet altijd duidelijk. Orthoptisten – paramedici die kinderen met luie ogen behandelen – zien ouders die niet plakken vaak niet terug op hun spreekuur, of krijgen te maken met ouders die om de waarheid heen draaien. Onderzoeker Sjoukje Loudon, verbonden aan het Rotterdamse Erasmus MC, volgde drie jaar lang driehonderd kinderen gedurende de behandeling, legde twaalfhonderd huisbezoeken af, en achterhaalde hoe de therapietrouw kan worden verbeterd.

Begin volgend jaar promoveert ze op haar bevindingen. Haar onderzoek wordt vandaag gepubliceerd in het internationale oogheelkundige vakblad Investigative Ophthalmology & Visual Science.

Loudon ontdekte dat het afplakken van het oog soms tot zoveel spanningen leidt dat ouders en kind ervan afzien. Daarnaast speelt de taalvaardigheid van de ouders een rol. Loudon: ‘Als ouders slecht Nederlands spreken komt de boodschap niet over.’

Een speciaal stripverhaal blijkt een grote steun. Kunstenares José Vingerling bedacht dat het veel belangrijker is om de kinderen te informeren dan ouders te overtuigen. ‘Als je kinderen, hoe klein ook, het belang van de behandeling uitlegt, kun je ze heel goed meekrijgen’, zegt ze. Voorwaarde is dat ze zich in een verhaal kunnen herkennen. Daarom slaan de boekjes van pleisterfabrikanten, waarin bijvoorbeeld een verklede vogel naar de oogarts gaat, niet aan.

Ze maakte een stripverhaal in zwart-wit, zonder tekst, over een kind met een lui oog dat moet worden afgeplakt.

Van de kinderen die tussen juli 2001 en juni 2004 naar een van de zes Haagse orthoptisten werden doorverwezen, kreeg de helft het stripverhaal en de kalender. Voor hun ouders was een korte uitleg in de eigen taal beschikbaar. De andere helft kreeg alleen de standaardbehandeling. Met een in het Amsterdamse AMC ontwikkelde chip kon Loudon elektronisch vaststellen hoe lang ouders bij hun kind het oog hadden afgeplakt.

De nieuwe aanpak bleek een succes. Het opmerkelijkste verschil was het aantal gevallen waarbij het voorschrift van de orthoptist volledig in de wind werd geslagen: 23 in de standaardgroep tegenover twee in de stripverhaalgroep. De invloed van het stripverhaal bleek veel groter dan de schriftelijke uitleg die de ouders hadden meegekregen, zegt Loudon.

Het relatief goedkope stripverhaal kan de gezondheidszorg veel geld besparen, denkt haar promotor, hoogleraar oogheelkunde Huib Simonsz. Hij vindt het een aanpak die voor veel meer langdurige belastende behandelingen bij kinderen kan worden gebruikt.

Meer over