nieuws

Team-Kaag dacht intensief mee met de makers van de Kaag-documentaire

Het ministerie van Buitenlandse Zaken en het campagneteam van D66 hebben zich intensief bemoeid met de totstandkoming van de VPRO-documentaire over minister en D66-lijsttrekker Sigrid Kaag. Minister Slob heeft de VPRO om opheldering gevraagd.

Sigrid Kaag eerder deze maand voorafgaand een gesprek over de formatie op het Binnenhof. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Sigrid Kaag eerder deze maand voorafgaand een gesprek over de formatie op het Binnenhof.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Zowel het ministerie als de partij probeerde op dwingende toon de montage te beïnvloeden. Soms slaagden ze daar ook in. Zo werden kritische opmerkingen van Kaag over Tweede Kamerleden geschrapt.

De documentaire Sigrid Kaag – Van ­Beiroet tot Binnenhof was rond de uitzending op 3 januari al stof voor Kamervragen: de PVV vond dat de VPRO zich in de aanloop naar de verkiezingen van 17 maart voor het karretje van de D66-campagne liet spannen en Kaag gratis zendtijd voor politieke partijen bood.

Minister Slob (Media) antwoordde in december op die vragen dat hij geen probleem had met de documentaire: ‘Het is bedoeld als een portret zoals er vaker portretten worden gemaakt (....) D66 heeft geen betrokkenheid gehad bij of invloed gehad op de documentaire.’ Op het moment dat de bewindsman dat schreef, waren de onderhandelingen tussen de makers en het team-Kaag net afgerond.

Slobs antwoord was ingegeven door de informatie die de minister van de VPRO ontving, zegt een woordvoerder nu. ‘De VPRO heeft destijds laten weten dat de maker van de documentaire onafhankelijk is en eigen keuzes maakt.’ Naar aanleiding van de nieuwe informatie heeft minister Slob dinsdagavond de omroep om opheldering gevraagd.

Gevoeligheden

In de documentaire volgt regisseur Shuchen Tan de hoofdrolspeler als diplomaat, minister van Buitenlandse handel en Ontwikkelingssamenwerking, en uiteindelijk als lijsttrekker van D66. In die laatste periode raakte ook het campagneteam van de partij betrokken bij de documentaire. In elk geval in de eindfase van de montage was zowel het ministerie als D66 zich zeer bewust van de politieke gevoeligheden die bij Kaags nieuwe rol kwamen kijken, zo blijkt uit correspondentie die het weblog Geenstijl dinsdag openbaarde na een beroep op de Wet Openbaarheid Bestuur.

Niet alle opgenomen fragmenten kwamen in december 2020 nog van pas, zo komt naar voren uit het e-mailverkeer tussen Kaags woordvoerders en de documentairemakers. Zo spande zowel het ministerie als de partij zich in om het fragment te schappen waarin Kaag in de pauze van een Kamerdebat kritiek had op Kamerleden en hun moties. ‘Graag onschuldiger beelden daarvan’, mailde het departement aan de documentairemakers. ‘Niet die beelden uit overleg waarin ze klaagt over Kamerleden’, vond ook D66. De makers gingen daarop in, zo meldden ze in een latere e-mail: ‘Alle directe verwijzingen van Sigrid naar partijen verwijderd en “dat mens” in het begin. Nu alleen wat algemene ergernis.’

Het ministerie maakte zich na de voorvertoning ook grote zorgen over beelden waarin Kaag op diverse momenten zonder autogordel op de achterbank van haar dienstauto zat: ‘Moet worden aangepast. Zal anders leiden tot publicitair gedoe.’ De partij sloot zich daarbij aan: ‘Niemand, noch wij noch jullie als makers, hebben er baat bij dat deze docu de herinnering in gaat als autogordelgate. Dat zou dood- en doodzonde zijn van drie jaar werk.’

Het verzoek om de beelden te schrappen bleek technisch echter niet haalbaar zonder de documentaire ernstig aan te tasten, antwoordden de makers. Ook het aanbod van het ministerie om shots in de dienstauto opnieuw te draaien met de gordel om bleek onwerkbaar. Na de uitzending stelde het team-Kaag opgelucht vast dat de gevreesde ophef uitbleef. ‘Laten we hopen dat het zo blijft.’

In het algemeen toonde vooral D66 zich na de eerste interne voorvertoning teleurgesteld omdat de documentaire meer over Kaags ministerschap ging dan over haar lijsttrekkerschap. Zo werd Kaag tekort gedaan, vond de partij. ‘Er moet echt iets in de documentaire over haar idealen, over het waarom van de stap die ze nu zet. Nu zit dat er helemaal niet in (...) Die leegheid doet geen recht aan haar inhoudelijk gedreven keuze om dit avontuur aan te gaan.’

De makers boden daarop aan een fragment in te lassen uit een interview met Eva Jinek waarin Kaag over haar idealen praat volgens de uitgestippelde lijn van de D66-campagne. Ze wil ‘leiden’, zegt ze, en praten over perspectief: ‘Niet wegkijken en niet de onderbuik laten praten, en Nederland uit de crisis helpen.’

VPRO-hoofdredacteur Stan van Engelen benadrukte dinsdagavond in een reactie tegenover de NOS dat de documentaire ‘echt onafhankelijk en kritisch’ tot stand is gekomen. ‘Daar sta ik pal achter. De maker heeft de film gemaakt zoals zij hem wilde maken.’ Hij erkent dat er na de voorvertoning op verzoek van het team-Kaag aanpassingen zijn gedaan. ‘Maar zonder dat ze de inhoud hebben geschaad.’

Hoewel haar woordvoerders in de correspondentie met de documentairemakers benadrukten dat zij namens Kaag spraken, zei Kaag zelf woensdag aanvankelijk dat de verzoeken om aanpassingen niet door of namens haar werden gedaan. Later op de dag kwam zij daarop terug. ‘Het is altijd namens mij. Ik ben uiteindelijk verantwoordelijk.’ Op de documentaire kijkt ze niet met genoegen terug. Ze heeft ‘altijd al spijt gehad’ van het feit dat ze akkoord ging met het plan.

Meer over