Te druk met bidden om het leger te dienen, maar voor hoe lang nog?

Zeker 20.000 ultraorthodoxe joden gingen donderdagavond in Jeruzalem de straat op om te demonstreren voor het behoud van de vrijstelling van de dienstplicht. Ze hebben geen tijd om het leger te dienen, want ze zijn te druk met hun Thorastudie, is de argumentatie die al decennialang standhoudt. Een nieuwe wet moet daarin verandering brengen.

Redactie
Protest van ultraorthodoxe joden in Jeruzalem. Beeld afp
Protest van ultraorthodoxe joden in Jeruzalem.Beeld afp

Vorig jaar februari leek de kogel door de kerk: het Israëlische Hooggerechtshof bepaalde dat ultraorthodoxe joden onder de algemene dienstplicht vallen. Het uitsluiten van zogenaamde 'yeshiva-studenten' - die zich vol overgave op het geloof storten - zou ongrondwettelijk zijn. Een algemene dienstplicht zou de lasten onder de bevolking verdelen en de druk op de middenklasse verlichten, luidde het oordeel.

Maar tot nu toe hebben zich nog geen uiterst vrome Israëliërs in uniform gemeld. Ze richten zich liever op hun Thorastudie - de reden dat ze geen tijd zouden hebben om het leger te dienen. Tot dusver bleven meer dan 50.000 ultraorthodoxe jongeren van de dienstplicht gevrijwaard.

Gisteren verzamelden 20.000 van deze ultraorthodoxe joden zich in Jeruzalem om te demonstreren voor het behoud van de vrijstelling van de dienstplicht. Ze kwamen niet voor niets bij elkaar: voor 1 juni moet er gestemd worden over een nieuwe dienstplichtwet.

'De wet moet een oplossing bieden voor het probleem van de massale dienstontduiking door ultra-orthodoxe Joden', schreef correspondent Ad Bloemendaal deze week in de Volkskrant. 'Er zijn verschillende varianten ontwikkeld, maar ze lijken allemaal tot mislukken gedoemd. Zo heeft minister Naftali Bennett (economie en godsdienstzaken) voorgesteld studenten aan ultra-orthodoxe yeshiva's (tora-scholen) drie jaar uitstel te geven. Daarna zouden de 1.800 briljantste studenten in aanmerking moeten komen voor afstel.'

Dienstplicht voor iedereen

De vrijstelling die ultraorthodoxe joden genieten van de dienstplicht - twee jaar voor vrouwen, drie jaar voor mannen vanaf 18 jaar - stamt uit de beginjaren van de staat. Het aantal vrome joden was toen nog gering, maar groeit vandaag de dag in rap tempo. Naar verluidt maken ze momenteel zo'n tien procent uit van de 8 miljoen tellende bevolking in Israël. De roep vanuit de overwegend seculiere bevolking om een algemene dienstplicht in te stellen klinkt daardoor steeds luider, en ook de politiek schaart zich hierachter.

De dienstplichtweigering was één van de belangrijkste thema's tijdens de verkiezingen van 2013. Tv-persoonlijkheid Yair Lapid wrong zich tijdens die verkiezingen met zijn centrumpartij Yesh Atid Jesj in één klap tussen de gevestigde orde in het Israëlische parlement met zijn campagne voor de algemene dienstplicht. En hij was niet de enige die zich hiermee populair maakte. In de Knesset vormen partijen die streven naar een gelijke verdeling van de lasten inmiddels de meerderheid.

Twijfels
Sinds de verkiezingen van januari zijn er verschillende pogingen ondernomen om nieuwe wetgeving in te voeren voor een algemene dienstplicht, tot nu toe zonder succes. In april boog een comité onder leiding van minister Yaakov Peri zich over een oplossing. Het comité kondigde aan dat het binnen twee maanden 'een wet zal presenteren aan de Knesset waarin de lasten (van de dienstplicht) eerlijk verdeeld zullen worden'.

Of die wet er daadwerkelijk gaat komen, is de vraag. Twijfels rijzen of het defensieapparaat wel in staat is om de kosten te betalen die komen kijken bij het rekruteren van ultraorthodoxe jongeren, zeker nu deze week een nieuwe begroting is vastgesteld, waarin grootscheepse bezuinigingen zijn opgenomen.

En er zijn nog meer twijfels, namelijk over of het aannemen van uiterst vrome joden in het leger überhaupt wel zo'n goed idee is. Want vrome militairen zullen allerlei privileges eisen, zoals een dagritme dat rekening houdt met de religieuze verplichtingen, kosjere maaltijden en strikte scheiding tussen mannen en vrouwen. Omdat ultraorthodoxe joden jong huwen en vroeg kinderen krijgen, zijn ze bovendien kostbaar omdat defensie hun gezinnen moet onderhouden.

Benadeeld
Toch kan de politiek er - met het groeiende aantal ultraorthodoxe joden en de steeds luidere protesten vanuit de seculiere middenklasse - niet meer omheen om iets te doen. Met name jongeren die wél hun dienstplicht vervullen, voelen zich benadeeld. Ze draaien voor hun gevoel op voor het belastinggeld waarmee de Israëlische overheid de voltijds Thorastudie subsidieert van vrome dienstweigeraars.

Ultraorthodoxe joden blijven erbij dat ze een vrijstelling van dienstplicht voor hen geoorloofd is. Tijdens het protest in Jeruzalem, donderdagavond, riep rabbijn Shmuel Auerbach het publiek op om 'op te staan tegen destructieve edicten waarmee de zondaars trachten de Thora te ontwortelen'. De rabbijn voegde eraan toe dat ze 'niet zullen rusten, totdat al deze barre decreten worden vernietigd.'

Meer over