REPORTAGE

Talia is een aparte in haar familie: ze wil doorleren en hoopt op een havo-advies

Kaya Bouma volgt de komende tijd groep 8 van basisschool Tamarinde in Zaandam. Aflevering 2: Talia hoopt op havo, als eerste in de familie.

Juf Marieke Bruijn helpt Talia met haar schoolwerk. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Juf Marieke Bruijn helpt Talia met haar schoolwerk.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Talia’s moeder ‘knalt’ naar eigen zeggen ‘bijna uit elkaar van de zenuwen’, maar Talia (12) zelf zit er ogenschijnlijk kalm bij. Ze heeft haar leenlaptop alvast opengeklapt. Haar lange haar heeft ze in een nette knot gestoken. Ze is er klaar voor: de open dag van de middelbare school waar ze het liefst heen wil.

Talia zit in groep 8 van de Zaanse basisschool Tamarinde, locatie Poelenburg. Sinds haar 7de weet ze precies wat ze wil: verloskundige worden. Ze weet ook dat ze daar een havodiploma voor nodig heeft. Havo zit er voor Talia misschien wel in, heeft juf Marieke Bruijn vorig jaar gezegd. Als ze haar rekenen op orde krijgt. Binnenkort hoort ze haar definitieve advies. Ze zou de eerste zijn thuis die naar de havo gaat.

Ze zit samen met haar moeder op de hoekbank in hun frisse rijtjeshuis. Ze kregen deze nieuwbouwwoning toegewezen toen de schimmelige flat waar Talia is geboren tegen de grond moest.

Talia heeft donker haar en grote, donkere ogen. Ze is rustig, spaarzaam met haar woorden. In tegenstelling tot haar hoogblond geverfde moeder die graag praat, zeker over Talia. Haar jongste dochter is anders dan de rest van het gezin, zegt Evelien (46), die niet met haar volledige naam in de krant wil omdat haar kinderen dezelfde achternaam hebben als zij. ‘Straks worden zij op mijn situatie aangekeken.’

Evelien: ‘Talia houdt van aparte dingen.’ Van lezen. Van vreemde talen, natuur en wetenschap. ‘Ze wil weten hoe de dingen in elkaar zitten.’ Toen Talia klein was en haar moeder haar naar school bracht, vroeg ze eens hoe het kon dat in een wolk de ene keer sneeuw zit en de andere keer regen. Evelien: ‘Ik dacht alleen maar: ik ben moe, we moeten naar school.’

Ze vertelt het stralend, want mán, wat is ze trots op haar dochter. ‘Ze had ook kunnen zeggen: ik ga lekker op m’n kont zitten en neem later ook een uitkering. Maar Talia weet wat ze wil en ze laat zich door niets of niemand tegenhouden.’

Paniek

Even dreigt er paniek uit te breken. De open dag is zojuist van start gegaan, maar de batterij van Talia’s laptop blijkt bijna leeg. Het dichtstbijzijnde stopcontact zit weggestopt achter de lijvige hoekbank. ‘Straks lig je eruit!’, roept Evelien, terwijl ze nerveus aan het meubelstuk sjort. Pas als de stekker in het stopcontact zit en Talia weer achter het scherm zit, kan ze rustig ademhalen. ‘Ik ben óp van de zenuwen.’

Bij haar oudere zoons en dochter was de schoolkeuze slechts een formaliteit. De een ging naar een school voor speciaal onderwijs, de andere twee naar de vmbo-school die voor de hand lag. Zelf heeft ze nooit op het voortgezet onderwijs gezeten.

Eveliens ouders zijn allebei verstandelijk beperkt en functioneren op het niveau van kinderen. Tegen de tijd dat ze naar de middelbare school zou gaan, had ze een dagtaak aan de zorg voor haar kleine broertje en haar ouders. Ze stond wel op een school ingeschreven, zegt Evelien, maar daar kenden ze haar situatie en knepen ze een oogje toe.

Jaren later is ze nog altijd mantelzorger voor haar ouders. Als alleenstaande moeder leeft ze van een uitkering, met Talia’s vader is op dit moment geen contact. Als het lukt en Talia mag naar de havo, bedenkt Evelien hardop, dan moet ze alvast gaan sparen voor buskaartjes.

Talia zit ondertussen stilletjes over haar laptop gebogen. Ze heeft zich ingeschreven voor de open dag van een havo/vwo-school. Vandaag volgt ze proeflessen. Moet ze nu al veel van haar schoolwerk zonder hulp van haar moeder of grote zus doen, straks moet ze het echt alleen kunnen.

Ze begint met wiskunde. Ze wil zien of dat vak zo moeilijk is als het klinkt. De leraar laat plaatjes zien van het wiskundeboek. Talia bestudeert de sommen. ‘Denk je dat dit gaat lukken?’, vraagt Evelien. ‘Ja’, zegt Talia zacht. ‘Ik denk het wel.’

Groep 8 van de Tamarinde2 op het schoolplein. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Groep 8 van de Tamarinde2 op het schoolplein.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Kaya Bouma volgt groep 8 van basisschool Tamarinde in Zaandam. De coronacrisis heeft de kansenongelijkheid vergroot. De komende tijd moet duidelijk worden of de schade te repareren valt. Aflevering 2: Talia hoopt op havo, als eerste in de familie.

Eerder in deze serie:

Alle kinderen hebben het zwaar, maar de impact van corona is voor groep 7 en 8 misschien wel het grootst.

Meer over kansenongelijkheid:

Nederlandse basisschoolleerlingen hebben ‘weinig tot geen progressie’ geboekt in de maanden dat de scholen dicht waren vanwege corona. Kinderen van laagopgeleide ouders scoorden het slechtst.

Waar in Nederland je wieg staat, kan beslissend zijn voor de hoogte van het inkomen dat je later gaat verdienen, blijkt uit nieuw onderzoek. Hoe groot is de ongelijkheid? En waar lopen de scheidslijnen?

Meer over