'Tadic schuldig aan misdaden tegen de menselijkheid'; Gemengde reacties op vonnis VN-tribunaal

In Servië en de Bosnisch-Servische republiek hebben autoriteiten de veroordeling van Dusan Tadic door het VN-oorlogstribunaal schokkend genoemd. In Bosnië is met gemengde gevoelens gereageerd....

Van onze verslaggevers

BELGRADO/DEN HAAG

Krajisnik, die namens de Bosnische Serviërs deel uitmaakt van het Bosnische presidium, zei dat Tadic het slachtoffer was van persoonsverwisseling. De Servische advocaat Fila meende dat via Tadic Servië en het Servische volk veroordeeld waren. 'Moord en verkrachting komen overal ter wereld voor maar in de inleiding van het vonnis worden de Serviërs gekwalificeerd als de agressor. Dat is wat telt.'

De regeringsadviseur van de Bosnische Moslims Hajric was teleurgesteld dat Tadic niet op alle punten van de aanklacht schuldig is bevonden. 'We hopen dat hij toch een zware straf zal krijgen. Het is positief dat Tadic veroordeeld is wegens misdaden tegen de menselijkheid. Maar de leiders, Mladic en Karadzic, lopen nog vrij rond. Zolang dat het geval is, is de kans klein dat het Dayton-akkoord slaagt.'

Terwijl de veroordeling van de Bosnische Serviër Tadic door het VN-oorlogstribunaal in Den Haag de afgelopen dagen wereldnieuws was, brachten de Servische staatsmedia het nieuws heel summier. De televisie toonde een korte flits van het voorlezen van het vonnis, vlak voor het weerbericht, en de staatskranten plaatsten het nieuws klein op een binnenpagina.

Tadic (41) werd woensdag na een proces dat een jaar geduurd heeft, schuldig verklaard aan misdaden tegen de menselijkheid en schendingen van oorlogsrecht. De Bosnische Serviër was in 1992 in de omgeving van Prijedor (in Midden-Bosnië) reserve-politieman en activist van de nationalistische partij van Karadzic. Hij was ervan beschuldigd in de kampen Omarska, Keraterm en Trnopolje gevangen Moslims te hebben vermoord, verkracht en mishandeld. In 1994 werd hij in München herkend en gearresteerd. In 1995 werd hij uitgeleverd aan het VN-oorlogstribunaal in Den Haag. Tadic was de eerste gevangene van het VN-hof.

Van de meeste moorden en alle verkrachtingen waarvan hij beschuldigd was, is hij vrijgesproken. De rechters achten hem wel schuldig aan het vermoorden van twee Moslim-politiemannen, aan deportatie en opsluiting van burgers en mishandeling van gevangenen.

Tadic heeft altijd volgehouden niet aanwezig te zijn geweest op de plekken waar de misdaden werden gepleegd. De rechters vonden zijn alibi echter niet overtuigend.

De strafmaat zal later worden bepaald. Eerst zal de zaak nog in hoger beroep worden behandeld. De nieuwe advocaat van Tadic, Vujin, heeft aangekondigd dat hij namens zijn cliënt beroep zal aantekenen. Vermoedelijk zullen ook de aanklagers, om juridische redenen, in beroep gaan.

De rechters achten hem onschuldig op 20 van de 31 punten van de aanklacht. Hij is vrijgesproken van 9 punten wegens moord, omdat er gebrek aan bewijs was. Elf andere punten zijn niet toepasselijk bevonden, omdat er volgens de rechtbank geen sprake was van een internationaal conflict in Bosnië.

De voorzitter van de rechtskamer, Kirk McDonald zei tijdens het voorlezen van de samenvatting van het vonnis: 'Hoewel dit het eerste proces is voor het internationaal hof en dus een historische dimensie heeft, was het doel van de rechtskamer altijd in de eerste plaats om de verdachte het eerlijke proces te geven waar hij recht op had. Ik geloof, dat dit gelukt is.'

De hoofdaanklager van het VN-tribunaal, Arbour, toonde zich niet ontevreden met de uitspraak. De aanklacht is op de meeste punten niet bewezen geacht, maar toch noemde Arbour het oordeel van het rechtscollege een 'nauwkeurige weerspiegeling van de beschuldigingen die wij hebben ingebracht'.

Zij benadrukte dat de twee moorden waaraan Tadic is schuldig bevonden, in de aanklacht weliswaar alleen onder een algemeen punt 'vervolging' vallen, maar dat dit de ernst van de misdaad niet vermindert. Het gaat, aldus Arbouw, hier om 'de ergste, hatelijkste manier van doden', omdat etnische discriminatie de beweegreden is geweest.

Zij vond de juridische normen die de rechters in hun vonnis hebben gesteld voor sommige onderdelen van de bewijsvoering erg hoog. Dit geldt met name voor mishandeling met dood ten gevolge en de maatstaf of er sprake is van een internationaal conflict. Rechter Kirk McDonald achtte als enige rechter bewezen dat de Servische regering in Belgrado betrokken was bij de oorlog in Bosnië. Volgens Arbour vormt deze afwijkende mening van McDonald een goede basis om in hoger beroep te gaan.

Meer over