‘Taal van volk’ drijft Duitsers tot waanzin

‘De taal is van het volk’, verklaarde de Duitse Bondsdag in 1998 parmantig. Er zou een nieuw stelsel van vereenvoudigde spellingsvoorschriften van kracht worden, en de overheid wilde niet de indruk wekken dat zij de taalgebruikers haar voorkeuren wilde opleggen....

Het resultaat van al die mooie bedoelingen is dat vrijwel niemand de nieuwe spellingsregels kan samenvatten, en evenmin kan melden in welk ontwikkelingsstadium de Rechtschreibreform zich precies bevindt.

Om zich te onttrekken aan de verwarring, hebben gerespecteerde periodieken als Der Spiegel, de Frankfurter Allgemeine Zeitung en de Süddeutsche Zeitung in 2004 al besloten zich van de oude spellingvorm te blijven bedienen. Tot groot genoegen van het gros der lezers.

Vermoedelijk is de ‘typisch Duitse’ behoefte aan duidelijkheid debet aan de ontstane problemen. Dat zou althans kunnen worden opgemaakt uit het feit dat de spellingshervorming in Oostenrijk, Liechtenstein en het Duitstalige deel van Zwitserland geruisloos haar beslag heeft gekregen.

Bij de introductie van de nieuwe spellingsregels werd een overgangsregime tot medio 2005 afgekondigd. Het ongewenste neveneffect van dit moratorium was dat uitputtend over de verdiensten van beide stelsels werd gediscussieerd.

Tegenstanders van de nieuwe spelling twijfelen aan de wenselijkheid van de verduitsing van leenwoorden (Jogurt in plaats van Joghurt, Portmonee in plaats van Portemonnaie), en verschillen met de hervormers van mening over het gebruik van de Ringel-S.

Inmiddels is er een (betwiste) tweedeling aangebracht tussen ‘betwiste’ en ‘onbetwiste’ spellingswijzigingen. Over de eerste categorie wordt op diverse niveaus nader gediscussieerd. De tweede categorie wordt geacht te zijn aanvaard. Behalve door de kranten die de voorkeur blijven geven aan de oude spelling. Want in dat opzicht houdt de spellingshervorming vast aan haar oorspronkelijke uitgangspunt: dwang is uit den boze.

Meer over