Syriër getuigt via WhatsApp in Nederlandse strafzaak over executie

In het strafonderzoek naar de Syrische vluchteling Ahmad al K., die wordt verdacht van het meewerken aan een executie, is een getuige in Syrië via WhatsApp verhoord. ‘Een unicum’, volgens de rechtbank Den Haag donderdag.

Leden van rebellengroep Jabhat Fateh al-Sham, tot 2016 bekend als Jabhat al Nusra. Ahmad al K. wordt verdacht van lidmaatschap ervan.Beeld Reuters

De 49-jarige Ahmad al K. kwam als asielzoeker met zijn gezin in het Zeeuwse Kapelle terecht. In het voorjaar van 2019 werd hij daar opgepakt, toen uit onderzoek van justitie was gebleken dat de Syriër in zijn thuisland in 2012 aanwezig was geweest bij de executie van een luitenant-kolonel van het regime van Assad. Hij wordt daarnaast verdacht van het lidmaatschap van de terroristische organisatie Jabhat al Nusra.

Mogelijke getuigen in deze zaak bevinden zich als gevolg van de Syrische oorlog in allerlei landen. Justitie heeft inmiddels vier getuigen gehoord in Turkije en via WhatsApp iemand die zich nog in Syrië bevindt. ‘Zoiets hebben we nog niet eerder gezien’, aldus de rechter donderdag tijdens een voorbereidende zitting. Vanwege het ontbreken van een rechtshulprelatie met Syrië is het volgens het Openbaar Ministerie (OM) niet mogelijk ter plekke aan opsporing te doen.

Een halfjaar geleden is in Duitsland de broer van Ahmad al K. gearresteerd. Hij was ook aanwezig bij het doodschieten van de luitenant-kolonel, die werd doorzeefd met kogels en daarna in de rivier Eufraat gedumpt.

Undercoveragent 

Het OM in Nederland heeft eerder al veel moeite gedaan om aan te tonen dat Ahmad al K. een rol speelde bij de executie van de militair. Op de verspreide propagandavideo van het misdrijf waren de schutters niet te zien. De politie zette een undercoveragent in om Al K. een verklaring te ontlokken en liet stemonderzoek uitvoeren. In het Duitse onderzoek blijkt dit jaar een video te zijn opgedoken vanuit een ander standpunt, waarop Ahmad Al K. vol in beeld is terwijl hij schoten afvuurt op het slachtoffer.

Het OM verwijt Al K. een leidende rol bij het plegen van een oorlogsmisdrijf. Advocaat André Seebregts heeft een andere lezing van het verhaal: Al K., zelf gedeserteerd uit het Syrische leger, zou zijn broer hebben willen redden uit handen van het regime. ‘Die broer werd gemarteld door het regime van Assad en mijn cliënt wist dat ook.’

Het was in die tijd volgens Seebregts gebruikelijk dat gegijzelde militairen van het regeringsleger werden geruild tegen gevangenen van het regime. Verdachte Al K. zou de gijzelnemers van de luitenant-kolonel hebben benaderd om te spreken over een dergelijke deal. Die waren echter niet van plan de militair te laten gaan. Met de suggestie alleen al laadde Al K. naar eigen zeggen de verdenking op zich te heulen met het regime. 

‘Er hoefde maar heel weinig te gebeuren om doodgeschoten te worden in die tijd’, aldus Seebregts. Zijn cliënt zou zich daarom gedwongen hebben gevoeld mee te werken aan de executie. Volgens hem is op de video te zien dat Al K. in eerste instantie bewust misschiet. Het Nederlands Forensisch Instituut doet momenteel onderzoek naar de videobeelden. De zaak wordt vermoedelijk volgend jaar zomer inhoudelijk behandeld.

Fout in de oorlog?

Eerst onthaald als hulpbehoevende asielzoeker, nu als terrorist gearresteerd: in Kapelle zijn ze verbaasd over hun Syrische dorpsgenoot.

Ahmad al K. gaf eerder al toe dat hij bij de executie aanwezig was. 

Meer over