Symptomen van kwakdenken

‘Als je nu voor me zou staan, zou ik heel gemakkelijk kunnen ‘lezen’ wat er in je omgaat, even gemakkelijk als de voorpagina van je plaatselijke krant.’ Dit schrijft de Amerikaanse intuïtief therapeut Christel Nani in haar boek Diepe verlangens; Zie het verschil tussen jouw wensen en die van je...

Nani heeft het dus bijzonder met zichzelf getroffen, of eigenlijk moet ik zeggen dat de mensheid het bijzonder getroffen heeft met Nani in haar midden. Het enige probleem is dat Nani het niet zo goed heeft getroffen met de wereld. Haar vertaler nam de plaatselijke krant uit de openingszin letterlijk over, zonder zich te realiseren dat Nani waarschijnlijk geen Nederlands leest. De voorpagina is dan abacadabra voor Nani. Wat Nani bluft, lijkt zo onomstotelijk waar.

Ook jammer is dat elke lezer die weleens van Karin Spaink heeft gehoord de symptomen van kwakdenken herkent. Nani beschrijft bijvoorbeeld een vrouw die kanker heeft gekregen ‘nadat ze te veel energie heeft gestoken in het redden van haar huwelijk’. Nani legt de vrouw na een reading uit dat ze van haar man moet scheiden en haar energie moet steken in haar genezing. De vrouw reageert onverwacht. Ze luistert niet, maar besluit haar gelofte van eeuwige trouw te volbrengen door aan haar ziekte dood te gaan. Zo was ze alsnog ‘bevrijd van de man die haar mishandelde’.

Ik vind dit soort teksten altijd een beetje eng, maar in het boek van Nani hebben ze eigenlijk maar één functie. Nani probeert haar lezers voor zich te winnen door te etaleren hoe bijzonder ze is. Door haar bovennatuurlijke begaafdheid ziet ze meer dan anderen. De kracht van Nani is immers dat ze energetische velden kan zien, waardoor ze je helpt te ontdekken wat goed voor je is. Ze fungeert daarbij als een ‘megafoon voor je ziel’. Hetzelfde effect denkt ze echter buiten deze begaafdheid om ook via een zelfhulpboek te bereiken, door middel van een reeks oefeningen en observaties die mensen kunnen helpen wat minder last te hebben van vastgeroeste, hinderlijke opvattingen in hun hoofd. Het gaat dan om dingen als het vervangen van het woordje ‘moeten’ in ‘zou willen’. Of het vervangen van de gedachte dat je altijd voor je vader moet zorgen, met het idee dat het redelijk is een manier te zoeken om je vader te eren zonder jezelf op te offeren.

Nani past daarmee in een lange reeks van spirituele goeroes, die psychologisch gezien bruikbare adviezen geven. De psycholoog Maarten Berg, die aan de Erasmus Universiteit werkt aan een proefschrift over geluk, bestudeerde de wetenschappelijke aanwijzingen voor de bruikbaarheid van New Age adviezen. Het meeste advies is volgens hem steekhoudend. Veel voorkomende adviezen als Omarm uw spiritualiteit, Ken uzelf, Hou van de wereld, Mediteer, Denk positief en Neem het heft in handen, werken volgens psychologisch onderzoek gemiddeld geluksverhogend.

Ook de centrale boodschap van Nani, om authentiek de stem van je binnenste te volgen, bevat volgens Berg een kern van waarheid. Mensen die optimaal gebruik maken van hun eigen sterke kanten zijn gemiddeld gelukkiger. Het boek van Nani helpt je daar waarschijnlijk een handje bij.

Zo zit ik met de paradoxale conclusie. Nani gebruikt potentieel schadelijke denkbeelden om een gezond product aan de man te brengen. Die denkbeelden zijn voor de praktische bruikbaarheid van het boek misschien even onbelangrijk als de kleur van een smartie voor de smaak. Toch wringt er iets. Nani doet me denken aan de ouders uit de strip van Calvin en Hobbes, die hun zesjarig zoon aan het eten van spinazie krijgen door te zeggen dat het een bord chemisch afval is dat hem in een mutant zal veranderen en zich daarna afvragen of er geen betere manier is om de jongen een gezonde voedingswijze bij te brengen.

Meer over