Column

Sympathiek mislukken in de politiek, het is Hilhorst gelukt

Sympathiek mislukken in de politiek, het is niet iedereen gegeven. Falen in de politiek is niet zelden een dramatische, publieke vorm van falen, live op tv en op Twitter. Opdat ze in alle gewesten kunnen meegenieten van gestamelde stommiteiten en rode vlekken in de nek. Een eenzame aangelegenheid ook, want als de afbladdering begint, zijn veel van de politieke vrienden plots verdwenen. Zó plotseling dat de vallende man verwonderd de handen bestudeert: heb ik misschien lepra?

Pieter Hilhorst Beeld Marcel van den Bergh
Pieter HilhorstBeeld Marcel van den Bergh

Het is moeilijk onder de hoon, het verraad en de reputatieschade opgewekt te blijven, vrij van rancune en zelfbeklag, maar Pieter Hilhorst is het gelukt. Hilhorst - oud-journalist, sociaal activist, ex-Ombudsman van de VARA - doorliep een ultrakorte loopbaan als lokaal PvdA-politicus in Amsterdam, die zich aldus laat samenvatten: van een nominatie voor 'wethouder van het jaar' naar 'de blunderaar die Amsterdam voor de PvdA verloor'.

Hij schreef er een boek over, De Belofte, waarin hij jij-bakken, rekeningen vereffenen, zwelgen in zelfmedelijden, achteraf je gelijk halen, uit de school klappen en andere begrijpelijke reflexen tot een minimum weet te beperken. Het gevolg is - helaas - afwezigheid van indiscrete inkijkjes in de ruzies en verzuurde verhoudingen die onvermijdelijk horen bij zulk ongekend electoraal verlies. In ruil daarvoor krijgen we een fraaie analyse over de wetten van beeldvorming en macht en over de beperkte haalbaarheid van idealen.

undefined

Vier voorlopige conclusies uit De Belofte:

* Op de fiets stappen, naar mensen toe, bellen, eropaf: Hilhorst dacht dat hij een goed politicus was zolang hij maar 'geen regent' was. 'Maar een politicus die openstaat voor geluiden van onderop is nog iets anders dan een politicus die het overheidsapparaat hervormt om open te staan voor geluiden van onderop. Ik ben nauwelijks toegekomen aan een strategie om ambtenaren mee te krijgen. Het gaat er niet om dat ik 's avonds bel met een paar schooldirecteuren, maar dat in de beleidsvorming schooldirecteuren worden gehoord.' Het duffe beleidswerk: het is essentieel. Leest u mee, populisten?

* Een reputatie opbouwen doe je met bluf (D66-leider Paternotte die een minimaal resultaat binnensleept, maar Het Parool wijsmaakt: 'Als je voor 90 procent je zin krijgt, moet je niet klagen over dingetjes die niet gelukt zijn'.). Niet met achter de schermen een probleem oplossen (zoals Hilhorst deed, schrijft hij). Wel met het handig bedienen van het fluistercircuit: 'Journalisten vinden het altijd spannend op te schrijven wat ze in de wandelgangen horen, omdat ze denken dat ze daar de échte waarheid horen.'

* Een politiek strateeg én eerlijk willen zijn: het is een uitdaging. Hilhorst beschrijft hoe rond verkiezingstijd een sukkel het conceptverkiezingsprogramma van de VVD laat slingeren. Een gouden kans voor de PvdA om de VVD-strategie vroegtijdig te saboteren. Hilhorst besluit het document ongelezen terug te geven.

* Dat ik dat laatste niet geloof, zegt iets over mijn slechte inborst, en ook iets over een andere observatie van Hilhorst: het wantrouwen is permanent, overal. In de relatie tussen de politicus en zijn collega's, zijn concurrenten, zijn publiek, en de pers. 'Het meest geloofwaardige moment beleeft een politicus als hij opstapt. Pas als je er een einde aan maakt, verdwijnt het wantrouwen.'

Mooie en ware woorden. Sympathiek mislukken, het kán.

Meer over