Surprise

Wie klein genoeg is om in Sinterklaas te geloven heeft recht op het Totaalpakket, bestaande uit: een intocht met stoomboot plus schimmel, minimaal drie keer schoen zetten met chocoladelettergarantie, vijf of meer Zwarte Piet-verschijningen met onbeperkt pepernoten en, rond het zevende levensjaar, één levenslang traumatische ervaring bij Sint op schoot...

Al met al een volstrekt natuurlijke rite de passage, gevolgd door een nieuwe, opwindende levensfase: het zelfgenoegzaam neerkijken op diepgelovige jongere broertjes en zusjes, en het maken van de prachtigste surprises, bijvoorbeeld een uitgeholde telefoongids, omwikkeld met vier rollen plakband en gevuld met natte ontbijtkoek. Vanaf de tiende verjaardag wordt volstaan met gedichten en met de puberteit hoort het hele sinterklaasgedoe wel zo'n beetje afgelopen te zijn.

Sinterklaas is, kortom, een feest voor kinderen, waarbij volwassenen slechts ontroerd mogen toekijken en in de achterhoede discreet geschenken aanschaffen. Maar wie houdt zich daar nog aan? Meer en meer nemen tweeverdieners van middelbare leeftijd de gelegenheid van het heerlijk avondje te baat om, na een paar met slappe hand gestrooide pepernoten, zich over de ruggen van hun kroost vol te stouwen met drank, drugs en decadente spijzen. Op de avond van 5 december zie je hoogopgeleide veertigers samendrommen in woningen van gelijkgestemden, rosédampen en rookwolken uitwasemend, de armen vol Peter van Straaten-kalenders en supermarktwijngidsen - want voor een inventiever cadeautje zijn ze te lui en te egocentrisch. Laat staan dat iemand zich bekommert om een handgemaakte surprise. Waarom ook, als er zulke geestige spullen te koop zijn?

Een jaar of vijf geleden begon de ellende met de inmiddels legendarische snoekbaars van rubber, die, op een plank gespijkerd, luidkeels Take me to the river zong. Het ondier luidde een tijdperk in van rollen wc-papier met sudoku's erop, in de magnetron op te warmen pantoffels, bh's met glow in the dark-sluiting of, voor wie het écht schalks wil, een damesonderbroek van eetbaar suikergoed en een koddige vibrator in de vorm van een hamster of komkommer. Onder voos geschater en onbekrompen slempen wordt een en ander uitgepakt. Intussen loopt het tegen tienen en de aanwezige kinderen hebben nog geen behoorlijk bordje warm eten gehad, laat staan een liedje gezongen. Tussen de ruïnes van slordig ingepakte legokastelen moeten de stakkers geschokt toezien hoe hun moeder veel te lang de knie van oom Tim betast en hun grijnzende vader de buurvrouw hapjes afhaalsushi tussen de vet gestifte lippen schuift. Vervolgens komt tante Stefanie, na haar negende gin-tonic, ruggelings ten val boven op de stoomboot van papier-maché, door de kleine Faye in wekenlange huisvlijt met haar priegelvingertjes geknutseld, waarna het kinderverdriet zulke smartelijke vormen aanneemt dat verder brassen onmogelijk wordt. De allerkleinsten worden daarop in een tapijt gerold en achter een geluiddempende radiator geschoven. Iets grotere kleuters krijgen door de verhit giechelende gastvrouw een kom lauwe tomatensoep uit blik toegeduwd en 'mogen zelf een leuke dvd uitzoeken', waarbij steevast het oudste en bedorvenste jongetje zijn zin krijgt, zodat de hele kinderschare met open mond van ontzetting in een rillende kluwen achter de bank schuilt voor een veel te enge film over genetisch gemanipuleerde weerwolven. Op de achtergrond escaleert de ouderlijke pret in verontrustende geluiden van scheurend textiel, brekend glaswerk, gesmoord gegiechel en ad hoc gedeclameerde scabreuze gedichten, aangevuld met bonkend hard afgespeelde jarentachtig-tophits.

Als tegen tweeën de laatste gamba's in het parket getrapt zijn en uit de drankkast zelfs onwaarschijnlijke dranken als advocaat, ouzo en Sloveense rabarbergrappa gulzig zijn weggeklokt, rapen de wankele ouders hun schreiend kroost bijeen en nemen eindelijk afscheid, met nog wat slobberig gezoen en proleterig claxonneren bij het wegrijden tot besluit. En de volgende ochtend zie je ze weer allemaal op het schoolplein, met stoppelbaarden en doorgelopen mascara, en dan hebben ze ook nog de gotspe om elkaar schalks toe te voegen: 'Een zware avond, hè? Ach, je doet het voor je kinderen.'

Meer over