Superkracht van computer snel passé

Nederland telt negen van 's werelds krachtigste computers. De kolossen doen academisch rekenwerk of houden gegevens van miljoenen klanten bij....

In de nieuwe ranglijst van krachtigste computers blaast Nederland zijn partijtje mee. De hoogste plaatsen die Nederland bezet in de top-500 zijn 123 en 124, aldus de universiteiten van Mannheim en Tennessee. De dubbele vermelding slaat op een en hetzelfde systeem, Teras. Bert van Corler van SARA Reken- en Netwerkdiensten in Amsterdam: 'Voor een vermelding in de ranglijst moet je een benchmark draaien. Omdat onze supercomputer zo druk bezet is, kan SARA maar een halve machine zo'n rekenproef laten draaien. Als geheel hoort Teras op plaats nummer 37.'

Het Amsterdamse systeem bestaat uit zes computers met in totaal 1024 processoren. Daardoor kan Teras tegelijkertijd verschillende rekensommen maken. Teras (Grieks voor monster) werd twee jaar geleden bij SARA in gebruik genomen. Pas vorig jaar kwam de machine 'op stoom'. Nog benutten de universiteiten niet de volledige rekenkracht. Van Corler: 'We komen nu pas toe aan onderzoeken waarbij de helft van de capaciteit wordt gebruikt.'

Nederland levert met negen vermeldingen 1,8 procent van de totale rekenkracht van de top-500. Daarmee staat het negende in de toptien van landen met de grootste computercapaciteit. De VS hebben een marktaandeel van 45 procent, Duitsland 12,8 en Japan 10,6.

De krachtigste computer van Nederland is echter een kleine krabbelaar vergeleken met de Earth Simulator, die in april werd opgeleverd in Japan. Dit rekenbrein, gebouwd door het elektronicaconcern NEC, kan op maximumvermogen 35.600 miljard berekeningen per seconde uitvoeren. Dat maakt de Earth Simulator sneller dan de andere machines uit de toptien opgeteld. Teras kan 'slechts' 811 miljoen berekeningen per seconde aan.

De Earth Simulator wordt door de Japanners ingezet voor onderzoek naar weer- en klimaatpatronen. Onderzoekers willen er het broeikaseffect mee bestuderen en aardbevingen voorspellen. Ook de andere negen grootste computers uit de toptien verrichten voornamelijk academisch rekenwerk.

Toch is de supercomputer niet louter bestemd voor universitair onderzoek. Ook het bedrijfsleven zet vaker grote computersystemen in. Zo voert Shell in Rijswijk seismografisch onderzoek uit voor olieboringen (het olieconcern bezet plaats 172 op de lijst). Nuon doet er de bedrijfsboekhouding mee (nummer 436) en verstuurt er de rekeningen mee. In het systeem staan de gegevens van tien miljoen contracten.

ABN Amro heeft vorig jaar een supercomputer (nummer 388) in huis gehaald om altijd het meest recente beeld van de klant te hebben. 'Het is het platform waarop alle kanalen samen komen. Of je nu zaken doet via internet, met een callcenter, de mobiele telefoon of het filiaal om de hoek, alle informatie is up-to-date', meldt een zegsman. De computer bedient 4,5 miljoen rekeninghouders .

De bedrijven staan volgend jaar misschien al niet meer in de top-500. De omloopsnelheid van de supercomputers is namelijk groot. Bijna de helft van de systemen die nog voorkwamen op de ranglijst van november 2001 is door snellere machines verdreven. Er staan slechts twee 'bejaarden' in de top-500: machines die in 1996 werden opgeleverd. Het gros is vorig jaar gebouwd of opgevoerd.

Ook in Amsterdam wordt de capaciteit van de nationale supercomputer volgend jaar opgevoerd. 'Dat zal Teras een factor drie sneller maken', zegt Van Corler. Of dat een plekje in de top-500 garandeert, is de vraag. De concurrentie zit niet stil. 'Na drie, vier jaar lig je er onherroepelijk uit.'

Meer over