Stuurloze avonturier

Haar debuutfilm Hemel won een prijs op het filmfestival in Berlijn. Sacha Polak heeft een bijzonder portret gemaakt van een meisje op zoek naar seks.

FLOORTJE SMIT

Bijzonder is het wel, dat realiseert Sacha Polak (29) zich heel goed. Maar het blijft schrikken als mensen na afloop van Hemel soms huilend naar haar toe komen. 'Het is ook wat ik wil: ik hoop mensen te emotioneren. Maar vervolgens weet ik niet goed wat ik ermee aan moet. Niet dat het een typische huilfilm is, helemaal niet. Maar soms overvalt dat huilen mensen tijdens het kijken en dan die zie ik dat ze zich een beetje generen, en dan geneer ik me ook weer.' Ze zucht. 'Ik vind het echt ingewikkeld.'

Het is typisch een van die dingen die je niet leert op een filmacademie. En Polak werd met Hemel ook flink in het diepe gegooid. Haar debuutfilm en de korte film Broer werden meteen geselecteerd voor het filmfestival van Berlijn, in het programmaonderdeel voor jonge makers die de grenzen durven op te zoeken. Daar won Hemel de FIPRESCI Award, een prijs die wordt toegekend door de internationale filmpers.

In Hemel schetst Polak het leven van de stuurloze twintiger Hemel in losse hoofdstukken - de seksuele avontuurtjes die ze agressief najaagt en haar wel heel symbiotische relatie met haar vader Gijs.

Helena van der Meulen combineert in het scenario de meisjesfiguur die ontstond in Polaks filmacademie-film Drang en Polaks wens iets te doen met een vader -dochterrelatie.

Zelf werd zij door haar vader, documentairemaker Hans Polak, opgevoed omdat haar moeder overleed toen zij een baby was. 'We hebben absoluut niet dezelfde band als Hemel en Gijs, maar het is wel onvoorwaardelijk. Dat je met zijn tweeën in de wereld staat, wat er ook gebeurt. Daar wilde ik iets mee doen.'

Autobiografisch? Hooguit in de details, bezweert Polak. 'Ik vond het bijvoorbeeld fantastisch toen mijn vaders huidige vrouw op mijn 12de bij ons kwam wonen.'

Eufemistisch gezegd: Hemel reageert in de film heel anders op de eerste echt serieuze liefde van Gijs. Het is sowieso al een weerbarstig meisje, geen hoofdpersoon die zich vanaf de eerste scène in de harten weet te nestelen. 'Of ik bang was dat mensen haar meteen op afstand zouden houden? Dat doen ze ook. En soms zeggen ze tegen me: 'Wat heb je een moedige film gemaakt! Wat heb je veel lef!' En dan denk ik: ik zou niet weten hoe je een 'makkelijke' film maakt. En natuurlijk vind ik het niet leuk als ze zeggen dat ze Hemel irritant vinden: ik heb deze film gemaakt, ik houd nu ook van de personages. Ja, ik weet dat ze irritant is, dat is bewust.'

Voor de hoofdrol zocht Polak daarom naar een actrice bij wie je voelt dat ze door grenzen durft te gaan, maar die ook iets 'kwetsbaars, liefs, moois' heeft. Ze vond Hannah Hoekstra, die zich letterlijk en figuurlijk flink bloot moet geven - iets wat Polak haar op de set zo gemakkelijk mogelijk probeerde te maken. 'Eigenlijk wil ik haar steeds beschermen, ook al kan dat niet meer nu de film de wereld in gaat. Mensen gaan er straks dingen van vinden, ze gaan erover schrijven en dat hoeven niet altijd de leukste dingen te zijn. Dan denk ik wel: 'Oh, meisje...' Maar daar stond ik bij het maken nog niet bij stil.'

In Berlijn werd Hemels seksuele zoektocht naar zichzelf vergeleken met die van de seksverslaafde Brandon uit Shame van Steve McQueen.

Zoals meer arthousefilms laten deze twee films de kijker nadenken over de seksualisering van de maatschappij, maar het was niet Polaks bedoeling om met haar film een statement te maken. 'Hemel gaat heel specifiek over dit meisje. Via haar gaat het uiteindelijk weer over een heleboel andere meisjes, maar de film is niet vanuit dat idee geschreven. Ik wil er ook geen oordeel over vellen, ik signaleer het alleen; ik zie het in mijn omgeving. Gisteren sprak ik nog met een vriendin die zei: sommigen zeggen wel dat Hemel zich zo heftig gedraagt, maar met hoeveel mensen ben ik nou eigenlijk naar bed geweest? Dat valt ook niet meer op een hand te tellen.'

Qua stijl lijkt Polak eerder geïnspireerd door Franse films dan door de sobere Scandinavische stijl die in Nederland zo populair is. Samen met cameraman Daniel Bouquet wist ze beelden te creëren die soms regelrecht uit een glossy lijken te komen.

'Ik houd ook van mooie beelden. Tijdens mijn afstuderen kreeg ik de kritiek dat mijn film te mooi zou zijn. 'Wiens wereld verbeeld jij eigenlijk?', vroegen ze. 'Want je hoofdpersoon is helemaal niet zo vrolijk.' Maar ik vind de wereld wel mooi.'

'Bij Hemel heb ik geprobeerd in elk hoofdstuk haar gevoel neer te zetten. Dus in het ene is het kaal en kil, en het volgende is sensueel, oranje. Maar de film is mooi gedraaid, en daar ben ik trots op. Het beeld dat Hemel achterstevoren in een auto zit, is geïnspireerd op een foto van Ryan McKinley. Prachtig beeld. En dat zijn juist de momenten dat de film mij ook raakt.'

Gevoelig en geïmproviseerd

Sacha Polak (1982) viel in 2006 al op toen zij aan de Nederlandse Film- en Televisie Academie afstudeerde met haar film Teer, die voor verschillende internationale festivals werd geselecteerd. Ook maakte ze de korte film El Mourabbi (2007) en de One Night Stand Onder de Tafel (2008). In datzelfde jaar heeft mede dankzij haar hulp de film Dranghet levenslicht gezien: een gevoelige, grotendeels geïmproviseerde film over een jonge vrouw die haar seksuele fantasieën voor de spiegel beschrijft. .

undefined

Meer over