Student bij moeder thuis

Ter motivatie van de oprichting van een landbouwschool in Wageningen werd in 1872 als éérste punt aangevoerd dat de stad niet zo groot was 'dat de landlieden voor eene te sterke ontwikkeling van stadsbegeerten en steedsche neigingen bij hunne zonen behoeven beducht te zijn'....

Ruim een eeuw later speelt iets dergelijks in noord-Schotland. Daar constateerde onlangs een bestuurslid van de University of the Highlands and Islands (UHI): 'Voor een jongere die is opgegroeid op een klein eiland, kan het behoorlijk moeilijk zijn aan het leven in de grote stad te wennen.'

Die universele en kennelijk tijdloze vrees voor schade aan de ongeschonden plattelandsziel leidt in de moderne tijd tot een veel rigoreuzere oplossing. De onbedorven Schotjes hóeven niet meer weg bij moeders pappot. Als ze na 2000 aan de UHI gaan studeren, kunnen ze vaak gewoon thuis blijven wonen, of, als ze geen computer hebben, op bezoek gaan bij elf lokale colleges en instituten die de ruggengraat vormen van de UHI.

Noord-Schotland behoort tot de dunstbevolkte streken van Europa. In een gebied zo groot als Nederland woont het aantal inwoners van een stad als Den Haag. Wie wil studeren, moet verhuizen naar de 'bewoonde wereld', en de meeste van deze uitwijkers keren nimmer terug naar de Hooglanden of de Eilanden. Deze brain drain is de regionale autoriteiten een gruwel. Doordat de economie ter plaatse zich dankzij de olie behoorlijk ontwikkelt, en de bevolking weer groeit na tientallen jaren afname, wordt het gemis van een universiteit extra gevoeld.

In het begin van de jaren zestig ging een eigen academie aan de Hooglanden voorbij toen Stirling werd uitverkoren als vestigingsplaats voor een nieuwe universiteit. Nu wordt een nieuwe poging gedaan voor wat wel de eerste on line-universiteit wordt genoemd.

De basis vormen elf bestaande onderzoeksinstituten en opleidingen, van Shetland tot Inverness, met heel variabele, vooral lokaal belangrijke disciplines als visserij en vroedvrouwkunde. Door deze schakels met de modernste informatica-apparatuur uit te rusten en te verbinden met de nieuwste kabels, kan een virtuele universiteit ontstaan, verspreid over de regio.

Vorig jaar kreeg het initiatief de wind in de zeilen. In augustus werd een eerste opleiding aangeboden: plattelandsontwikkeling, op Bsc-niveau - de laagste academische titel - overigens nog onder auspiciën van de universiteit van Aberdeen, want de universitaire status wordt pas begin volgende eeuw gehaald, zo is de verwachting. Daarvoor zijn op zijn minst vijfduizend studenten nodig. En een hoop geld. In september werd negentig miljoen gulden geschonken door de landelijke lotto-organisatie. Dat is eenderde van de investeringen die de komende vijf jaar nodig zijn.

Om college te volgen, moeten de leergierige Schotten inloggen op hun computer. De docent vertelt zijn verhaal niet voor een groep slaperige koppen, maar voor altijd alerte video-camera's die het college en bijvoorbeeld ook krabbels op een overhead-projector registreren en doorsturen naar een student op pakweg de Orkney-eilanden. Via Internet kan worden overlegd, werkstukken worden beoordeeld, informatie opgezocht, of gewoon gebabbeld met mede-studenten.

Samen na afloop een pint drinken, misschien wel een essentieel onderdeel van het studentenleven, is echter nog niet on line realiseerbaar.

Rik Nijland

Meer over