Strug trotseert pijngrens in heroïsche finale

Het scenario was volmaakt en volmaakt Amerikaans. Heroïek en triomf, vertedering en drama, de finale van het landentoernooi turnen bevatte alle ingrediënten van een meeslepende film....

HANS VAN WISSEN

Van onze verslaggever

Hans van Wissen

ATLANTA

Niet de Roemeense emigrée Dominique Moceanu maar de achttienjarige routinier Kerry Strug werd de lieveling en de heldin van de avond. In de laatste omloop trad de Amerikaanse ploeg aan voor het paardspringen, de Russische op vloer. De marge tussen de twee teams was voor turnbegrippen royaal, de rollen waren ten opzichte van twee dagen eerder omgekeerd.

Het gezelschap van Bela Karolyi, dat na de verplichte stof nog een achterstand van ruim een punt had, stond nu 0,8 punt voor. Dat was niet alleen te danken aan een betrekkelijk zwak optreden van de Russen op balk maar vooral aan een meesterzet van Karolyi zelf.

De vroegere coach van Nadia Comaneci en Mary Lou Retton kwam met een tactische vondst die tot het einde effect zou houden. Aan brug zette hij als eerste Jaycie Phelps in, een van de betere gymnastes aan dat toestel. Gewoonlijk begint degene van wie het minst wordt verwacht, waarna de jurycijfers alleen maar hoger kunnen worden.

Karolyi veranderde de pikorde in de hoop dat de jury zich zou laten misleiden en ook met Phelps als eerste steeds betere waarderingen zou geven. Dat waagstuk pakte volmaakt uit.

Karolyi's regie dreigde op het laatste onderdeel echter uitgerekend door zijn eigen protegé Dominique Moceanu in de war geschopt te worden. Het nieuwe veertienjarige kindsterretje, bij wie de NBC-camera's al dagenlang niet wilden wijken, belandde bij haar sprong tot twee maal toe op haar achterwerk. Dat was ellendig maar niet fataal omdat de slechtste score van de zes Amerikaansen weggestreept zou worden. Bovendien had de ploeg nog steeds een riante en in feite beslissende voorsprong. Alleen Kerry Strug kon dat niet weten.

Nog twee Russische turnsters zouden op vloer aan bod komen en Strug verkeerde in de veronderstelling dat bij haar falen de Olympische titel vergooid zou zijn. Onder die druk mislukte ook háár eerste sprong ten dele, ze landde aan het eind van haar Joertsjenko op exact dezelfde wijze als Moceanu, maar zwikte daarbij ook nog door haar enkel.

Trekkebenend liep ze terug, in het voorbijgaan Bela Karolyi hulpeloos aankijkend. De coach die zich aan de boarding bevond en het werk in de arena aan zijn vrouw had overgelaten, vroeg of ze in staat was haar tweede sprong te volvoeren. 'Ik weet het niet,' antwoordde Strug, 'ik zal het proberen.'

De Amerikaanse deed een schietgebed en nam een tweede aanloop voor dezelfde Joertsjenko. Ditmaal kwam ze goed terecht, maar in één beweging door schoot haar rechterbeen omhoog en verscheen een grimas op haar gezicht. Ze was door de pijngrens gegaan en finaal door haar enkel. De moedige Strug werd onder oorverdovende toejuichingen weggedragen maar met een score van ruim 9,7 achter haar naam en dat ruimschoots voldoende voor de grootste triomf uit de Amerikaanse turngeschiedenis.

Niet veel later droeg Karolyi de inmiddels zwaar ingetapte Kerry Strug eigenhandig naar het podium. De coach die zichzelf te heethoofdig en te betrokken vindt om tijdens wedstrijden al te dicht bij zijn turnsters te zijn, nam de ovatie van de oneindig hoge tribunes glunderend in ontvangst. Het was ook zijn moment, ook zijn grootste succes.

Karolyi heeft aangekondigd na twintig jaar terug te treden en wordt mogelijk opgevolgd door de huidige Roemeense coach Belu, die hij nog kent uit het turninstituut van Deva. Alle haalbare successen die hij zich wenste, behaalde hij maar telkens met individuele turnsters. Nooit kon hij een equipe formeren die bij de Olympische Spelen de Russische gratie en kracht kon weerstaan. Slechts één van de twaalf maal sinds 1952 zegevierden de Russinnen niet, domweg omdat ze er in Los Angeles vanwege de boycot toen niet bij waren. Karolyi greep zijn kans in 1984 niet. Hij leidde Retton weliswaar naar de individuele meerkamp-titel maar moest toestaan dat de Roemenië de landenwedstrijd won.

Nog steeds is zichtbaar dat de Russische school met haar lange traditie een eigen kwaliteit heeft die vooral schuilt in de choreografie en de sierlijkheid van bewegen. Die is waarschijnlijk nooit te evenaren, zeker niet voor een coach als Karolyi die van oudsher, althans na de periode Comaneci, voor een meer mechanische benadering koos. Maar het was gisteren inderdaad de beste ploeg die Amerika op de been bracht, een zeer heterogene ploeg ook. Met niet alleen de voormalige Roemeense Moceanu maar ook de van oorsprong Aziatische Amy Chow en de Afro-Amerikaanse Dominique Dawes.

Aanvoerster van de Magnificent Seven, zoals het Zevental inclusief reserve werd gedoopt, was Amanda Borden, meest ervaren en gelauwerde turnster Shannon Miller, vijfvoudig medaillewinnares van Barcelona. Uitgerekend zij maakte, op vloer, een van de drie Amerikaanse fouten. Dat het daarbij bleef had alles te maken met de voorzichtige benadering van Karolyi. Hij had bevolen al te riskante elementen, zoals de drievoudige pirouette van Dawson op de vloer, weg te laten.

Die worden bewaard voor de individuele finale van morgen waarin de nieuwe nationale trots Kerry Strug hoogstwaarschijnlijk zal ontbreken. Want dat was het persoonlijk drama in de Amerikaanse euforie.

Meer over