eindexamen

Striptekenaar Gerben Valkema doet examen tekenen: ‘Pff, al die fitties tussen kunstenaars. Dan denk ik: waar maak je je druk om?’

De centraal schriftelijke eindexamens in het voortgezet onderwijs zijn op stoom. De komende weken doet de Volkskrant verslag. Striptekenaar Gerben Valkema (42) maakt het vwo-eindexamen tekenen.

Irene de Zwaan

Gerben Valkema Beeld .
Gerben ValkemaBeeld .

Als Gerben Valkema (onder meer bekend van Elsje) en zijn vrouw door een museum lopen, zeggen ze weleens grappend tegen elkaar: ‘Kijk, dit is nou typisch maniëristisch!’

Ze leerden over deze specifieke stijl tijdens een vrijetijdscursus kunstgeschiedenis. Bij het examen tekenen komt maniërisme ook terug, omschreven als ‘een late renaissance waarin kunstenaars werden gezien als oppervlakkige imitators van de grote meesters van de hoge renaissance’.

Valkema: ‘In ons vak noemen we dat gewoon een maniertje.’

Die cursus kunstgeschiedenis heeft hem tijdens dit examen trouwens wel gered, moet Valkema bekennen. Van zijn middelbareschooltijd in Groningen is weinig blijven hangen, behalve dan dat hij een geweldige tekenleraar had. ‘Een heel klein vrouwtje, terwijl ik een lange jongen van bijna twee meter was. Ik herinner me nog dat we een keer wat moesten maken en dat ik helemaal in de knoop zat. Ze zei: weet je wat jij doet, je gaat eruit! Toen ik terugkeerde van mijn verplichte ommetje door de wijk, wist ik wat ik wilde maken. Echt een goed advies was dat.’

Terug naar het examen, want daar is Valkema laaiend enthousiast over. ‘Er zijn prachtige stills uit een video-installatie (Mary, 2016) in opgenomen, verder komt er een fonograaf voorbij en een foto van een heel modern, ovaal universiteitsgebouw in Texas. Dat is toch prachtig! Ik kreeg door dit examen echt zin om sommige dingen in het echt te zien.’

Als hij dan toch een puntje van kritiek mag noemen: het examen ging wel heel uitgebreid in op de Russische kunstenaar Kazimir Malevitsj, bekend van Zwart vierkant: een schilderij dat zijn naam eer aan doet, want het betreft hier letterlijk een zwart vierkant. ‘Het is bedoeld als concept, maar als buitenstaander heb ik nou niet het gevoel dat hierdoor mijn wereldbeeld is veranderd.’

Uit het examen valt op te maken dat Malevitsj met zijn kunstwerk ‘het oneindige’ wilde verbeelden en dat collega-kunstenaars vonden dat ze hem daarin overtroffen. Valkema: ‘Pff, al die fitties tussen kunstenaars, zo van: ik ben beter in het oneindige. Dan denk ik: waar maak je je druk om?’

Onder striptekenaars is het gelukkig pais en vree, stelt Valkema tevreden vast. ‘Wij zijn een heel vriendelijke beroepsgroep. Wij gunnen elkaar veel.’

Tip voor examen Engels
‘Lees eerst de vragen eerst heel goed’, luidt het advies van Bart Ongering, docent Engels op de Open Schoolgemeenschap Bijlmer, aan vmbo’ers die vandaag eindexamen in zijn vak doen. ‘Bij meerkeuzevragen kun je vervolgens de antwoorden wegstrepen die sowieso niet goed zijn. Staan er twee antwoorden die erg op elkaar lijken? Zoek dan naar een regel in de tekst die synoniem staat voor een van de antwoorden. Dan ben je er!’

Wat gebeurt er als een leerling tijdens het examen wordt betrapt op spieken?
Dat verschilt per school. De directeur bepaalt het beleid op dit gebied. ‘Wij zijn hier in de aanloop van het examen al heel streng in, zodat leerlingen weten dat we dit serieus nemen’, zegt Frank Kraus, directeur van 2College Jozefmavo in Tilburg. Als de surveillant vermoedt dat er wordt gespiekt, krijgt de betreffende leerling een waarschuwing en wordt genoteerd bij welke opgave hij was aanbeland. Daarop volgt een ‘horing’, bij de directeur op kantoor, waarbij wordt geprobeerd te achterhalen of er inderdaad is afgekeken.

‘We vergelijken onder meer de antwoorden van de betrapte spieker en de leerling van het tafeltje ernaast’, zegt Kraus. Mocht het vermoeden van spieken gegrond zijn, dan krijgt de leerling een 1 als cijfer toegekend of wordt het examen ongeldig verklaard, waarna een herkansing volgt.

De afgelopen vijf jaar is een dergelijke procedure gelukkig niet nodig geweest op zijn school. Veel gelegenheid is er ook niet om te spieken. ‘De tafeltjes staan ver uit elkaar, woordenboeken worden gecontroleerd op spiekbriefjes en horloges en mobieltjes moeten worden ingeleverd.’

Meer over