reportage

Strijdkreten galmen door de zaal bij de PvdA: ‘Eén vuist tegen asociale rechtse politiek’

Lilianne Ploumen tijdens de politieke ledenraad van de PvdA, zaterdag in Zeist Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Lilianne Ploumen tijdens de politieke ledenraad van de PvdA, zaterdag in ZeistBeeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Lilianne Ploumen heeft wat ze wilde: een mandaat om haar fractie in elk geval tijdelijk te laten versmelten met die van GroenLinks. En ze mag praten met Mark Rutte. Nu alleen nog afwachten of hij dat ook wil.

Linkse samenwerking? Aan de leden van de PvdA zal het niet liggen op deze zaterdagmiddag in Hotel Figi te Zeist. Liefst 90 procent van de partij schaart zich achter het idee om de formatie-onderhandelingen samen met GroenLinks te voeren, als één team, met gezamenlijke standpunten. Ruim 92 procent doet er zelfs nog een schepje bovenop en roept partijleider Lilianne Ploumen op de gesprekken over vergaande samenwerking ‘te intensiveren'.

En zo blijkt Ploumen de stemming in haar partij haarfijn te hebben aangevoeld toen zij de vrijage met GroenLinks vorige week vol bravoure aankondigde. Haar eigen partij hunkert ernaar. De strijdkreten galmen door de zaal, waar voor het eerst sinds maart 2020 een deel van de leden weer fysiek bijeen mag zijn.

‘Eén vuist tegen de asociale rechtse politiek.’

‘Laat het linkse geluid luid en duidelijk klinken.’

‘Dit gaat ons nieuwe energie geven. Laten we in één blok die gure rechtse wind wegblazen.’

Ze zijn er heus nog wel, sociaaldemocraten die aarzelen. Wordt hier nou halsoverkop op een achternamiddag driekwart eeuw partijgeschiedenis weg gekieperd? Mats Berman uit Capelle aan den IJssel probeert het verzet een stem te geven. Hoezo samen sterker? ‘Zijn we vergeten dat wij bij de Europese verkiezingen de grootste werden, met Frans Timmermans?’ Hij is niet tegen linkse samenwerking, maar wel tegen de volledige focus op GroenLinks. ‘We moeten ook samenwerken met Bij1, de Partij voor de Dieren, de SP. Ik maak me zorgen dat de PvdA straks niet meer de PvdA is.’

Hij delft het onderspit tegen de overmacht van enthousiastelingen. De fusie lijkt hier soms al gaande. Nogal wat mensen bekennen dat ze vroeger lid waren van GroenLinks. Of nog steeds, van twee partijen dus. En dan is er die enkeling die beteuterd vaststelt dat hij onlangs juist overstapte vanuit GroenLinks omdat hij zich daar niet thuis voelde, en zich nou net zo warm ontvangen voelt ‘in de rode familie'. Tweede Kamerlid Henk Nijboer permitteert zich een grapje: ‘Welkom. Ik zou bijna zeggen: van de regen in de drup.’

Vervlogen

Daarmee raakt Nijboer wel het sentiment dat hier de doorslag geeft: de hoop dat de PvdA of GroenLinks op korte termijn op eigen benen tegenwicht kan bieden aan de rechtse meerderheid in de Tweede Kamer is voorlopig vervlogen. ‘Samen staan we sterker’, is het meest gehoorde argument. Plus de notie dat de inhoudelijke verschillen nauwelijks meer aanwijsbaar zijn. Hoogleraar Barbara Oomen, in maart nog kandidaat-Kamerlid, schetst het beeld: ‘De moeilijkste campagne-avond was toen ik in debat moest met een kandidaat van GroenLinks. Ik kon in de voorbereiding al geen meningsverschillen ontdekken. We stonden de hele avond naar elkaar te knikken.’

Lilianne Ploumen:  ‘We moeten die rechtse gasten naar links trekken.’  Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Lilianne Ploumen: ‘We moeten die rechtse gasten naar links trekken.’Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Ploumen kan zaterdag na ruim twee uur debat tevreden vaststellen dat de partij haar volgt. Ze mag in zee met GroenLinks en, zeker zo belangrijk, ze krijgt ook het groene licht om überhaupt aan de formatie mee te doen. Een motie die haar wilde verbieden om zelfs maar te denken aan hernieuwde samenwerking met de VVD van Mark Rutte, wordt uiteindelijk niet in stemming gebracht. Een meerderheid van de leden wil haar nu niet met een opdracht voor de voeten lopen.

Toch kan Ploumen ook noteren dat daar wel de grote zorgen liggen van haar achterban. Velen herinneren haar eraan wat er met de PvdA gebeurde na de vorige samenwerking met de VVD. En ook is hier niet vergeten dat Ploumen in april nog een motie van wantrouwen tegen Rutte steunde. Is het nu dan aan de PvdA om hem aan zijn vierde kabinet te helpen?

Ploumen vreest dat er niks anders opzit. ‘Wij willen dolgraag een kabinet zonder Mark Rutte, zonder de VVD. Maar de kiezer heeft gesproken. Een kabinet zonder de VVD kan simpelweg niet worden gevormd. Maar laten we de rechtse partijen hun gang gaan of proberen we dingen voor elkaar te krijgen voor onze eigen kiezers?’

Ploumen moet in Zeist plechtig beloven dat ze de leden minutieus op de hoogte houdt van de ontwikkelingen in de formatie. ‘Het laatste woord over een regeerakkoord is altijd aan jullie.’ Zelf zal ze sowieso niets tekenen als er niet een duidelijk links-progressief stempel op het nieuwe kabinet kan worden gedrukt. ‘We moeten die rechtse gasten naar links trekken.’

Op 2 oktober is de PvdA weer bijeen, in de hoop dat er dan iets meer te melden valt. Want Ploumen heeft nu wel het groene licht in eigen kring, bij VVD en CDA staat het nog altijd op rood.

Meer over