Strijd op straat en in het parlement

Parijs Terwijl tussen de 2,7 miljoen (volgens de vakbonden) en 1.120.000 (officiële schatting) Fransen de straat op gingen om te protesteren tegen de pensioenhervormingen, bekogelden de geachte afgevaardigden elkaar in het parlement met papier....

De verhoging van de pensioenleeftijd van 60 naar 62 jaar leidt tot strijd op straat en in het parlement. En al staat de uitkomst in grote lijnen vast, de strijd is nog lang niet gestreden. De bonden lieten dinsdagavond weten dat de regering de grote opkomst niet mag negeren. Aan de oproep de straat op te gaan, is door veel meer mensen gehoor gegeven dan bij de drie eerdere actiedagen van dit jaar.

Het parlement wijdt aan de wet en de enkele honderden amendementen een reeks debatten waarvoor vijftig uur is ingeruimd. Op 15 september wordt er gestemd. ‘Dit is een hervorming van de moed en van de redelijkheid’, opende minister Eric Woerth van Arbeid het debat. Hij noemde de hervorming ‘de ontmoeting van de Fransen met hun toekomst’.

Het verhogen van de pensioengerechtigde leeftijd van 60 naar 62 jaar en van een volledig pensioen van 65 naar 67 jaar –- dat is de kern van de maatregel. President Sarkozy herhaalde ook dinsdag dat aan die kern niet getornd zal worden.

Het wisselgeld zit in de uitzonderingen. De vakbonden vinden dat psychisch en fysiek zware beroepen, nacht- en onregelmatige diensten gecompenseerd moeten worden. Ook voor degenen die heel jong begonnen met werken en voor vrouwen die hun loopbaan onderbraken om kinderen te krijgen, moet een uitzondering worden gemaakt. Sommige bonden willen ook de invoer van een volledig pensioen bij 67 jaar verschuiven van 2016 naar 2018. President Sarkozy komt vandaag met aanpassingen van het wetsvoorstel. De bonden dreigen intussen nog in september opnieuw een actiedag te organiseren.

Volgens gegevens van Eurostat stoppen Fransen eerder met werken en trekken ze langer pensioen dan in alle omliggende landen. Als de hervorming niet doorgaat, kampt Frankrijk met een tekort van 45 miljard euro in de pensioenkassen.

Martine Aubry, voorzitter van de socialistische partij (PS) herhaalde dinsdag nog eens dat, mocht links in 2012 de presidentsverkiezingen winnen, de pensioenhervorming wordt teruggedraaid. Peilingen wijzen uit dat een meerderheid van de Fransen de voorkeur geeft aan een linkse regering, zonder daaraan de hoop te verbinden dat het land dan beter bestuurd wordt.

In meer dan honderd Franse steden is dinsdag geprotesteerd. Volgens peilingen wordt de manifestatie door 70 procent van de Fransen gesteund. Het recht op protest is diep verankerd; het ongemak van openbaar vervoer dat niet rijdt en scholen die dicht blijven, neemt de Fransman op de koop toe.

‘Je wordt dubbel gepakt’
‘Als Sarkozy zijn zin krijgt, moet ik tot mijn 72ste jaar werken. Dat terwijl door zijn toedoen de klassen vaak wel 36 leerlingen tellen. Ik geef het u te doen.’

Muriel Taylor is lerares Engels op een middelbare school in Parijs. Een prima school, zegt ze, met kinderen die van hun ouders krijgen wat ze nodig hebben.’Maar stel je zo’n klas voor in een minder geprivilegieerde omgeving. De onderwijsmaatregelen van deze regering duperen de kansarme kinderen. Daarom ga ik de straat op. Ik ben ongerust, Niet voor mezelf, maar voor mijn leerlingen.’

Zoals veel collega’s uit het onderwijs ging Taylor ook een dag eerder al de straat op. Het betekent dat haar leerlingen, voor wie donderdag de zomervakantie eindigde, in de eerste week van het schooljaar twee dagen geen les krijgen.

Haar protest is tweeërlei. Tegen de bezuinigingen in het onderwijs, waarbij een op de twee leerkrachten niet wordt vervangen. En tegen de pensioenhervorming. ‘Zoals veel vrouwen werkte ik niet toen de kinderen jong waren. En zoals veel leraren begon ik pas op mijn 25ste met werken. In dit systeem word je dan dubbel gepakt.’

‘Spaar zware beroepen’
‘Ik ken amper collega’s van in de 50 die geen hartklachten of kniekwalen hebben. Ons werk veroorzaakt stress en is fysiek zwaar. Een brandweerman in uniform torst tussen de acht en twaalf kilo extra gewicht met zich mee. Dat doe je niet als je 62 bent. Onze levensverwachting is tien jaar minder dan die van een gemiddelde Fransman.’

Jean-Claude (‘geen achternaam, het is hier Oost-Duitsland niet, maar toch’) is sapeur-pompier. Hij protesteert, met andere leden van zijn kazerne uit de Val d’Oise, in uniform. Jean-Claude was op zijn 12de al vrijwilliger, toen hij 18 was begon hij als brandweerman. Door een premiestelsel kan hij op zijn 55ste stoppen. Overigens niet met een volledig pensioen. ‘Natuurlijk moet je de pensioenen hervormen’, zegt hij. ‘Maar niet door de pensioengerechtigde leeftijd te verhogen. Verhoog de belastingen op de grote kapitalen, op aandelenbezit, op het bedrijfsleven. En maak een uitzondering voor zware beroepen, zoals het onze.’

‘Kwestie van solidariteit’
‘Dat we hier zijn is een kwestie van solidariteit’, zegt Jonathan Schwartz (22). Hij studeert voor ingenieur; na zijn studie is hij verzekerd van een baan. Ook Ahlem Bensaidani (21 jaar en student politicologie aan Sciences Po, een topopleiding) is over haar eigen toekomst niet bezorgd. ‘Maar de pensioenhervorming gaat iedereen aan. Het betekent een aantasting van de sociale verhoudingen. Voor mij is solidariteit een basisprincipe.’

Voor Ahlem en Jonathan is het een kwestie van eerlijk delen. ‘Nu komt 90 procent van de lasten van de hervorming op de schouders van werknemers. Belast ook degenen die over hun ruggen geld verdienen, zoals banken en aandeelhouders.’

Dat in andere Europese landen een pensioenleeftijd van 67 jaar normaal begint te worden, zegt haar weinig. ‘Daar is iedereen blijkbaar gehersenspoeld door de ideeën van het vrijemarktkapitalisme. Gebruik die extra levensjaren die je gegund worden liever om wat moois te gaan doen.’

Ahlem ging zaterdag ook al de straat op, toen om te protesteren tegen de uitzettingen van zigeuners: ‘Frankrijk staat te kijk als een land waar de mensenrechten niet worden nageleefd.’

‘Juist ouderen gaan eruit’
‘Langer werken is een illusie’, vinden Alain Dermenjian (62) en Marc Lejon (58) ‘Het zijn de ouderen die eruit gaan bij het bedrijfsleven. En op een nieuwe baan hoef je dan niet te rekenen, want de economie trekt nog niet aan. Het is niet normaal dat wij langer moeten werken, terwijl zoveel jongeren geen baan kunnen vinden.’

Demenjian en Lejon dragen het oranje shirt van de Cfdt, een van de grote vakbonden van Frankrijk. De manifestatie van vandaag heeft geen politieke lading, vinden ze. ‘Dit is gericht tegen de pensioenhervorming, ter ondersteuning van de mensen die hun leven lang gewerkt hebben en van de jongeren die werkloos zijn.’ Ook al worden de protesten door driekwart van de Fransen gesteund, de vakbondsleden geloven niet dat Sarkozy op zijn besluit terugkomt. ‘Dit is zijn belangrijkste hervorming. We mogen blij zijn als we er compensatie uithalen voor de gevaarlijke beroepen en voor de mensen die heel jong zijn gaan werken.’

Meer over