Strijd begonnen om nieuw Indonesië

Wat vreedzame studentendemonstraties maandenlang niet konden bewerkstelligen, heeft een week van geweld wel tot stand gebracht: Soeharto realiseert zich dat politieke hervormingen onontkoombaar zijn....

Van onze buitenlandredactie

AMSTERDAM

In Medan (Noord-Sumatra) begon de reinigingsdienst vrijdag met het opruimen van de glasscherven en de uitgebrande autowrakken, stille getuigen van het geweld van de afgelopen dagen. De geweldplegingen waren een uitbarsting van volkswoede over de maandag afgekondigde verhoging van de brandstofprijzen met 20 tot 70 procent. De agressie richtte zich vooral tegen etnisch-Chinese winkeliers, wier zaken werden geplunderd en in brand gestoken. Er vielen tientallen gewonden en waarschijnlijk zes doden. Veel Chinezen zijn de stad ontvlucht, of houden de luiken van hun zaak gesloten.

Vrijdag werd er in Medan alleen nog door studenten gedemonstreerd. Zij scandeerden: 'Soeharto is de zoon van Satan' en droegen spandoeken waarop ze zijn aftreden eisten. Maar de actievoerders bleven op het terrein van de juist heropende universiteit, die eind april was gesloten na een reeks gewelddadige protestacties.

Behalve in Medan kwamen de studenten ook in actie in Padang, Surabaya, Yogyakarta, Samarinda, Ujung Pandang en Solo. In Jakarta marcheerden tweehonderd studenten - de meesten afkomstig van een islamitische universiteit - naar het parlementsgebouw om hun eis tot politieke hervormingen kracht bij te zetten.

Die eis ondervindt steeds meer weerklank. De regerende Golkar-beweging kwam ineens met het voorstel het presidentschap van Indonesië te binden aan een maximum van twee termijnen. Tot op heden geldt er geen enkele beperking. President Soeharto is in maart begonnen aan zijn zevende ambtstermijn van vijf jaar.

Ook de protestantse Gemeenschap van Kerken in Indonesië betuigde gisteren steun aan de 'pogingen tot economische, politieke en juridische hervormingen die leiden tot een rechtvaardiger en democratischer sociaal en politiek bestel'. De protestanten vormen in Indonesië een kleine minderheid van tien- tot vijftien miljoen zielen.

Van meer gewicht was daarom een uitspraak van de Associatie van Islamitische Intellectuelen (ICMI). Deze door Soeharto goedgekeurde organisatie verklaarde woensdag dat een totale politieke hervorming de enige manier is om Indonesië uit de crisis te helpen. Net als de studenten wil de ICMI een speciale zitting beleggen van het Volkscongres, de enige instantie die zonder goedkeuring van de president hervormingen kan doorvoeren. De suggesties die Soeharto zelf heeft gedaan voor de omvorming van het kiesstelsel zijn volgens de ICMI 'vaag, onvoldoende en te laat'.

Soeharto had de drie toegestane politieke partijen het afgelopen weekeinde opgedragen geleidelijke politieke hervormingen voor te bereiden. Hij noemde met name de kieswet en enkele veel bekritiseerde politieke wetten, waaronder de anti-subversiewet uit 1963, die te pas en te onpas wordt gebruikt tegen tegenstanders van het bewind. De president steldeeen wijziging voorvan het kiesstelsel en afschaffing van de regel dat de militairen (die niet mogen stemmen) automatisch 75 zetels in het parlement krijgen.

Dat inspireerde de chef-staf van de Indonesische strijdkrachten, generaal Wiranto, om ook een duit in het zakje te doen. Hoewel hij dinsdag nog had gedreigd desnoods met geweld een einde te maken aan de 'anarchistische' acties van de studenten, beloofde hij woensdag dat een militaire commissie de mogelijkheden van politieke, economische en juridische hervormingen gaat bestuderen.

Al die voorstellen mogen opzienbarend worden genoemd, en niet alleen omdat ze een week geleden nog voor onmogelijk werden gehouden. Vooral omdat ze het bewijs vormen dat de president en het machtige leger inzien dat serieuze hervormingen de enig overgebleven weg vormen om de ernstige economische en sociale crisis op te lossen. Het gevecht voor een ander Indonesië en de overdracht van de macht, wellicht nog tijdens de ambtsperiode van Soeharto, is deze week echt begonnen.

Pagina 19: Commentaar

Meer over