'Streven naar Arabisch-Israëlische vrede is valse religie'

JERUZALEM Als veteraan van het beroemde Amerikaanse team van vredesprocesdiplomaten in de jaren negentig geeft Aaron David Miller in het huidige nummer van Foreign Policy advies aan het Witte Huis....

Van onze correspondent Alex Burghoorn

In de Verenigde Staten is een intens debat op gang gekomen over de ongekend harde hand waarmee president Barack Obama een maand geleden heeft geprobeerd de Israëlische premier Benjamin Netanyahu te dirigeren naar de onderhandelingstafel met de Palestijnen. Toonaangevende Joods-Amerikaanse leiders roepen Obama in paginagrote advertenties op gas terug te nemen, en een koor van Midden-Oosten-veteranen becommentariëert vanuit zijn denktanks lustig de zin en onzin van Obama’s strategie.

Het lijvige betoog van Miller valt in die discussie op, omdat hij zichzelf presenteert als een afvallige. Na twintig jaar tevergeefs te hebben geijverd voor een vergelijk tussen Jeruzalem en Ramallah gelooft Miller niet meer in de centrale plek die het vredesproces in het Midden-Oosten-beleid van de VS inneemt.

Hij spreekt van een ‘valse religie’. Obama kan zijn krachten beter gebruiken voor Irak, Afghanistan, Pakistan, Iran en islamistische terreurnetwerken. Daar liggen volgens Miller de echte kansen, niet aan de oevers van de Jordaan.

De Israëlische en Palestijnse leiders staan in eigen kring zwak en zijn daardoor niet in staat de grote consessies te doen die voor vrede noodzakelijk zijn. Vrede sluiten is in het Midden-Oosten bovendien ‘levensbedreigend’ - denk aan de vermoorde Yitzhak Rabin en Anwar Sadat. Tijdens de mislukte Camp David-onderhandelingen van 2000 hoorde Miller de Palestijnse leider Yasser Arafat zeker drie keer zeggen: ‘Jullie Amerikanen hoeven straks niet achter mijn kist te lopen.’

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft zich stil gehouden, geholpen door een trits aan nationale feest- en herdenkingsdagen. Vanuit Jeruzalem ziet hij hoe de binnenlandse druk op Obama toeneemt, en met genoegen nam hij daarom ook kennis van Millers betoog. ‘Eindelijk iemand uit de ‘vredesindustrie’ die de Israëlische analyse van de toestand begrijpt en zich eigen maakt’, parafraseerde de krant Haaretz vrijdag de Israëlische premier.

Het is natuurlijk de vraag of Obama en zijn adviseurs zich iets aantrekken van de kritiek. Ze beklemtonen dat een Israëlisch-Palestijnse vrede de ontbrekende schakel is bij het oplossen van andere problemen in het grotere Midden-Oosten.

Vruchtbare Israëlisch-Palestijnse onderhandelingen zouden het de VS makkelijker maken om de internationale gemeenschap op een lijn te krijgen tegen Iran én ze zouden anti-Amerikaanse sentimenten in Irak tegengaan.

De aanvaring met de onwillige Netanyahu in maart markeerde volgens sommigen de ernstigste diplomatieke crisis tussen Washington en Jeruzalem in 35 jaar. De kou is nog niet uit de lucht. Tot nu toe rekt Netanyahu tijd, mogelijk in de hoop het tot na de zomer uit te kunnen zingen. Dan begint in Amerika de campagne voor de tussentijdse Congresverkiezingen en kan Obama het zich moeilijk veroorloven de Israëlische premier nog eens een draai om zijn oren te geven.

Meer over