Strategie van VS om IS en Al Qaida te onthoofden niet altijd een succes

De Amerikaanse drone-oorlog tegen terroristen wereldwijd is zijn veertiende jaar ingegaan. En met de dood zaterdag van Taliban-leider Mullah Akhtar Mohammad Mansour  kunnen de VS weer een belangrijke vijand wegstrepen. Velen gingen Mansour sinds 2002 voor in deze luchtoorlog die beoogt terreurbewegingen, van Al Qaida tot Islamitische Staat (IS), te 'onthoofden'. 

Een MQ Reaper-drone op het vliegveld van Kandahar in Afghanistan. Na een serie experimenten, begonnen de CIA en het Amerikaanse leger in 2002 bewapende drones in te zetten tegen Al Qaida-kopstukken. Beeld US Air Force
Een MQ Reaper-drone op het vliegveld van Kandahar in Afghanistan. Na een serie experimenten, begonnen de CIA en het Amerikaanse leger in 2002 bewapende drones in te zetten tegen Al Qaida-kopstukken.Beeld US Air Force

Zoals Osama Bin Laden en Abu Musab al-Zarqawi, de Jordaniër die aan de wieg stond van IS.

Het Pentagon zegt dat de onthoofdingsstrategie werkt. Maar hoe effectief is de 'onzichtbare oorlog vanuit de lucht' als de volgende leider alweer klaarstaat om het stokje over te nemen? Weinig, zo leek de Taliban woensdag te willen zeggen met de snelle benoeming van Haibatullah Akhunzada als de nieuwe leider van de beweging.

Slechts twee dagen nadat president Obama de liquidatie in Pakistan van Mansour een 'belangrijke mijlpaal' noemde, wilde de Taliban duidelijk maken dat de beweging niet verlamd is. Met de veteraan Akhunzada kiezen de Afghaanse jihadisten ook voor dezelfde politiek-militaire koers van zijn voorganger.

In het geval van Mansour pasten de VS de wereldwijde onthoofdingsstrategie vooral toe, zo lijkt het, om de Taliban te dwingen weer naar de onderhandelingstafel te gaan. De gesprekken tussen Kabul en de Taliban lagen al een tijd stil en Mansour werd beschouwd als een sta-in-de-weg.

Om de aanval te rechtvaardigen, noemde Obama hem een acute bedreiging voor Amerikaanse militairen. Maar voor de ware reden van de aanval per MQ Reaper-drone kon beter naar zijn State Department worden geluisterd. 'Mansour was een belangrijke obstakel voor vrede en verzoening', aldus het ministerie.

Een lid van de Green Berets, een Amerikaanse commandogroep, tijdens een evacuatie-oefening. Beeld Christopher S. Muncy
Een lid van de Green Berets, een Amerikaanse commandogroep, tijdens een evacuatie-oefening.Beeld Christopher S. Muncy

Opjagen

Als zijn opvolger dezelfde koers gaat varen, zal de Amerikaanse opzet zijn mislukt. Obama en zijn adviseurs kunnen zich in dat geval wel gelukkig prijzen dat een belangrijke vijand op het slagveld is verdwenen.

Dit 'kopje kleiner maken' van terreurorganisaties, vormde de afgelopen veertien jaar de kern van het Amerikaanse beleid. Ontregel ze, jaag ze op en moedig interne conflicten aan, zo was het motto van het Pentagon en de CIA. Wellicht storten ze dan in elkaar. Maar in Irak kwamen de Amerikanen er al snel achter dat het liquideren van kopstukken geen garantie is voor succes.

Met het platgooien in 2006 van een safe house bij Baquba, waar de ongrijpbare leider van 'Al Qaida in Irak' zich verschool, dachten de VS de soennitische terreurbeweging een flinke klap te hebben toegebracht. Het bleek een ijdele hoop. Abu Musab Al-Zarqawi groeide uit tot een voorbeeld voor veel soennitische jongeren en hij werd snel opgevolgd. Zijn organisatie groeide uiteindelijk uit tot IS. Een van die bewonderaars was Abu Bakr al-Baghdadi, de huidige leider van IS.

Commando's van de US Navy SEAL's en mariniers vorig jaar juli tijdens een oefening in de Atlantische Oceaan. De SEALs werden in 2013 ingezet in Somalië bij een operatie tegen de Keniaan Ikrimah, een commandant van de strijdgroep. Beeld US Navy
Commando's van de US Navy SEAL's en mariniers vorig jaar juli tijdens een oefening in de Atlantische Oceaan. De SEALs werden in 2013 ingezet in Somalië bij een operatie tegen de Keniaan Ikrimah, een commandant van de strijdgroep.Beeld US Navy

Delta Force-commando's

Ook in Jemen en Somalië pasten de VS de onthoofdingsstrategie toe, met wisselend succes. Leiders en commandanten van Al Qaida op het Arabisch Schiereiland, de gevaarlijkste tak nu van Al Qaida, werden de een na de ander uitgeschakeld met de Hellfire-raketten van de Predator- en Reaperdrones.

Maar het weerhield de beweging er niet van, in 2009, om te proberen een Amerikaans vliegtuig bij Detroit op te blazen. Dit Al Qaida-filiaal houdt zich al enige tijd rustig. Maar verslagen is de beweging allerminst. Hetzelfde geldt voor het Somalische Al-Shabaab die in 2013 zelfs het doelwit werd van Amerikaanse Navy SEAL-commando's.

Omdat de VS een grote troepenmacht ontberen op de grond, vertrouwen Obama en zijn generaals nu ook op de drones en de commando's om het IS-leiderschap uit te schakelen. Nadat het ruim een jaar niet was gelukt om Al-Baghdadi en zijn belangrijkste commandanten op te sporen per drone, stuurde Obama begin dit jaarzelfs een 200 man sterke commando-eenheid naar Irak.

In maart werd voor het eerst een belangrijke IS-commandant gepakt. 'Je weet niet wie 's nachts door je raam kan komen', aldus minister van Defensie Carter over de geheime commandogroep van Delta Force. Maar IS is nog altijd springlevend. En waar Al-Baghdadi zich schuil houdt, is een groot geheim.

Bij de commando-operaties tegen IS in Irak en Syrië, zijn tot nu toe slechts drie Amerikaanse militairen om het leven gekomen. In beide landen zijn nu 4.100 militairen gelegerd. Beeld US Air Force
Bij de commando-operaties tegen IS in Irak en Syrië, zijn tot nu toe slechts drie Amerikaanse militairen om het leven gekomen. In beide landen zijn nu 4.100 militairen gelegerd.Beeld US Air Force
De VS zetten ook B-52-bommenwerpers onderin) in om IS-strijders aan te vallen in Irak en Syrië. Washington hoopt op een 'geluksaanval' om IS-leider Abu Bakr al-Baghdadi uit te schakelen. Beeld US Air Force
De VS zetten ook B-52-bommenwerpers onderin) in om IS-strijders aan te vallen in Irak en Syrië. Washington hoopt op een 'geluksaanval' om IS-leider Abu Bakr al-Baghdadi uit te schakelen.Beeld US Air Force
Meer over