Stockpicking tot kunst verheven

In het hoofdkantoor in Londen van de grootste vermogensbeheerder ter wereld struinen jonge fondsmanagers de markten af naar aandelen die net iets beter presteren dan de markt....

Tot vreugde van de aanwezige journalisten begint de stoomcursus stockpicking op het Londense kantoor van Fidelity met het voorproeven van een paar dozen Krispy Kreme Doughnuts. Deze Amerikaanse donut-keten ging in het jaar 2000 naar de beurs en de aspirant-analisten moeten op basis van de begin 2001 bekende feiten en vooruitzichten beslissen of het kopen, houden, of verkopen wordt. Maar de jaarverslagen mogen nog even blijven liggen, want wie een onderneming echt wil doorgronden moet verder kijken dan cijfers en krantenberichten, zo is de eerste les van 's werelds grootste vermogensbeheerder.

'Normaal gesproken zou je er eerst eens zelf gaan kijken. Wat ligt er in de schappen? Praat met klanten en kijk goed hoe ze zich gedragen', adviseert Rich Thompson, teamleider van Fidelity's Europese smallcap-analisten en vandaag gelegenheidscoach.

'Dialing and smiling', blijkt een van Thompson's andere favoriete bezigheden. Een rondje bellen met afnemers en toeleveranciers wil nog al eens bruikbare inzichten opleveren om er achter te komen hoe het ergens echt toegaat. 'Natuurlijk vang je vaak bot, maar doorgaans wint hun trots het. Bedrijven vertellen nu eenmaal graag over zichzelf en datgene waar ze mee bezig zijn'.

Fidelity beheert wereldwijd een slordige 1000 miljard dollar, meer dan twee keer zo veel als de Nederlandse toppers ING, ABN Amro en Robeco samen. En dat steken ze niet onder stoelen of banken. Het Londense kantoor straalt in alles geld uit, veel geld. In het hartje van de Londense City leidt de statige entree, via de met zeefdrukken van David Hockney behangen hal en de liften naar het kloppende hart van het kantoor: de dealing room, de chart room en de werkvloer, waar de circa honderd, overwegend jonge en mannelijke analisten en fondsmanagers, de hele dag de internationale markten afspeuren naar de meest veelbelovende aandelen en obligaties.

Een wereld van snelle pakken en minstens zo snelle geesten, want fondsmanager bij Fidelity word je niet zo maar. Het carripad bij Fidelity start na de universiteit met een functie als associate, een soort leerling-analist. Bij gebleken geschiktheid volgt promotie naar analist en als je ook daarin uitblinkt, is er een kans om als fondsmanager een eigen fonds in beheer te krijgen. Hier is het grote geld te verdienen, want wie met zijn fonds de benchmark weet te verslaan, kan jaarlijks royale bonussen tegemoet zien.

Van analisten wordt meer verwacht dan rapporten schrijven, vertelt Thompson. 'Het gaat om passie en overredingskracht. Staan voor waar je in gelooft en ook bij een fondsmanager durven binnenlopen om hem te overtuigen, je nek uitsteken.'

Een werkdag van een analist bestaat behalve uit de onontkoombare stapels papier- en computerwerk, uit veel praten met de bedrijven die je volgt, het consulteren van collega's en externe experts, en de eerder genoemde rondjes bellen. En als een door jou getipt aandeel toch een miskoop blijkt? 'Dan heb je de boze fondsmanagers inderdaad wat uit te leggen', vertelt Thompson. 'Dan moet blijken of je uit het goede hout bent gesneden. Heb je het zelfvertrouwen om je rug recht te houden? Heb je je werk goed gedaan en kan je dat ook uitleggen?'

Er zijn er maar weinig die de top halen. Bij Fidelity is het up or out - wie het tempo niet kan bijbenen valt af en kan vertrekken. De gemiddelde leeftijd ligt dan ook laag, zo rond de dertig, want ook zij die het wel maken, hebben doorgaans ruim voor hun vijftigste genoeg geld verdiend om het rustig aan te gaan doen.

Zo ver zullen de deelnemers aan de donut-test het niet schoppen. Na een half uur rekenen en verhit discussin, luidt de eensluidende conclusie dat een aandeel van Krispy Kreme Doughnuts een slechte koop is: een koers-winstverhouding van ruim honderd, beperkte groeivooruitzichten, opkomst van de Amerikaanse low-fat rage en natuurlijk de voorwetenschap dat de beurzen sinds 2001 over de hele linie een flinke duikeling hebben gemaakt, maken een unaniem verkoop-advies een veilige gok. Fout, fout, zo blijkt, want na de lente van 2001 verdriedubbelde de waarde van Krispy Kreme binnen de kortste keren en het loopt nog steeds als een trein. Het voorbeeld laat zien dat het doorspitten van een stapel papier niet volstaat om de pareltjes op de beursvloer eruit te pikken.

In de chartroom, een glazen kooi van zo'n vijf bij vijf meter met tientallen, met grafieken behangen schuivende panelen, is in de vloer, onder een glasplaat, een grafiek uitgewerkt. Deze toont het verloop van de Engelse economische over de laatste honderd jaar, opgeknipt in Labour-, danwel Conservatieve regeerperiodes. Voor de hand liggende conclusie in dit kapitalistische bolwerk: aan de Labourregering van Tony Blair kan niet snel genoeg een einde komen.

'Hier werken geen macro-economen', vertelt technisch analist Jeff Hochman terwijl hij wat imposante koersgrafieken voorbij laat flitsen. 'Macro-economische grootheden als inflatie, wisselkoersen en de rentestanden laten zich in de praktijk toch niet voorspellen, dus daar branden we onze vingers niet aan'.

De koersgrafieken dienen dan ook slechts ter visualisatie en ondersteuning van het stockpicking-proces. Waarom is de Duitse beurs zo veel sneller gestegen dan de Nederlandse? Waarom blijft de koers van bijvoorbeeld Unilever deze week achter bij die van concurrent NestlIs daar een fundamentele reden voor, of mag redelijkerwijs verwacht worden dat die achterstand binnen de kortste keren weer wordt ingelopen.

Stockpicking, ofwel het selecteren van aandelen waarvan een bovengemiddeld rendement mag worden verwacht, is de tak van sport waarin Fidelity goed zegt te zijn. Een claim die met honderden beleggingsfondsen moeilijk te controleren is. Van de 55 Fidelity-fondsen in de database van fondsenvergelijker Morningstar hebben 49 stuks een zogenaamde rating vertaald in sterren. Gemiddeld scoort Fidelity 3,14 van de maximaal vijf te verdienen sterren. Conclusie: Fidelity doet het inderdaad beter dan de concurrentie, maar het houdt niet over.

Anderzijds snijdt de veelgehoorde klacht dat de Fidelity-fondsen zo veel duurder zouden zijn dan de concurrentie geen hout, want de Morningstar-rendementen zijn na aftrek van alle managementfees, beheers- en andere kosten. Blijven de soms forse aan- en verkoopkosten over, maar ook op dat vlak is er dankzij de opkomst van gespecialiseerde online brokers als Fundcoach en Fundix veel verbeterd. Sinds zomer vorig jaar heeft ook ABN Amro een aantal Fidelity-fondsen in het assortiment opgenomen en wordt voor een aan- of verkoop 0,5 procent provisie in rekening gebracht, even veel of weinig als voor de eigen ABN Amro-fondsen.

Meer over