Stijlvolle Grisham-verfilming

Verfilmingen van de thrillers van John Grisham beginnen meestal beter dan ze eindigen. Runaway Jury, de negende film die Hollywood op zijn werk baseert, is op die regel geen uitzondering....

De verdere film draait om het proces dat enkele jaren later volgt op die moord. Aangeklaagd wordt niet de dader, een ontslagen werknemer die wraak nam op zijn collega's - hij heeft direct na de aanslag zelfmoord gepleegd. In de rechtszaak, die plaatsvindt in New Orleans, eist de echtgenote van het slachtoffer een miljoenenvergoeding van de fabrikant die het geweer op de markt bracht waarmee haar man werd gedood.

Daarmee is het terrein van Grisham geschetst. Zijn boeken spelen zich meestal af in de rechtszalen van het zuiden van de Verenigde Staten, en de aangeklaagde partij in de juridische confrontaties is bij voorkeur een groot, corrupt bedrijf. Een verzekeringsmaatschappij die nooit uitkeert, zoals in The Rainmaker, de tabaksindustrie, of de wapenindustrie die niet goed registreert wie een moordwapen koopt; Grisham heeft zijn typische boosdoeners.

En hij heeft de invloed om zijn visie aan filmmakers op te leggen. In de jaren negentig waren blockbusters als The Firm en A Time to Kill zo succesvol dat hij als een van de weinige schrijvers zijn stempel op verfilmingen kan drukken. Hij verwierf zelfs het recht zijn veto over de casting van hoofdrolspelers uit te spreken.

Regisseurs zijn er vooral om de films stijl te geven, en Gary Fleder slaagt daarin met Runaway Jury goed. In onderbelichte ruimtes bereidt het team dat onder leiding van Gene Hackman, met een duivels sikje, de wapenlobby verdedigt zich voor op het proces. Hun doel is de juryselectie, waarbij advocaten van beide partijen een veto mogen uitspreken, zodanig te bei¿nvloeden dat de rechtszaak er nauwelijks meer toe doet.

Chantabele juryleden en juryleden die geen sympathie voor anderen hebben verdienende voorkeur. Met spionagetechnieken en psychologische profielen worden de potenti leden gekeurd. Als de rechtszaak eenmaal van start gaat is het gezelschap geheel naar wens samengesteld, met slechts onbekende factor: een computerspelletjesfanaat, gespeeld door John Cusack.

Die blijkt een heel eigen agenda voor het proces te hebben. De film wordt een spel waarin de verschillende geniale partijen hun macht over de jury tegen elkaar uitspelen, met naast Cusack en Hackman, ook aardige rollen voor Rachel Weisz als Cusacks hulp en Dustin Hoffman als advocaat van het slachtoffer.

Dat Grisham-films altijd minder goed sluiten dan openen ligt vooral aan het gespleten wereldbeeld dat aan zijn plots ten grondslag ligt. Hij begint het liefst met een door en door verdorven wereld, waarin alles te koop is en iedereen kan worden gemanipuleerd. Een wereld kortom, die niet meer te repareren lijkt. Maar door het ingrijpen van een oprechte held die het rechtssysteem uit nobele motieven misbruikt, krijgen de verhalen toch een zogenaamd rechtvaardige afsluiting.

Aan die tegenstrijdigheid lijdt ook Runaway Jury. De juryrechtspraak is gecorrumpeerd en kwetsbaar, gevoelig voor invloed van buiten. Juryleden zijn zwak, was in de handen van briljante figuren achter de schermen, en toch: als het erop aankomt volgt iedereen zijn ingeboren gevoel voor gerechtigheid. Het blijft ook hier een onmogelijke conclusie, maar de route waarlangs zo'n slot wordt bereikt blijkt wel weer heel onderhoudend te zijn.

Meer over