nieuws

Stijgende rente stut de fondsen: miljoenen pensioenen voor het eerst in jaren verhoogd

Voor het eerst in lange tijd gaan de pensioenen iets omhoog. De twee grote fondsen voor ambtenaren, zorg en welzijn en de twee pensioenfondsen voor metaalbedrijven verhogen de toegezegde pensioenen van miljoenen Nederlanders per 1 juli.

Gijs Herderscheê
Ouderen op het strand van Bloemendaal. Beeld ANP
Ouderen op het strand van Bloemendaal.Beeld ANP

Het pensioenfonds voor de metaalindustrie PME kwam donderdag als eerste met de aankondiging van de verhoging van de pensioenen van 600 duizend ouderen en de opgebouwde pensioenrechten van werkenden. Dat is voor het eerst sinds 2008. Per 1 juli gaan de metaalpensioenen met 1,29 procent omhoog. Dit komt overeen met de verhoging die op 1 januari van dit jaar niet door kon gaan omdat het fonds er op dat moment nog te slecht voor stond. In oktober beslist PME of de pensioenen na de jaarwisseling opnieuw omhoog kunnen. Dan hoopt het fonds te kunnen verhogen met het inflatiepercentage tussen 1 juli 2021 en 1 juli dit jaar.

Het pensioenfonds voor ambtenaren ABP maakt donderdag het percentage bekend waarmee de pensioenen per 1 juli zullen worden verhoogd. Het pensioenfonds voor zorg en welzijn PFZW volgt vrijdag, en later ook het fonds voor de metaalnijverheid PMT.

Jarenlang zijn de pensioenen van miljoenen ouderen niet verhoogd, soms zelfs iets verlaagd. Hoewel het kabinet jaar in jaar uit de koopkracht van ouderen met belastingmaatregelen probeerde te stutten, kachelde die toch achteruit.

Eigenlijk verhogen de fondsen de pensioenen van ouderen en de toezegging aan werkenden altijd per 1 januari. Cruciaal daarvoor is de dekkingsgraad: de verhouding tussen het vermogen en de verplichtingen – de toegezegde pensioenen – op het eind van het jaar. Voor het berekenen van die dekkingsgraad is de rente leidend. Daalt de rente, dan stijgen de verplichtingen. En omgekeerd.

De afgelopen jaren was de rente extreem laag. Weliswaar waren de beleggingsresultaten uitstekend, maar die wogen niet op tegen het effect van de lage rente. Daardoor was de vermogenspositie van fondsen jarenlang op papier slecht en konden de pensioenen niet worden verhoogd. Soms moesten ze zelfs iets worden verlaagd.

Stijgende rente

Begin dit jaar is dat gekanteld: de rente stijgt, de beleggingen, zeker in aandelen, dalen. Dat effect wordt versterkt door de oorlog in Oekraïne. Door de stijgende rente loopt de dekkingsgraad op, terwijl het vermogen door bijvoorbeeld sterk gedaalde beurskoersen afneemt. In het eerste kwartaal daalde het vermogen van pensioenfonds PME met 5 miljard euro naar 59 miljard euro. Dit werd gecompenseerd door de stijgende rente, waardoor de dekkingsgraad met 2,5 procentpunt steeg naar ruim 105 procent en eind mei 107 procent. Sindsdien is de rente verder gestegen, waardoor de dekkingsgraad verder is opgelopen.

Eigenlijk mogen de fondsen de pensioenen pas verhogen als de toegezegde pensioenen voor minimaal 110 procent gedekt zijn, maar het kabinet heeft de regels versoepeld na een motie van de Tweede Kamer. De fondsen, die uiterlijk per 2027 overgaan naar het nieuwe pensioenstelsel, mogen de toegezegde pensioenen per 1 juli verhogen als de ‘beleidsdekkingsgraad’ 105 procent of hoger is.

Die beleidsdekkingsgraad is het voortschrijdend gemiddelde van de dekkingsgraad die de fondsen maandelijks berekenen. De vier grote pensioenfondsen maken nu dus gebruik van deze regel.

Meer over