Stemmenkanon hield zich met gemak de oppositie van het lijf

PROFIEL..

den haag Slecht nieuws als goed nieuws verkopen, kan Camiel Eurlings (36) als geen ander. Door juridisch geklungel op zijn departement was de spitsstrook A1 vier jaar lang onterecht dicht. Honderdduizenden automobilisten stonden voor niets in de file bij het knooppunt Hoevelaken.

En wat zei de verkeersminister toen deze fout begin 2008 aan het licht kwam? ‘Dames en heren, het goede nieuws is: de spitsstrook kan open!’ Het tekent de rasoptimist Eurlings (CDA), die donderdag bekendmaakte de politiek te verlaten. Vriendin Enikö gaat even voor, is de verklaring.

In 2007 werd europarlementariër Eurlings minister. ‘Ik ben uit Brussel gekomen om de files op te lossen’, zei hij onlangs nog met veel poeha. Zijn methode van betogen werkte dikwijls op de lachspieren van de Kamerleden.

Maar vriend en vijand zijn het eens: die Limburgse Eurlings is bevlogen, charmant ook. Een handige debater, die zich de oppositie met gemak van het lijf hield. En, belangrijker nog, hij geldt al jaren als stemmenkanon voor het CDA.

Dat Eurlings een uitstekend gevoel heeft voor politieke marketing liet hij al op jonge leeftijd zien. Met een dubbeldekker trok hij op zijn 20ste door het Limburgse heuvelland om een zetel in de raad van zijn geboorteplaats Valkenburg te bemachtigen.

Hij viel op bij CDA-prominent René van der Linden, tegenwoordig voorzitter van de Eerste Kamer. Die wist hem op de lijst voor de Kamerverkiezingen te krijgen in het CDA-rampjaar 1994. De partij halveerde bijna, maar Eurlings werd met 24 duizend voorkeursstemmen gekozen. PvdA’er en Limburger Lia Roefs, die als Kamerlid vaak tegenover hem zat, herinnert zich hoe overal in Valkenburg verkiezingsborden hingen ‘met zijn frisse hoofd’.

In Limburg is de dynastie Eurlings sowieso een begrip, met vader Martin als prominent lokaal politicus. In de Kamer werd Eurlings de plaaggeest van Tineke Netelenbos, de PvdA-minister van Verkeer en Waterstaat die probeerde om met tolpoorten rekeningrijden in te voeren. ‘Tineke Tolpoort’ zag het plan stranden – mede dankzij handig spel van Eurlings.

Nadat het CDA in 2002 op het regeringspluche was teruggekeerd, ruimde de nieuwe premier Balkenende in zijn kabinet geen plekje in voor de ambitieuze Eurlings. Maar partijvoorzitter Marja van Bijsterveldt zag in hem de ideale lijsttrekker voor de Europese verkiezingen van 2004. Eurlings twijfelde lang, een verblijf in de politieke periferie van Brussel was niet erg aanlokkelijk. Maar toen de keuze eenmaal was gemaakt, wist hij een extra zetel voor zijn partij in de wacht te slepen.

Begin 2007, bij de formatie van zijn vierde kabinet, had Balkenende wel een serieuze post in de aanbieding. Eurlings kon Verkeer en Waterstaat krijgen, met als belangrijkste opdracht invoering van de kilometerheffing. Ook dit keer krabde Eurlings zich langdurig achter de oren. Verkeer geldt als een departement met een hoog afbreukrisico. Maar hij hapte toe.

Van meet af aan profileerde Eurlings zich als daadkrachtig minister. Hij liet zich veelvuldig fotograferen met de schop in de hand, vormde koppels met lokale bestuurders om vastgelopen infrastructurele projecten ‘door te pakken’, en kondigde met veel bombarie een ov-verbinding aan tussen Amsterdam en Almere met ‘metro-achtige frequentie’. ‘Zes keer per uur heen, en ook weer terug!’

Maar op de kilometerheffing – wat het huzarenstukje van zijn ministerschap moest worden – was het lang wachten. ‘Zorgvuldigheid voor snelheid’ was het motto waarmee Eurlings beschuldigingen over vertragingstactieken pareerde. Die waren geregeld te beluisteren, als de CDA-minister weer een datum naar achteren schoof.

Eurlings bouwde voort op het werk van oud-topman van de ANWB Paul Nouwen, die een brede groep van maatschappelijke organisaties achter de kilometerheffing had weten te verzamelen. Eurlings hield dat draagvlak altijd nauwlettend in de gaten. Toen hij afgelopen november eindelijk zijn plannen presenteerde, memoreerde hij omstandig de inmiddels overleden Nouwen.

De toekomst van de kilometerheffing is ongewis, en niet alleen door de val van het kabinet. Een felle campagne van De Telegraaf heeft de steun onder de bevolking geen goed gedaan, en ook Eurlings’ partner de ANWB is niet meer zo zeker van zijn zaak.

De CDA’er zal er niet rouwig om zijn dat deze hete aardappel uit zijn handen valt. Hij sluit een terugkeer in de politiek niet uit, en torst dan niet de erfenis van een mogelijk mislukt project mee.

Meer over