Nieuws

Steeds minder afval op Nederlandse stranden

De Nederlandse stranden worden steeds schoner. Stichting de Noordzee vond een kwart minder afval dan tien jaar geleden.

null Beeld Martijn Beekman
Beeld Martijn Beekman

De afgelopen twintig jaar gingen de onderzoekers van de stichting vier keer per jaar naar vier verschillende niet-toeristische stranden om afval te verzamelen. Onderzoeksleider Marijke Boonstra vertelt: ‘Ik merkte al dat het strand steeds schoner werd.’

En dat zagen de onderzoekers ook terug in de gegevensanalyse: het aantal stukken afval daalde in tien jaar met 27%. ‘Het stemt ons positief en hoopvol.’ Maar, stelt ze, ‘we zijn er nog niet.’

Het meest gevonden afval komt van de visserij. Helaas is dat tevens het gevaarlijkste afval voor dieren. Vogels en vissen raken verstrikt in het vispluis, klossen nylondraden die gebruikt worden om visnetten te beschermen.

Daarnaast is plastic een probleem. Dat breekt af tot microplastics, die zo in onze voedselketen geraken. Al weten we nog niet wat de uiteindelijke gevolgen van die microplastics zijn, volgens Boonstra moeten we het voorzorgsprincipe toepassen: voorkomen dat plastic in de natuur terecht komt.

Drie oorzaken

Boonstra noemt drie oorzaken voor de afname van het afval. Ten eerste is er een maatschappelijke bewustwording gaande. Mensen ruimen hun troep beter op en dragen bij aan een beter milieu. Ook oefent men druk uit op de politiek.

Tweede oorzaak: in 2008 heeft de EU de Kaderrichtlijn Mariene Strategie doorgevoerd, die als doel heeft gesteld om onze zeeën schoner te maken. Ook de International Maritime Organization verplicht zeevaarders hun afval aan boord te houden.

De laatste oorzaak is de verandering van bedrijfsvoering in de scheepvaart en visserij. Die beheren hun afval beter aan boord. En in de havens zijn steeds betere faciliteiten om het afval te verwerken.

Vispluis

‘Maar we moeten meer doen’, zegt Boonstra. ‘De droom is om helemaal geen afval meer op de stranden te vinden.’ Een van de belangrijkste voorwaarden is het uitfaseren van vispluis. De visserijsector is hard bezig met het ontwikkelen van een milieuvriendelijk alternatief.

Verder kijkt ze vooruit naar het EU-verbod op wegwerpplastic zoals wattenstaafjes en wegwerpbestek. Dat wordt komende juli in Nederland doorgevoerd. Ook is ze blij dat we in Nederland statiegeld krijgen op kleine plastic flesjes. Boonstra: ‘Zo worden we een voorbeeld voor de rest van de wereld.’

‘Hartstikke goed nieuws,’ vindt Annemarie van Wezel, hoogleraar milieu-ecologie aan de Universiteit van Amsterdam en niet verbonden aan het onderzoek. Maar, waarschuwt ze ‘de productie en het gebruik van plastics gaat onverminderd door.’ Ze haalt twee studies aan die, weliswaar op andere plekken in de wereld, aantonen dat de hoeveelheid microplastics juist toeneemt.

‘Een groot deel van het huidige beleid bestaat uit ‘soft measures’.’ Dat zijn maatregelen in de vorm van ontmoedigingen. ‘We moeten naar verplichtende maatregelen.’ Een verbod op wegwerpplastic is al mooi, aldus de hoogleraar, maar het plasticprobleem zit ook op plekken waar je het minder ziet. ‘Een groot deel van de mensen beseft bijvoorbeeld niet dat veel kleding van plastic gemaakt is. Bij het wassen komen plasticdeeltjes in het water terecht.’ Volgens Van Wezel kunnen burgers hier zelf het plasticprobleem bestrijden door goed op te letten wat voor producten ze kopen, maar het aanpakken van de fabrikanten zet waarschijnlijk meer zoden aan de dijk.

Meer over