Steeds meer Birmezen demonstreren ondanks dreiging van zware straffen Aanhangers Suu Kyi trotseren draconische wet

Opgelucht gejuich gaat op als de duizenden aanhangers het bekende, welgevormde hoofd boven de ijzeren poort zien verschijnen. De afgelopen dagen had Rangoon bol gestaan van de geruchten dat Aung San Suu Kyi, Birma's oppositieleidster, zou worden gearresteerd....

Van onze correspondent

Toine Berbers

RANGOON

'Ze is onze enige hoop', zucht een vrouw met vrolijke bolle wangen, de beursgeklapte handen over haar longyi (sarong) wrijvend.

Ruim vijfduizend aanhangers trotseren draconische verbodsbepalingen en zitten gedisciplineerd aan weerskanten van de drukke University Avenue, die langs haar huis loopt. De opkomst voor de zaterdagse toespraak die stipt om vier uur 's middags begint, is iets hoger dan vorige week. Dat komt door het bericht in de Japanse pers dat de junta op het punt stond Suu Kyi op te pakken, zeggen Westerse diplomaten.

Ook zondag is ondanks zware stortregens de opkomst met ruim tienduizend hoger dan de week tevoren.

Gespannen ordebewakers van Suu Kyi's partij, Nationale Liga voor Democratie (NLD), zijn als de dood voor provocaties. Zij vormen menselijke kordons om te voorkomen dat het verkeer vastloopt als Suu Kyi precies een uur lang onder steeds terugkerend applaus, gejuich en schaterlachen haar uithalen naar de tatmadaw (strijdkrachten) lanceert.

Die brutaliteit krijgt ook zondag weer de overhand op de voorzichtigheid die haar toespraken typeerde na decreten van 7 juni, waarin op verstoring van recht en orde twintig jaar gevangenisstraf kwam te staan.

Aan de overkant van de weg, pal tegenover de poort, richt een man met honkbalpet en zonnebril een filmcamera op de menigte. Hij opereert met enkele louche uitziende collega's vanachter twee stukken verroest golfplaat die tegen een reusachtige bo-boom aanleunen. Hun commandopost in een terreinvoertuig staat er vlak achter. Het leger registreert nauwkeurig wat er voorvalt op de weekendvergadering.

'Het is als een Mexicaanse veldslag', zegt een westerse diplomaat, die sinds de razzia's van eind mei geen NLD-bijeenkomst heeft gemist. 'Beide partijen zijn klaar voor de complete oorlog, maar de spanning is zo groot dat niemand durft te beginnen.'

Een gepensioneerde, grijzende leraar in een zwartblauw geruite longyi, is evenwel bang dat de junta die zich in treffend Orwelliaans 'Staatsraad voor Herstel van Recht en Orde' (SLORC) noemt, wel degelijk de aanval op de oppositie zal openen.

'Ze houden zich nu rustig omdat ze geschrokken zijn van de steun die wij onze leider geven, maar bedenk wel dat we te maken hebben met een stelletje bloeddorstige bandieten, die geweld niet schuwen.' Hij is nog niet over het trauma heen van acht jaar geleden toen de SLORC meer dan drieduizend leden van de democratische beweging ombracht.

Terwijl hij zijn verhaal doet schudt zijn heldin krachtig het hoofd. 'Normale democratische regeringen vertrekken als hun tijd gekomen is.' De witte bloemen in het haar slingeren heen en weer. Vanaf juli vorig jaar toen ze na zes jaar huisarrest werd vrijgelaten, spreekt Suu Kyi elke zaterdag en zondag haar aanhang toe.

In een poging de partij nieuw leven in te blazen riep ze eind vorige maand een congres bijeen. De junta reageerde met de arrestatie van bijna driehonderd vooraanstaande NLD-leden. Maar Suu Kyi zette haar plan door: de partij vergaderde, terwijl het militaire bewind te kijk kwam te staan als bruut en onverzoenlijk.

'Onze partij heeft nieuw elan gekregen. Het is duidelijk dat het volk nog steeds achter ons staat. De mensen die zo moedig zijn hier te komen verdienen meer steun', zegt de partijleidster zondag in haar tuin terwijl ze zich klaar maakt voor de toespraak. Ze maakt zich zorgen over de partijleden die nog steeds vastzitten, zo'n honderd in totaal. Maar zelf is ze niet bang: 'Je kunt in dit land geen politiek bedrijven als je arrestatie vreest'.

Naast het witgepleisterde familiehuis staat de bamboe-hal die gebouwd is voor het partijcongres en waar de leiders nu overleggen hoe ze de gaten in de organisatie moeten dichten. Veel NLD-leden zijn van de kook door het overlijden van de alom gerespecteerde U Leo Nicholas, die volgens de autoriteiten zaterdag in de beruchte Insein-gevangenis bezweek aan een hartaanval.

De 73-jarige Leo, honorair consul voor Noorwegen, was in de arrestatiegolf opgepakt en veroordeeld wegens aansluiting van enkele telefoon- en faxlijnen zonder vergunning.

Uncle Leo werd node gemist op de 51e verjaardag van Aung San Suu Kyi, die afgelopen donderdag plots de zakenelite in haar tuin bracht. Mensen die het niet in hun hoofd halen om in het weekeind in regen of stof op straat te zitten, schuifelden opeens met cadeautjes de wachthokjes van de geheime dienst langs.

'Het toont hoe breed de steun blijkt voor de dochter van Aung San', zegt de leraar. Aung San is Birma's onafhankelijkheidsheld, die kort voor het in vervulling gaan van zijn levenswerk in 1947 door rivalen werd vermoord. Dat junta niet alle lijnen naar de oppositie wil kappen bleek afgelopen week toen de partijpers enige ruimte openliet voor toenadering, mits de oppositie zich flexibel opstelt. Deze artikelen stonden temidden van verslagen van oude massabijeenkomsten als steunbetuiging aan de junta. Deelnemers zeggen dat gezinnen bevel kregen iemand af te vaardigen.

Suu Kyi heeft tijdens het gesprek in de tuin weinig vertrouwen in de opening van SLORC: 'Ze hebben mij niet benaderd. Ik heb altijd gezegd dat we open staan voor echte dialoog'. De NLD heeft tot november vorig jaar geprobeerd met het leger te onderhandelen over een nieuwe grondwet maar bij uitblijven van concessies brak ze die gesprekken af.

Sindsdien hamert Suu Kyi steeds meer op de stembusuitslag van 1990. De SLORC had in een onbewaakt ogenblik verkiezingen uitgeschreven, die ze prompt verpletterend verloor. De NLD haalde 392 van de 485 zetels, maar de militairen weigerden de macht af te staan.

Haar gehoor barst in een hoera uit als ze zondag, een hoosbui negerend, alsnog de overdracht van de macht eist. De Westerse diplomaat vraagt zich af hoe lang dit nog door kan gaan: 'Deze junta vindt het vreselijk om zo onverbloemd kritiek te krijgen. Het buitenland kan nog zo waarschuwen, het militaire geduld raakt snel op.'

Meer over