Status Waddenzee nekt de mosselvissers

De Waddenzee is opnieuw het voorwerp van een hoogoplopende twist. Eerst was er ruim tien jaar het conflict over het Waddengas, vervolgens kwamen de kokkelvissers in de beklaagdenbank, en nu is het de beurt aan de mosselvissers....

Het is het zoveelste conflict over de Waddenzee waarin de belangen van de gebruikers van het gebied (de Nederlandse Aardolie Maatschappij en de schelpdiervisserij) botsen met die van de natuurbeschermingsorganisaties, zoals de Waddenvereniging en Vogelbescherming Nederland. Het conflict over het waddengas is politiek beslecht: er mag schuin vanaf de wal worden geboord, zodat een mogelijk lek niet leidt tot vervuiling in de Waddenzee. De kokkelvissers zijn uitgekocht. En nu staan dus de mosselvissers op hun achterste benen.

Zij ontdekten de Waddenzee vijftig jaar geleden als een beschutte plek voor de kweek van mosselen, die uiteindelijk in het heldere water van de Oosterschelde worden schoongespoeld van het zand dat er in de sedimentrijke Waddenzee aan kleeft. Sindsdien gaan ze twee keer per jaar (in voor- en najaar) de Waddenzee op om te oogsten, nadat ze het mosselzaad over de percelen hebben gespreid.

Daaraan lijkt nu een einde te komen, dankzij de hoge status die de Waddenzee geniet als beschermd natuurgebied. Ze staat te boek als een van de meest waardevolle wetlands van onze planeet. Het is een internationaal beschermd natuurgebied – het staat in de toptien van de wereldranglijst van getijdennatuur – met een kwetsbaar ecosysteem, zeer rijk aan bodemleven, zoogdieren, vissen en vogels.

Wilde schelpdierbanken, zoals mosselzaadbanken, zijn vergelijkbaar met de koraalriffen in tropische wateren. Ze kunnen tot omvangrijke bouwwerken uitgroeien, die in de loop der jaren steeds meer zeeplanten, schelpdieren, wormen en algen vasthouden.

De visserij heeft invloed op de natuur. De kokkelvissers woelden de bodem om met hun kokkelzuigers, de mosselvissers geven de schelpdierbanken geen kans om tot ontwikkeling te komen. En daarin zit voor de natuurorganisaties de pijn.

In hun verzet hebben zij gebruik gemaakt van politieke toezeggingen. De Waddenzee zou worden hersteld, was de belofte, in ruil voor de gasboringen. Het gebied valt bovendien onder Natura 2000, het Europese netwerk van natuurgebieden. Daaruit volgt dat Nederland de beschadigde Waddennatuur moet herstellen en geen schade mag aanrichten.

Met de uitspraak van deze week verwijst de Raad van State de vergunningen van de mosselvissers naar de prullenbak. De sector wordt daarmee feitelijk drie jaar op non-actief gezet in de Waddenzee doordat gedurende die tijd onduidelijk is welke natuurschade de vissers aanrichten.

Pas in 2010 wordt het antwoord daarop gegeven, na een lang onderzoek. Daarbij worden percelen waar wel wordt gevist, vergeleken met percelen waar niet wordt gevist. Dat onderzoek kost tijd. Drie jaar niet vissen, is drie jaar geen inkomen en dat kan de sector volgens de vissers niet overleven.

Is er een uitweg uit de impasse? Het ministerie, nogal overdonderd door de uitspraak, studeert erop. Wellicht kan een toewijzing van een heel laag mosselquotum de Raad van State vermurwen.

Meer over