Staf Boijmans boos over verkoop schilderij Rothko

De staf van Museum Boijmans Van Beuningen verzet zich tegen het plan van directeur Chris Dercon om het schilderij Grey, Orange on Maroon 60/8 van de Amerikaanse kunstenaar Mark Rothko te verkopen....

Van onze verslaggever Jelle Brandsma

Dercon was volgens ingewijden anderhalve week geleden in de Verenigde Staten om de kandidaat-koper van het doek van Rothko te bezoeken. Een vertegenwoordiger van het veilinghuis Christie's zou woensdag Grey, Orange on Maroon komen bekijken, maar door het conflict met het personeel is de afspraak afgezegd.

De conservatoren van het museum menen dat het schilderij niet verkocht mag worden en verwijten de directeur met name dat hij geen overleg heeft gepleegd. In een vertrouwelijke brief van 25 maart schrijft de staf aan Dercon: 'Het feit dat er geen openheid is betracht naar de staf bevreemdt ons ten zeerste. Een dergelijke beleidswijziging vereist een algemene discussie. Het standpunt van de staf is duidelijk: wij zijn in principe tegen verkoop van welk stuk uit de collectie dan ook.'

De staf verwacht, zo staat in de brief, dat de directeur een deel van de opbrengst gaat gebruiken om het financieel tekort van de verbouwing van het gemeentelijke museum te dekken. De nieuwbouw kost 28 miljoen gulden en er is op de begroting officieel nog een gat van 3 miljoen. Ingewijden zeggen dat er een tekort is van 8 miljoen gulden.

In een schriftelijke verklaring spreekt Dercon tegen dat hij het geld wil gebruiken om de tekorten van de verbouwing te dekken. Hij reserveert het geld voor een aankoopfonds. Zoals de meeste musea heeft Boijmans nu slechts een gering budget om nieuw werk aan te kopen. Dercon wil geen commentaar geven op de ruzie met het personeel.

Al sinds het aantreden bijna drie jaar geleden van de directeur botert het niet tussen de hem en de staf. Zijn optreden en zijn maatregelen leidden vaak tot heftige discussies. Dercon werd geconfronteerd met grote financiële tekorten en moest saneren. Hij besloot dat er geen nieuwe werken gekocht konden worden. Tegelijkertijd ontwikkelde de directeur een regelmatig bekritiseerd plan voor de verbouwing en gedeeltelijke nieuwbouw voor het museum.

Het verkopen van schilderijen door musea is omstreden. De voorstanders menen dat de verkoop van doeken en de aankoop van andere werken de levendigheid en aantrekkelijkheid van musea vergroot. Tegenstanders menen dat een collectie die historisch gegroeid is niet uit elkaar gehaald mag worden.

Rothko maakte het monumentale Grey, Orange on Maroon (228 bij 258 centimeter) in 1960. Van de Amerikaanse kunstenaar is nog één ander werk in Nederland, in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Boijmans Van Beuningen kocht het doek van de in Rusland geboren Rothko in 1970, het jaar waarin de schilder zelfmoord pleegde.

Rothko is een belangrijke vertegenwoordiger van de moderne Amerikaanse kunst. Het doek Grey, Orange on Maroon werd aangeschaft voor 287.500 gulden, ruim de helft van het jaarlijkse aankoopbudget van het museum. De toenmalig hoofdconservator noemde als belangrijke kenmerken van Rothko: 'De indrukwekkende kleur, de eenvoud van de indelingen, het voelbaar blijven van de schilderende hand in een materie die met psychische energie is geladen.' 'Als je nu een schilderij verkoopt, wordt het risico dat spoedig een tweede doek in de verkoop wordt gedaan erg groot', zegt een betrokkene die anoniem wil blijven. 'Als je met een plan komt, zegt de gemeente: verkoop maar een schilderij. Dercon wil een zak met goud. Er is nooit een eerlijke discussie geweest over verkoop van werk.'

De gemeente Rotterdam, eigenaar van het schilderij, steunt vooralsnog directeur Chris Dercon. Hoofd kunstzaken Cees Weeda: 'Rothko verkopen is niet niks. Wij hebben nog een aantal vragen zoals: wat betekent dit werk voor Boijmans. Rotterdam staat in principe niet afwijzend tegenover verkoop.' Wellicht, zegt Weeda, 'moet je de zaak zorgvuldig en pragmatisch van geval tot geval benaderen. Wat kun je kopen van de opbrengst van dit werk? Een museum heeft veel wensen.'

Meer over